Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:12
Qazaqqa Ábýnasyr ál-Farabıdi ashqan ǵulama ǵalym Aqjan Mashanı ult danalyǵynyń keregesin 10 ǵasyrǵa keńeıtken bolatyn
Osy jyldyń 23 qarashasynda Q.I.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde ǵulama ǵalym Aqjan Mashanıdiń 105 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizilgeli jatyr. Abyz akademıktiń ult órkenıetin órge súıreýdegi aıtýly eńbegi, ásirese, álemge máshhúr ál-Farabı babamyzdyń esimimen baılanysty ekendigi belgili.
Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:12
Qazaqqa Ábýnasyr ál-Farabıdi ashqan ǵulama ǵalym Aqjan Mashanı ult danalyǵynyń keregesin 10 ǵasyrǵa keńeıtken bolatyn
Osy jyldyń 23 qarashasynda Q.I.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde ǵulama ǵalym Aqjan Mashanıdiń 105 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizilgeli jatyr. Abyz akademıktiń ult órkenıetin órge súıreýdegi aıtýly eńbegi, ásirese, álemge máshhúr ál-Farabı babamyzdyń esimimen baılanysty ekendigi belgili. Osyǵan oraı biz ózi de 75 degen mereıli jasqa kelgen mashanıtanýshy ǵalym, ǵylymǵa eńbegi sińgen qaıratker, «Ál-Mashanı» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, kórnekti qalamger, professor Shámshıden Ábdiramanǵa jolyǵyp áńgimelesken edik.
– 2007 jyly ultymyzdyń birtýar uly, ǵulama Aqjan Mashanıdiń 100 jyldyq mereıtoıy IýNESKO-nyń ataýly kúntizbesine engizilýine baılanysty halyqaralyq deńgeıde ótkizildi, – dep bastady áńgimesin Shámshıden Ábdiramanuly. – Osyǵan oraı sol kezde Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ-da ótken halyqaralyq konferensııa taqyryby «Shyǵys ǵulamalarynyń ǵylymı-tehnıkalyq, rýhanııattyq qundylyqtary jáne Aqjan Mashanı» dep atalǵan-dy.
Basqasyn aıtpaǵanda, sol konferensııaǵa IýNESKO-nyń ókili bar 13 alys shetel ǵalymdary qatysqan edi. Osynaý halyqaralyq forýmnyń QazUTÝ-da bas qosýynyń basty sebepkeri ótken ǵasyrdyń ortasynda uly babamyz Ábýnasyr ál-Farabıdiń qazaq týmasy ekendigin alǵash dáleldep, urpaǵymen qaýyshtyrǵan ýnıversıtettiń tuńǵysh túleginiń biri, Jer ǵylymynyń jańa salasy – geomehanıkanyń irgetasyn HH ǵasyrdyń 40-shy jyldary qalaǵan geologııa salasynyń jas mamany Aqjan Jaqsybekuly Mashanı bolatyn. Tek bul ǵana emes, A.Mashanı sol kezde ózi bitirgen osy ýnıversıtette aldynan myńdaǵan ınjenerler túletken ulaǵatty ustaz da edi. 1997 jyly 91 jasqa qaraǵanda fánıden ótken ǵulama búkil sanaly ǵumyryn ózi bitirgen bilim ordasynda kásibı mamandar daıarlaı júrip, ál-Farabı babasynyń muralaryn 40 jyldaı úzilissiz zerdeleýden jazbaǵan-dy.
– Qazir Farabı babamyzdyń murasyn paıymdaı zerttep júrgenǵalymdar, qudaıǵa shúkir, barshylyq. Olar da farabıtanýshy sanatyndaqurmetteledi. Biraq farabıtanýdaǵy Mashanıdyń orny báribir bólek,oqshaý turady. Osynyń sebebi nede?
