Juma, 15 aqpan 2013 7:37
Prezıdent Nursultan Nazarbaev oblys ákimderimen kezdeskende aýyl sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵyn damytý qajettigine basa nazar aýdarǵan bolatyn. Semeıde aýyl sharýashylyǵy qarqyndy túrde damyp keledi. Tipti, Reseıdiń keıbir aımaqtary men kórshi Pavlodardan kelip Semeıdiń aýylsharýashylyq ónimderin satyp alǵandy jón kóredi eken. Bul Semeıdiń aýylsharýashylyq salasynyń jaqsy jumys atqaryp jatqanyn kórsetedi. Búginde iri sharýa qojalyqtary qalany etpen tolyq qamtamasyz etýdi alǵa qoıyp otyr.
Juma, 15 aqpan 2013 7:37
Prezıdent Nursultan Nazarbaev oblys ákimderimen kezdeskende aýyl sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵyn damytý qajettigine basa nazar aýdarǵan bolatyn. Semeıde aýyl sharýashylyǵy qarqyndy túrde damyp keledi. Tipti, Reseıdiń keıbir aımaqtary men kórshi Pavlodardan kelip Semeıdiń aýylsharýashylyq ónimderin satyp alǵandy jón kóredi eken. Bul Semeıdiń aýylsharýashylyq salasynyń jaqsy jumys atqaryp jatqanyn kórsetedi. Búginde iri sharýa qojalyqtary qalany etpen tolyq qamtamasyz etýdi alǵa qoıyp otyr. Qus fabrıkalarynyń jumysy da kóńildegideı. Turǵyndardy azyq-túlikpen qamtamasyz etý maqsatynda birshama jumystar atqarylǵan. Máselen, ınvestısııalyq jobalarǵa sáıkes «Vostok-Broıler» JShS qus eti óndirisi boıynsha, jumyrtqa óndirýdi jaqsartý maqsatynda broıler taýyqtaryn etti baǵytqa ózgertken. Jobaǵa qarastyrylǵan 2800 mln. teńge qarajattyń búgingi kúni 1350 mln. teńge qarjysy ıgerilgen. Osy ýaqytqa deıin 1,5 myń tonna qus eti óndirilse, jyl sońyna deıin 2 myń tonna qus etin óndirý josparlanyp otyr. Negizinen qus etin 7,4 myń tonnaǵa jetkizý josparda tur. Agroónerkásip kesheni ınvestısııalyq jobasyna sáıkes «Aqtóbe Ertis» JShS «Kishi Aqtóbe» qus fabrıkasyn qaıta qalpyna keltirmek. Jobanyń jalpy quny 457 mln. teńge qarjyny qamtıdy. Búgingi tańda ınvestısııanyń 71 mln. teńgesi ıgerilgen. Keler jyldyń sáýir aıynda 700 myń dana jumyrtqa óndirisiniń birinshi partııasy shyǵarylmaq. 2013 jyly 10 mln. dana jumyrtqa alý kózdelse, joba tolyq iske asqannan keıin 2014 jyly 25 mln. dana jumyrtqa alýdy josparlap otyr.
Semeılik sharýashylyqtar aldaǵy ýaqytta jylqy malynyń sanyn kóbeıtýge kóbirek kóńil bólýdi qolǵa alýda. Tórt túlik maldyń bul túri qala boıynsha tórtinshi orynda. Degenmen, qalany sútpen qamtamasyz etýden azdap qalys qalýshylyq bar ekendigi ras. Biraq, aldaǵy 2-3 jylda bul máseleler tolyqtaı ornyna kelmek. Al, kókónispen qamtamasyz etýde eshqandaı bóget joq.
