Bylyq

Seısenbi, 5 aqpan 2013 7:34

Maqtaaral aýdandyq bilim bólimindegi búgingi jaǵdaı ýshyǵyp tur

О́tken jylǵy jazdyń kúzge ulasar shaǵynda biz Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Maqtaaral aýdanynda issaparda bolǵan edik. Osy aýdandaǵy Atakent eldi mekeninen kelgen aryzdy tekserý barysynda birneshe mektep dırektory, mektep dırektorynyń orynbasary bizdi izdep kelip, aryzdaryn aıtqan bolatyn. Aryz tekserý tártibin aıtyp, túsindirgennen keıin olar «Egemenge» mindetti túrde shaǵymdanatyndaryn jáne jazǵan aryzdarynyń mindetti túrde tekserilýin ótingen bolatyn. Aryz ıeleri aıtqandarynda turdy. Jańa jyldyń alǵashqy aıynda olardyń aryzyn arqalap, taǵy da ońtústikke issaparǵa shyqtyq.

Seısenbi, 5 aqpan 2013 7:34

Maqtaaral aýdandyq bilim bólimindegi búgingi jaǵdaı ýshyǵyp tur

О́tken jylǵy jazdyń kúzge ulasar shaǵynda biz Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Maqtaaral aýdanynda issaparda bolǵan edik. Osy aýdandaǵy Atakent eldi mekeninen kelgen aryzdy tekserý barysynda birneshe mektep dırektory, mektep dırektorynyń orynbasary bizdi izdep kelip, aryzdaryn aıtqan bolatyn. Aryz tekserý tártibin aıtyp, túsindirgennen keıin olar «Egemenge» mindetti túrde shaǵymdanatyndaryn jáne jazǵan aryzdarynyń mindetti túrde tekserilýin ótingen bolatyn. Aryz ıeleri aıtqandarynda turdy. Jańa jyldyń alǵashqy aıynda olardyń aryzyn arqalap, taǵy da ońtústikke issaparǵa shyqtyq.