– Orta ǵasyr ǵulamalary ǵylymnyń bir ǵana salasymen aınalysyp qoımaǵan. Dálirek aıtsaq, ál-Farabı de, odan burynǵy ǵulamalar da búginde sala-sala bolyp óz aldyna otaý tigip ketken ǵylymdardy bir-birimen sabaqtastyra, tutas qarastyryp otyrǵan. Oǵan mysal keltirsek, ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Bırýnı, ıbn Sına, at-Týsı, Ulyqbek sııaqty Turan oıshyldarynyń ensıklopedııalyq ulan-ǵaıyr bilimniń zańǵary atanýy osydan. Demek, búgingi qazaq ǵalymdarynyń arasynda uly babasynyń fılosofııasy men logıkalyq, matematıkalyq, fızıkalyq, astronomııalyq jáne mýzykalyq traktattaryn ǵylymnyń árbir salasyna qaraı beıimdeı zerdeleý barysynda farabıtanýshy atanýy tabıǵı qubylys…
Al Aqjan Mashanı ǵalamaty sonda, ol kisiniń ózinde uly babasynyń bolmystyq tabıǵatyn elestetetindeı ensıklopedııalyq kenen bilim boldy. Aqańdy farabıtanýdyń abyzy atandyrǵan basty sebep osy dep bilemin.
– Olaı bolsa, Aqjan hazirettiń ál-Farabı babaǵa barý jolynan az-kemhabardar etip, áńgimelep berseńiz?
– Keshegi ekinshi dúnıejúzilik soǵys órti Batys Eýropadan bastalyp, shyǵysqa qaraı órshigen joq pa. Sol kezde KSRO-nyń eýropalyq bóligindegi Lenıngrad, Kıev, Máskeý sııaqty iri qalalaryndaǵy ǵalymdar Kindik Azııaǵa qonys aýdardy. Bir toby Qazaqstanǵa kelip, Qanysh Sátbaevtyń mańyna toptaldy. Olardyń arasynda Batys Eýropa ǵalymdary da bar-tyn.
Qazaqstanda Ǵylym akademııasyn uıymdastyrýdy josparlap júrgen Qanysh Sátbaev óz mańyna toptasqan atyshýly ǵalymdarmen ǵylymı keńesterdi jıi uıymdastyratyn. Osyndaı keńestiń birinde Chehoslovakııadan kelgen Kolman degen matematıka tarıhynyń bilgiri baıandama jasaıdy. Baıandamanyń negizgi mazmuny Orta Azııa men Qazaqstan ǵalymdarynyń orta ǵasyrlardaǵy ǵylymǵa qosqan úlesi týraly edi. 1943 jyldyń bas kezinde bolǵan osy keńeske Altaıdaǵy kenishtiń birindegi issaparynan oralǵan Aqjan Mashanı da qatysady.
Shyǵys mádenıetine qulaǵy túrik jas maman A.Mashanı Kindik Azııadan shyqqan ǵalymdardyń álemdik ǵylymǵa qosqan úlesin jan-jaqty taldaǵan sheshendi zor yntamen tyńdaı otyryp, ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Jaýharı, ál-Bırýnı, ıbn-Sına, Abýl-Vafmı, ál-Ferǵanı, Omar Haııam, at-Týsı, Ulyqbek, ál-Haznı tárizdi Turan ǵulamalarynyń esimderin kókeıine erekshe maqtanyshpen uıalatady. Eýropa eliniń ǵylymı órleýine sharapaty molynan áser etken osy adamdar ekendigi de qulaǵyna sonshalyqty jaǵymdy estiledi. Osylardyń arasynda Aqjanǵa tek ál-Farabı esiminen basqalary tanys bolatyn… Ál-Farabı kim sonda… qaı eldiń týmasy?
Mine, Aqjan Mashanı aǵamyz sanaly ǵalymdyq, qaıratkerlik hám azamattyq ǵumyrynyń qyryq jyldaı ýaqytyn osy suraqtyń jaýabyn izdeýge, izdep qana qoımaı, sony jerine jetkize izerleýge arnady. Sol qajyrly, qaıtpas izerleý arqyly ol álem áleýmetine 10 ǵasyr boıy Shyǵystyń Arıstoteli, Ekinshi ustaz namymen máshhúr bolyp kelgen ǵulamanyń Farab-Otyrar jerinde kindik qany tamǵan qypshaq-qazaq perzenti ekendigin dáleldep, ál-Farabıdiń búgingi san-salaly ǵylymdardyń bastaýynda turǵan uly oıshyl ekendigin aıǵaqtaı kelip, farabıtanýdyń abyzy atanǵan bolatyn.