Qalalyq aýylsharýashylyq jáne veterınarııa bóliminiń bastyǵy Shaǵan Jumaqsanovtyń aıtýynsha, Semeı qalasynyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan damý baǵdarlamasy jáne «Semeı qalasy óńirlik ekonomıkasy» modeli jasalyp, osy baǵdarlamany júzege asyrý maqsatynda óńirdiń barlyq aýylsharýashylyq qurylymdary jumys isteýde. Semeı boıynsha byltyrǵy jyly 3300 gektarǵa egilgen kartoptan 55 myń tonna ónim alynsa, 28,5 myń tonna ónimdi 1390 gektar jerge egilgen kókónisten alǵan. Búgingi kúni 3,2 myń tonna kartop, 636 tonna oramjapyraq, 908 tonna sábiz, 200 tonna qyzylsha, 800 tonna sarymsaq, kartop jáne kókónis qoımalaryna saqtaýǵa qoıylǵan. Keleshekte ósimdik sharýashylyǵynda jańa tehnologııalardy engizip, otandyq jáne sheteldik aýylsharýashylyq daqyldaryn óndirýde, onyń kólemin ulǵaıtýda, ásirese, sýarmaly egistikti jáne ınvestorlar tartyp kartop óndirisin 60 myń tonnaǵa, kókónisti 30 myń tonnaǵa jetkizip, mal sharýashylyǵyn jemmen jáne qunarly azyqpen tolyqtaı qamtamasyz etý kózdelýde. Jyl saıyn memleket tarapynan mal sharýashylyǵyn damytýǵa ártúrli qarjy ınstıtýttary arqyly jeńildetilgen nesıeler bólinýde, sonymen qatar, mal ónimderi kólemin ulǵaıtýǵa, asyl tuqymdy mal ósirý úshin sýbsıdııa berilýde. Bıylǵy jyly «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ qarjysy esebinen 7 sharýa qojalyǵy 40,5 mln. teńgege 215 iri qara malyn satyp alǵan. Sondaı-aq, ústimizdegi jyly mal sharýashylyǵy salasyna 710 mln. teńge sýbsıdııa, onyń ishinde, tuqymdy jaqsartýǵa 34,5 mln. teńge qarjy bólingen. О́ńirde aýyl sharýashylyǵy salalary boıynsha jyldyń aıaǵyna 35 myń bas iri qara, 145 myń qoı-eshki, 3,5 myń shoshqa, 18 myń jylqy jáne 1 mln. bas qus kútilýde. 2012 jyly 22 myńǵa jýyq tonna et, 33,5 myń tonna sút, 3 mln. dana jumyrtqa, 260 tonna jún óndirý kózdelýde.
Aldaǵy ýaqytta asyl tuqymdy baǵytty damytýdy josparlap otyrmyz, deıdi aýylsharýashylyq jáne veterınarııa bóliminiń bastyǵy Shaǵan Jumaqsanov, «Prırechnoe Agrofırmasy» JShS syrttan keler jyly 1000 bas asyl tuqymdy mal alýdy josparlap otyr. Bul sharýa qojalyǵy men «Nurtaza», «Gúlraıhan» sııaqty birqatar sharýa qojalyqtary mal bordaqylaýmen, al, «Anastasııa» sharýa qojalyǵy shoshqa bordaqylaýmen aınalysady. Sút baǵytyndaǵy sıyr malynyń basyn kóbeıtý máselesi de júıeli túrde qolǵa alynýda. Qazirgi ýaqytta Novobajenovo, Ertis jáne Znamenka men Ozerkı aýyldyq okrýgterindegi sharýa qojalyqtarynda sımmental tuqymdy sıyrlar saýylýda. Sút ónimderiniń kólemin ulǵaıtý maqsatynda Novobajenovo aýyldyq okrýgindegi burynǵy «Jańasemeı» sovhozynyń jerinde «Evrazııa Agroınvest» JShS ınvestor retinde taýarly-sút fermasynyń qurlysyn júrgizýdi josparlap otyr
Jaqynda ǵana Semeı qalasy ákimdigi men «Evrazııa Agroınvest» JShS ózara memorandýmǵa qol qoıyp, 2013-2014 jyldarǵa osy jobany iske asyrýdy josparlady. Sonymen qatar, «Tamasha» makaron fabrıkasy JShS bazasynda dıirmen kesheni qurylysy támamdalmaqshy. Atalmysh joba iske assa makaron ónimderin shyǵarý kólemi jylyna 4 000 tonnaǵa jetkizilip, arzan baǵamen halyqty qamtıtyn bolady. Al, Semeıdiń jabyq mekemeleri men áskerı bólimderdi nan ónimderimen qamtamasyz etip otyrǵan «Semnan» JShS-de nan peshteri jańartylyp, jalpy somasy 17 mln. teńgeni quraıtyn Qytaıdan tátti toqashtar shyǵarýǵa arnalǵan peshterdi ákelip, óndiristi jańǵyrtý jumystary júrgizilgen. Bul kásiporyn 2015 jyly ınvestısııa kólemin jáne negizgi qarajatyn 30 mln. teńgege jetkizýdi josparlap otyr. Sondaı-aq, «Alǵabas-K-7» JShS keler jyldyń ekinshi jartysynda kondıterlik fabrıkany iske qospaq. Munda óndiris qýattylyǵy táýligine 15 tonnaly, krekerli jáne qantty pechene shyǵaratyn eki jeli ornatylǵan eken. Sondaı-aq, «Semeı et kombınaty» JShS táýligine konserviler men shujyq ónimderin 27 tonnaǵa deıin óndirýde.
Raýshan NUǴMANBEKOVA.
SEMEI.