Kóp balaly ana Átir­gúl Beısekova «Birlik» atyndaǵy jalpy bilim beretin orta mektepte mektep dırektorynyń sharýashylyq isteri jónindegi orynbasary qyz­metin keshegi kúnge deıin atqa­ryp kelgen eken. Búgingi kúni ju­myssyz qalǵan. О́ziniń aıtýyn­sha, mektep dırektorynyń zań­syz áreketteriniń kesirinen deı­di. Onyń «Egemenge» jazǵan ary­zynyń qysqasha mátini tómen­de­gideı: «О́tken jyly jazda mektep dırektory meni shaqyryp alyp, «oqý jyly jaqyndap qaldy, al jóndeý jumysyn júrgizip jat­qan fırma jumysyn tolyq bitire almaı jatyr. О́ziń aqsha taý­yp, qurylys materıaldaryn alyp, jumysty aıaqtasań, shyqqan shyǵyndy keıin ózińe qaıtaryp beremin», degen bolatyn. Basshy aıtyp turǵan soń jan bar ma, aýdandaǵy qurylys zattaryn  sa­tatyn dúkenderden qaryzǵa ke­rek­ti qurylys materıaldaryn al­dym. Atap aıtqanda, Atakent kentindegi Boevtar dúkenine altyn alqamdy tastap, bir tonna ák, bir tonna sement alyp keldim. Jetisaı qalasyndaǵy «Bereke» atty qurylys dúkeninen 180 000 teńgege qurylys zattaryn qaryzǵa aldym. Sondaı aq, Myrzakent ken­tindegi Medelhan degen azamattyń qurylys dúkeninen 80 000 teńgege ártúrli qurylys zattaryn qaryzǵa aldym. Budan bólek, mektep dırektorynyń kezekti ótinishimen ákimshiliktiń mektepke bergen kókónisteri úshin 28 000 teńge aqshany berýge týra keldi. Sóıtip, mektep dırektorynyń maǵan degen jalpy qaryzy 360 000 teńgeni quraıdy. О́tken jyldyń 28 tamyzynda dırektordan aqshamdy surap barsam, ol «Men sizge eshqandaı qaryz emespin, sol sebepten esh­qan­daı aqsha bere almaımyn», deıdi uıalmastan. Nátıjesinde, qa­ryz aqshamdy qaıtarmaq tur­maq ózimdi jumystan bosatyp ji­berdi. Keıin men aýdandyq bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaevqa shaǵymdandym. Biraq odan da ná­tıje shyqpady. «Jazǵan qulda sharshaý joq», ádildik izdep sot­qa júgindim. Biraq mektep dırek­tory meniń talap-aryzym qa­ralý­dan buryn sot aldynda bar­lyq ýádeni úıip-tógip, meniń ta­labymdy moıyndaıtynyna, qanaǵattandyratynyna sendirdi. Nátıjesinde, dırektor meni de, sotty da aldap soqty. Mektep dırektorynan jáne aýdandyq bilim bóliminiń bastyǵynan kórgen zábirimdi «Egemenge» joldaýymnyń syry osy edi».Átirgúl Beısekovanyń shaǵy­myn tekserý barysynda mektep dırektorymen kezdesýdiń sáti túspedi. Al aýdandyq bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaev jumys ornynda bolmaı shyqty. Ol Maqtaaral aımaǵy boıynsha qarjy polısııasy basqarmasynyń aǵa tergeýshisi M.Aldabekovtiń usy­nysy boıynsha ýaqytsha qyz­metinen shettetilgen bolyp shyqty (bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaevtyń ústinen qarjy polısııasy qozǵaǵan qylmystyq is týraly málimetter qolymyzǵa tústi).Átirgúl tabanaqy mańdaı teri­men tapqan aqshasyn daýlap júrse, taǵy bir aryz ıesi Janar Eshmuratova bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaevtyń qýdalaýyna túskenin aıtady. «Men 1995 jyldan beri S.Asanov atyndaǵy orta mektepte orys tili pániniń oqy­týshysy bolyp isteımin. 2007 jyly mektep dırektorynyń tár­bıe jumysy jónindegi orynbasary qyzmetine taǵaıyndaldym. Al 2008 jyly qazan aıynda konkýrs arqyly mektep dırektorlyǵyna taǵaıyndaldym. 2012 jyly qańtar aıynda ata-analardyń usynysy boıynsha mektep ishinen shaǵyn ortalyq ashyldy. Sol qańtar aıy­nan bastap, mekteptegi eńbek páni muǵalimderiniń uıymdastyrýymen aryz jazyla bastady. Aryzdar bir mátinde qarjy polısııasyna, bilim bólimine, prokýratýraǵa, «Nur Otan» partııasyna, taǵy basqa quzyrly oryndarǵa jiberilip, mektepke jıi tekserýler keletin boldy. Biraq bul tekserýler meniń jumysymnan asa iri kólemdegi aqaýlar taba almady. Soǵan qaramastan bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaev 2012 jyly maýsym aıynda № 0601 buıryǵy negizinde meni qyzmetten bosatty. Men sotqa júginýge májbúr boldym. Ádildik bar eken. Maqtaaral aýdandyq sotynyń sheshimi boıynsha men dırektorlyq qyzmetime qaıta taǵaıyndaldym. Sot sheshimine narazy bolǵan bilim bólimi oblystyq sotqa apellıasııalyq shaǵym túsirdi. Degenmen, oblystyq sottyń apellıasııalyq alqasy olardyń shaǵymyn qanaǵattandyrmaı aýdandyq sottyń sheshimin kúshinde qaldyrdy.Sonymen, qyzmetime qaıta kiristim. Degenmen, bilim bólimi sot sheshimi arqyly qyzmetime kelgenime qaramastan, meniń sońyma qaıtadan shyraq alyp tústi. Aýdandyq bilim bólimindegilermen jáne mekteptegi aryzqoılarmen alysyp júrip densaýlyǵymdy nasharlatyp aldym. Aýrýhanaǵa kelip tekserilip, nátıjesinde jatyp emdelýim qajet boldy. Aýrýhanada jatqanymda bilim bóliminiń úsh zańgeriniń biri D.