Árıne, soǵys ýaqytynyń qysyltaıańy Aqańa ál-Farabıdiń kim ekendigin birden anyqtaýǵa mursha bermegen. Qazaqstandaǵy anyqtama ádebıetterde ondaı esim kezdespeıdi. Turan oıshyldaryna ıe bolýdan aldyna jan salmaıtyn ózbek aǵaıyndar da ál-Farabı jaıynan habarsyz boldy. Oqta-tekte Máskeý, Lenıngradqa baryp júrip alǵashynda «ál-Farabı arab ǵalymy» degen aqparatqa jolyqqanda toqtalyp qalmaı, izdenisin talmaı da moıymaı jalǵastyra beredi. Sodan ne kerek, zertteýshiniń qolyna ál-Farabıdiń týǵan jyly 870 jyl, ólgen jyly resmı túrde 950 jyl degen málimet túsedi. Erte zamandaǵy dástúr boıynsha kisi esimimen birge tegi retinde tirkeletin týǵan jer ataýy – Farab qalasy sol kezde eki elde boldy. Biri Ámýdarııa boıynda, tájik jerinde. Sol úrdis boıynsha uzaq jyldar boıy ál-Farabı ırandyq násilden degen jańsaq pikir qalyptasady. Taǵy bir derekterge júginsek, uly babamyzdy osyǵan qarap ózderine ıkemdegen ırandyqtar parsy tilinde ál-Farabıge arnalǵan 4 birdeı ensıklopedııa shyǵarǵan kórinedi. «Jaqsyda jattyq joq» degen osy-aý desek te, qazir Shyǵys Arıstoteliniń otany Iran degen qate pikirdi qoldaýshylar joq.
Shyn máninde ál-Farabıdiń týǵan jeri Syrdarııa boıyndaǵy Farab (Otyrar) ekenin dáleldep jazyp, kartaǵa túsirgen ataqty ǵalym-geograf ıbn-Haýkal bolatyn. Ol óziniń «Kıtab Masalık ýa mamalık» atalatyn geografııalyq eńbeginde Túrkistan aımaǵyn sıpattap, kartaǵa túsiredi. «Bul jer ataqty ǵulama dárejesine jetken fılosof ál-Farabıdiń týǵan jeri» dep jazdy. ıbn-Haýkal jasy kishi bolǵanymen, báribir ál-Farabıge zamandas sanalady. Olar Damaskiniń ámiri Saıf-ad-Daýlanyń saraıynda bir-birimen májilistes bolyp jıi kezdesip turǵan.
Mine, jigerin janyp, qaırat bergen osy kitap qolyna túsken soń A.Mashanıdeı marǵasqa ǵalym ál-Farabıdiń búgingi qazaq urpaǵynyń babasy ekenin dáleldeýge bilek sybana kirisip edi.
– Sonda álem tanyǵan ál-Farabı esimi, óziniń atajurtynda, tarıhıOtanynda buǵan deıin múlde beımaǵlum bolyp kelgen be?
– Olaı dep úzildi-kesildi aıtýǵa bolmas. Mysaly, Qazaq handyǵynyń bastaýynda turǵan áz-Jánibek kezinde shıpagerligimen tanylǵan О́teıboıdyq Tileýqabylulynyń «Shıpagerlik baıany» («Jalyn», 1996) kitabynda onyń Ábýnasyr ál-Farabı shyǵarmalarymen birshama tanystyǵy baıqalady.
Al Maǵjan Jumabaevtyń «Túrkistan» poemasyndaǵy:
«Túriktiń kim bilmeıdi mýzykasyn,
Farabı toǵyz shekti dombyrasyn» – degen joldar keıingi zamanda da qazaq qaýymyna uly baba esiminiń tanys bolǵandyǵyna tamasha dálel. Biraq qasań kommýnıstik ıdeologııa, ásirese, bizdeı bodan ultqa basqa jaqqa kóp moıyn burǵyza bermese kerek. Tipten 1960 jyldary mynaý senderdiń uly babalaryń dep dáleldi dáıek aıtqan A.Mashanıǵa ǵalymdar arasynan: «Áı, Aqjan, sen dál ǵylymnyń ókilisiń, myna sálde kıgen moldań kim ózi?» dep kelemejdegenderdi kózim kórdi. Bir qyzyǵy, máseleniń beti aıqyndalǵan soń solardyń deni farabıtanýshy bolyp shyǵa keldi.
– Ál-Farabı babany atajurtyna qaıtarý oraıynda A.Mashanı qandaıqıyndyq-kedergilerge kezdesti?
– 1968 jyly Shahmardan Esenovtiń qoldaýymen ál-Farabı muralaryn zertteý jóninde arnaıy bólim qurylǵanǵa sheıin babanyń esimi Qazaqstannyń Ǵylym akademııasynda úsh ret ataldy. Biri Kolmannyń aýzynan shyqty. Ekinshisi – A.Mashanıdiń óz qolyna túsirgen ál-Farabı muralaryn dálel etip 1960 jyly Q.Sátbaevqa jazǵan haty (Qanyshtyń qazasyna baılanysty is toqtap qaldy) jáne úshinshisi – A.Mashanıdiń 1961 jyly «Akademııa habarshysynyń» №5 sanynda shyqqan «ál-Farabı muralary týraly» degen maqalasy. Al 1962 jyly «Bilim jáne eńbek» jýrnalynyń №1 sanynda ǵylym úırený úshin ne qajettigi týraly 9 traktaty jarııalanǵan ál-Farabı babamyz tuńǵysh ret qazaqsha, týǵan halqynyń tilinde sóıledi. Ol traktattarǵa alǵysóz ben arnaıy maqalany A.Mashanı jazǵan edi. Biraq sol kezdegi kommýnıstik partııa basshylary ony elemeıtindeı syńaı tanytqan-dy. Tipten IýNESKO sheshimine oraı KSRO úkimeti ál-Farabıdiń 1100 jyldyq mereıtoıy aıasynda 1975 jyldyń 5-10 qyrkúıeginde áýeli Máskeýde bastalǵan konferensııany Almatyda jalǵastyrýǵa májbúr bola turyp, sol jıynda qabyldanǵan sheshimderdiń birde-birin oryndamaı, baba murasyn qıturqylyqpen О́zbekstanǵa qaraı ysyrý saıasatyn ustanǵan-dy.
Osynaý mártebeli halyqaralyq konferensııa qarsańynda A.Mashanıdiń 1973 jyly jazylǵan «ál-Farabı jáne búgingi ǵylym» atty paıymdyq irgeli monografııasy da shyǵarylmady. Oǵan zertteýde ál-Farabıdiń qudaıǵa senetindigi aıtylǵan degen aıyp taǵyldy. Uly babamyzdyń ǵylymı ómirbaıany ispettes osy zertteý araǵa 30 jyl salyp baryp baspa júzin kórdi. Bul kezde Qazaqstannyń táýelsizdik alǵanyna on úsh jyldan asyp edi. Bul da «Burynǵy jabaıy qazaq mádenıeti Qazan tóńkerisinen keıin damydy» delinetin astamshyl ıdeologııanyń yqpalynan áli de qutyla almaı kele jatqandyǵymyzdan emes pe eken degen dúdámal oı keledi. Áıtpese, ál-Farabıdi ázelden-aq «Shyǵystyń Arıstoteli» dep ataǵan mádenıetti elderdiń sózin burmalap, «Ekinshi Arıstotel» deýge beıim turatyndyǵymyz da unamdy jaǵdaı emes, sanamyzdan ketip bolmaǵan baıaǵy quldyq psıhologııanyń salqyny bolsa kerek.
– Ǵafý etińiz, al endi ál-Farabı babamyzdy «Muǵalim as-sanı» – «Ekinshiustaz» dep te jatamyz ǵoı. Osynyń mánisi qalaı?