Ábishev bilim bólimine shuǵyl túrde kelip ketýimdi surady. Aýyryp jatqanyma qaramastan bilim bólimine bardym. Aýdandyq bilim bólimi bastyǵynyń orynbasary B.Qoqanbaev kabınetine shaqyryp, qolyma meni qyzmetten ketirý jóninde buıryqty ustatty. Solaı etip, sot sheshimimen qyzmetke qaıta oralǵanyma az ǵana ýaqyt ótkennen keıin, sol qyzmetpen taǵy da qoshtasýdyń reti keldi. Men ne jazyǵym baryn tipti túsine almadym».J.Eshmuratova bizben kezdesýi kezinde ózin qyzmetten shettetken buıryqtyń kóshirmesin berdi. Bul buıryq ústimizdegi jyldyń 17 qańtary kúni shyqqan. Buıryqtyń tómengi jaǵynda «Bólim bastyǵy Q.Bapaev» dep jazylǵan. Biraq J.Eshmuratovanyń aıtýynsha, qol qoıǵan bastyqtyń orynbasary B.Qoqanbaev deıdi. Sonda buıryqqa Q.Bapaevtyń aty-jóni jazylady da, Qoqanbaev qol qoıady. Jáne bir aıta ketetin jaıt, joǵaryda aıtqanymyzdaı, qarjy polısııasy basqarmasynyń aǵa tergeýshisi M.Aldabekovtiń usynysymen bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaevtyń aýdan ákiminiń sheshimimen ýaqytsha qyzmetten shettetilgeni jóninde buıryq 2013 jyldyń 14 qańta­ryn­da shyǵarylǵan. Al mektep dırektory J.Eshmuratovany qyzmetten bosatý jónindegi buıryq 2013­ jyldyń 17 qańtarynda shyǵa­ryl­ǵan. Túsiniksiz jaǵdaı, J.Eshmu­ratovaǵa qatysty buıryq kezinde Bapaev qyzmette bolmaýy tıis. Jáne aýrýhanada emdelip jatqan adamdy shaqyryp alyp, qolyna qyzmetten ketý týraly buıryqty ustata salýdyń zańdylyǵy qalaı bolar eken?Zańdylyǵy demekshi, bólim bastyǵy Q.Bapaevtyń belden basa beretin áreketine qaraǵanda onyń álde quqyqtyq saýaty shamaly, álde zańnan joǵary turǵan sııaqty. Degenmen, osy máselede qaramaǵyndaǵy úsh birdeı zańgerdiń (Á.Shúkirbaev, A.Ábdiraıymov, D.Ábishev) ne bitirip otyrǵanyna tańqalmasqa sharań joq. Eger «qoıshy kóp bolsa, qoı aram óledi» degen máteldi ózgertińkirep aıtsaq, Maqtaaral aýdandyq bilim bólimindegi jaǵdaıdy «zańger kóp bolsa, zańdylyq jıi buzylady» dep ózgertip aıtýǵa da bolatyn sııaqty.Bizge jetken málimet boıynsha, sońǵy eki jylda kóptegen mektep dırektorlary men orynbasarlary jumystarynan bosatylǵan. Bilim oshaqtarynyń basshylary aýystyrylǵanda, mektepterdegi jaǵdaıdyń jaqsaryp, UBT-dan kórsetkishtiń kóterilgeni, oń ózgeristerge qol jetkizgeni shamaly. Sonda munyń astarynda basqa bir qıturqy áreket jatqan joq pa degen suraqtyń týary sózsiz…Osy aryzdardy tekserý kezinde talaı adammen kezdestik. Bilim bólimindegi bylyqtar jóninde aıtylǵan áńgimeni tyńdadyq. О́ziniń aty-jónin kórsetpeýdi ótingen taǵy bir aryz ıesi bizge bir býma qujattardy usyndy. Osy qujattarǵa súıensek, Maqtaaral aımaǵy boıynsha qarjy polısııasy basqarmasy Maqtaaral aýdandyq bilim bóliminiń bastyǵy Qýatbek Bapaev, aýdandyq bilim bóliminiń bas esepshisi Aralbaı О́tebaev jáne «ONIKS-IýG» JShS-niń dırektory Ińkárbek Berdibekov, osy seriktestiktiń quryltaıshysy Taırhan Rzaevqa qatysty aıyptaý qorytyndysyn shyǵarypty.Sondaı-aq, qarjy polısııasy­nyń tekserýi kezinde bilim bólimi bastyǵynyń taǵy bir bylyǵy áshkerelenipti. Tekserýdiń aıyptaý qorytyndysynda mektepke deıingi 107 shaǵyn ortalyq toptardy uıymdastyrǵannan keıin aýdandyq bilim bóliminiń bastyǵy Q.Bapaev jáne bas ekonomıst J.Baqbergenova shaǵyn ortalyqtarda qyzmet isteıtin ákimshilik-sharýashylyq qyz­met­kerleriniń shtattyq birligin jáne tarıftik tizimderin bekitip bermegen. Osy shaǵyn ortalyqtarda qyzmet isteıtinderdiń shtattyq birligin jáne tarıftik tizimderin ár mekteptiń dırektory ózderi zańsyz qol qoıyp, mór basyp bekitip alǵan.Aýdandaǵy 44 mekteptiń janynan qurylýy tıis, biraq aty bar da zaty joq jylyjaılar týraly jáne mektepke deıingi 107 shaǵyn ortalyqtar uıymdastyrýdaǵy zańsyzdyqtar jónindegi qar­jy polısııasynyń qozǵaǵan qyl­mystyq is-materıaldary qolymyzǵa endi tústi. Aldaǵy ýaqytta bul taqyrypqa qaıta oralatyn bolamyz.Sharafaddın ÁMIROV, «Egemen Qazaqstan».ALMATY – ShYMKENT – ALMATY.