– Kezinde Arıstotel, Platon jáne Ptolomeı muralarynda bolmaǵan jaılardy artyǵymen jetildirip, arab tiline jańalyq dárejesine jetkize aýdarǵan uly babamyzdy alǵashynda «Uly túsindirýshi» (Velıkoı kommentator) deı kelip, Shyǵystyń Arıstoteli ataýy óz aldyna. Al arab elderinde «ál-muǵalim ál-sanı» – ekinshi ustaz deýi ál-Farabıdiń jańa zamanda Muhammed (s.ǵ.s.) paıǵambardan keıingi ǵalym-ustaz degen maǵynada aıtylýyn A.Mashanı muralarynan jıi ushyratýǵa bolady. Men osy pikirdi 2010 jyly IýNESKO-nyń Parıjdegi páter úıinde ótkizilgen kezekti 25-shi konferensııasy kezinde Qazaqstan elshiligi uıymdastyrǵan «ál-Farabı jáne Eýropanyń órkendeýi» dóńgelek ústeline arnaıy barǵan joly jasaǵan «ál-Farabı – jańa dáýirdiń bas ustazy» atty baıandamamda aıttym da. Shyntýaıtyna kelsek, Orta ǵasyrda ál-Farabıdiń túsindirmesinsiz Arıstoteldi uǵatyn Eýropa ǵalymy bolmaǵan edi.
Osyǵan baılanystyra aıtsam, óz kezeginde Aqjan hazirettiń baıypty zertteýlerinsiz búgingi urpaqtyń ál-Farabı murasyna etene boılap bara almaıtyndyǵyna kózim jetti. Iаǵnı 2005-2011 jyldar arasynda Aqjan Mashanı muralaryn jınaqtap, 16 tomdyq shyǵarmalaryn baspaǵa daıarlaý barysynda osyndaı pikirge keldim. Tujyrymdaı qaıyrsam, Aqjan Mashanı farabıtanýdyń kiltin berip qana qoıǵan joq, qazaq danalyǵynyń keregesin 10 ǵasyrǵa keńeıtken ári abaıtanýdyń renessanstyq baǵytyn aıqyndaǵan «ál-Farabı jáne Abaı» zertteýin (1994) keıingi urpaqqa ólmes mura etip qaldyrdy.
– Abyz ǵalym A.Mashanıdiń 105 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyqǵylymı-praktıkalyq konferensııa «Farabıtanýshy Aqjan Mashanımuralary jáne stýdentterde ıntellektik qundylyqtar qalyptastyrýmáseleleri» dep atalǵan eken. Olaı bolsa, osynyń ózi ElbasyNursultan Nazarbaevtyń «Intellektýaldy ult-2020» jobasyn iskeasyrý oraıyndaǵy, táýelsiz elimizdiń adam kapıtalyn máıektendirýdegifarabıtanýdyń mán-mańyzy zor ekendigin bildirmeı me?
– Osy suraǵyńyzǵa keńirek jaýap bereıin. Damyǵan elderdiń ulttyq baılyǵy ekonomıkalyq áleýetimen ǵana ólshenbeıtinin, soǵan qosa halqynyń bıik ıntellektýaldyq deńgeıimen daralanatynyn eskersek, bul – asa kókeıkesti másele.
Baqýatty elde ulttyq baılyqtyń 75 paıyzyn ıntellekt quraýy kerek. Demek, bul meniń uǵymymda Tuńǵysh Prezıdentimizdiń 2008 jyly «Bolashaq» baǵdarlamasymen bilim alyp jatqan jastarmen kezdesý kezinde alǵash aıtylǵan «Intellektýaldy ult-2020» jobasynyń, endi jastarmen qanattastyra búkil halyqty qamtıtyn Qazaqstannyń Áleýmettik jańǵyrtylýyna aparatyn Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyn qurýdyń nysandyq negizin aıqyndaıtyn baǵyt. Elbasynyń aıtqanyndaı, «búkil jańǵyrtý úderisiniń tabysqa aparatyn túıindi faktory ulttyq bilim berý júıesin jańartýǵa» tirelýi tegin emes. Osy rette jastarǵa otanshyldyq tárbıe beretin ınnovasııalyq kýrstardyń joqtyǵyna, jeke tulǵanyń áleýmettenýiniń ádistemesinde «Akmeologııa» tárizdi pánderdiń óte sırek qoldanylatyndyǵyna, jas órenderdiń «rýhanı-parasattyq tárbıesiniń kún tártibindegi ótkir turǵan másele» ekendigine erekshe kóńil bólinýi de óte oryndy. Demek, Prezıdentimiz aıtqandaı, «búgingi ábden eskirgen ádistemege negizdelgen oqý-tárbıe úderisteri» qandaı baǵytta damytylýy kerektigin Qanysh Sátbaev atyndaǵy QazUTÝ ujymy keńinen oılasyp, ortaǵa salǵany jón-aq.
Kezinde «Kóshpendiler» romanynyń avtorymen bolǵan kezdesýler jáne professor Aqjan Mashanıdiń farabıtanýdaǵy zertteýleri bolashaq ınjenerler boıynda erekshe qyzyǵýshylyq týǵyzatynyn kórdik. Keıin ýnıversıtette A.J.Mashanı atyndaǵy Tanymdyq-tárbıe ortalyǵy quryldy. 2005-2011 jyldary osy ortalyqta ázirlenip shyǵarylǵan A.Mashanıdiń qazaq farabıtanýynyń shyńy ispettes 16 tomdyq shyǵarmalary «Akmeologııa» pániniń negizine aınalǵan-dy. Turan oıshyldary men Qazaqstan ǵalymdarynyń ǵylymı-tehnıkalyq jáne rýhanııattyq muralaryn tanymdyq-tárbıe isine qoldanýdyń múmkinshiligi osylaısha zerdelendi.
Bul ıgilikti is Elbasynyń «Intellektýaldy ult-2020» jobasyn júzege asyrý aýqymynda atqarylatyn praktıkalyq qam-qareketterge muryndyq boldy. Shyn máninde, dáldik ǵylymdardyń bastaýynda turǵan: ál-Horezmı, ál-Farabı, ál-Bırýnı, ıbn Sına, at-Týsı, Ulyqbek syndy Turan oıshyldary qaǵıdattarynyń jalpy ınjenerlik pánderdegi mánin ashý bolashaq tehnıkalyq kásibı mamandardyń boıynda erekshe maqtanysh týdyryp, otanshyldyq jaýapkershiligin arttyrary kúmánsiz. Sebebi, búgingi urpaqqa sondaı uly oıshyldardyń urpaǵy ekendigin sezindirý jáne kásibı biliktilikti qalyptastyrýda tárbıe komponentterin engizý árbir mamannyń otanshyldyq jaýapkershiligin arttyrýǵa negiz bolatyndyǵyn biz is júzinde dáleldedik deı alamyz.
Igi talpynystar «Akmeologııa» sııaqty pánderdiń jeke tulǵany áleýmettendirýdegi ádistemesin jasaýǵa múmkindik berýde. Nátıjesinde, A.J.Mashanı ortalyǵynda atqarylǵan tanymdyq-tárbıelik jumystar qorytyndylanyp, Tuńǵysh Prezıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń «Intellektýaldy ult-2020» jobasynyń qoldanys aıasyna arnalǵan «Intellektik ǵıbrat» oqý-tárbıe is-sharalarynyń keshendik baǵdarlamasy ómirge joldama aldy. Bul óz kezeginde tehnıkalyq oqý oryndarynda, kásibı bilim berý úderisinde oqý-tárbıe isin júıeli tanymdyq negizge kóshirý oraıynda qoldanylǵan alǵashqy qadam bolyp otyr. Osyǵan oraılastyra QazUTÝ-da jasalǵan «Intellektýaldyq ǵıbrat» kesheni kásibı-tehnıkalyq bilimge patrıottyq tárbıeni sabaqtastyrýmen ǵana shektelmeıtindigin, ıaǵnı munyń ádistemelik metodologııasyn bilim berýdiń barlyq salasynda, tipten mektepke deıingi búldirshinder tárbıesinde de qoldaný múmkindiginiń mol ekendigin aıtýdy ózimniń azamattyq paryzym sanaımyn.
Uly ustaz ál-Farabı muralary, sol murany týǵan halqynyń ıgiligine aınaldyrý jolynda sheshýshi qaırat-jiger jumsaǵan Aqjan Mashanı eńbegi búgingi táýelsiz eliniń qyzmetinde ekendigi osy jaıdan-aq ańǵarylsa kerek.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty.