Atshabar

Beısenbi, 13 maýsym 2013 2:05

Qostanaı qalasynyń irgesindegi osy attas aýdanǵa qarasty Zarechnyı aýylynda «Arǵymaq» zamanaýı ıppodromy ashyldy. Jylqy dese ishken asyn jerge qoıatyn, báıge dese delebesi qozatyn jurttyń bul kópten bergi armany edi. Jaqsyny kórmekke aǵylǵan adamda esep joq. Osy aýylda «Qazaq tulpary» asyl tuqymdy jylqy zaýyty ornalasqan. Búginde qurylǵanyna 125 jyl tolyp otyrǵan bul sharýashylyqty naryq qos ókpeden qysqan 90-jyldary Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi kelip kórip, onyń daǵdarystyń ıiriminde ketip qalmaı, aman qalýyna yqpal etken bolatyn. Búginde asyl tuqymdy jylqy zaýytynda seleksııalyq jumystar júrgiziledi. Ǵalymdar dalanyń batyrlaryna jalyn tósegen qazaqtyń Qazanatyn qalpyna keltirýdi maqsat etip otyr.

Beısenbi, 13 maýsym 2013 2:05

Qostanaı qalasynyń irgesindegi osy attas aýdanǵa qarasty Zarechnyı aýylynda «Arǵymaq» zamanaýı ıppodromy ashyldy. Jylqy dese ishken asyn jerge qoıatyn, báıge dese delebesi qozatyn jurttyń bul kópten bergi armany edi. Jaqsyny kórmekke aǵylǵan adamda esep joq. Osy aýylda «Qazaq tulpary» asyl tuqymdy jylqy zaýyty ornalasqan. Búginde qurylǵanyna 125 jyl tolyp otyrǵan bul sharýashylyqty naryq qos ókpeden qysqan 90-jyldary Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi kelip kórip, onyń daǵdarystyń ıiriminde ketip qalmaı, aman qalýyna yqpal etken bolatyn. Búginde asyl tuqymdy jylqy zaýytynda seleksııalyq jumystar júrgiziledi. Ǵalymdar dalanyń batyrlaryna jalyn tósegen qazaqtyń Qazanatyn qalpyna keltirýdi maqsat etip otyr.

«Qazaq tulparyndaǵy» sáı­gúlikterdi alaman báıgelerge daıyndaıtyn oryn da tarlyq etetin. Mine, endi barlyǵy 34 gektardan asa jerdi alyp jatqan, 14 at qaz-qatar shabatyn eki myń metrlik aınalma jumsaq joly bar ıppodromda qandaı daıyndyq jumysyn júrgizýge, qandaı deńgeıdegi jarys ótkizýge bolady. Kórermender jaılasatyn 800 oryndyq, tablo ekrany, kommentator munarasy, vıdeo kameramen jumys isteıtin oryn bar, máreni kórsetetin qurylǵy da umyt qalmaǵan. Bul zamanaýı ozyq báıge alańy fransýz at sporty ındýstrııasynyń ortalyǵy bolyp sanalatyn Normandııadaǵy Dovıl qalasynda ornalasqan ıppodrom jobasymen salyndy. Onda negizinen at shabatyn joldyń qurylysyna asa mán berildi. Jumsaq ári tegis jolda attyń qulaýy, jaraqat alýy barynsha azaıady. Mamandardyń aıtýynsha, ol Amerıka Qurama Shtattaryndaǵy dúbirli qunan báıgeler ótkiziletin Chechıl Daýn ıppodromyndaǵy jolǵa teń kelmese de uqsaıdy. Amerıkanyń basty ıppodromyna uqsastyq joldyń uzyndyǵy men sheńberlene jasalǵan, at burylýǵa qolaıly buryshtardan kórinip turady.– At sportynyń túrleri Uly dalany jaılaǵan qazaq hal­qynyń súıikti ulttyq oıyny, jalpy túrki jurty mádenıeti men dástúriniń nysany ispettes. Jańa at sporty kesheni bizdiń atbegiler men shabandozdardyń kásiptik jaǵynan damýyna jaǵdaı, joǵary deńgeıde jarys­tar uıymdastyrýǵa múmkindik týǵyzatyn bolady, – dedi oblys ákimi Nuraly Sádýaqasov qazirgi zaman talaptaryna saı salynǵan ıppodromnyń ashylý saltanatynda.Bıylǵy jyly aqpanda Qos­tanaıda klassıkalyq at jarys federasııasy qurylǵan bolatyn. Ony oblystyq Ishki ister departamentiniń bastyǵy Tilegen Mátkenov basqarady. Qazir moıyny ozyq elderde as sportynyń damýyna asa mán beriledi. Ol aýyl sharýashylyǵynda taǵy bir sektordyń qurylýyna, adamdarǵa jumys berý jáne týrızmniń órkendeýine yqpal etedi. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, báıgege jaratatyn asyl tuqymdy bir at 8 adamǵa jumys beredi, atbegilerdiń, asyl tuqymdy jylqy ustaıtyndardyń eńbekaqysynan bólinetin salyq jylyna 11 mıllıon dollardy quraıdy eken. At sporty damyǵanda aýyl sharýashylyǵynda 26 myń adam jumys ornyn tabatyn bolady. «Arǵymaq» ıppodromy aldaǵy ýaqytta oblys óńirinde osyndaı tabystarǵa qol jetkizedi degen senim mol. Ippodromnyń qurylysyna ketken 10 mıllıon teńgedeı qarjy osynda ótken báıgelerde eselenip qaıtatyn bolady.Qostanaılyq atqumarlar men atbegiler daıyndaǵan Shańjuqpas, Boss, Quıyn, Shaherızada atty sáıgúlikter respýblıkalyq báıge­lerde talaı ret oblys dańqyn aspanǵa kótergen bolatyn. Sońǵy jyldary oblysta at sportyna degen yntyzarlyq tipti kúshti. «Arǵymaq» ıppodromy halyqtyń ulttyq mádenıeti men dástúrin jańǵyrtýdyń, jas urpaqty ulttyq rýhta tárbıeleýdiń tamasha kepili bolmaq.Ippodromnyń ashylý saltanatynda oblystaǵy Klassıkalyq at jarys federasııasynyń prezıdenti Tilegen Mátkenov at sportyn damytý úshin tek oblys­ta ǵana emes, respýblıkada áli de kóptegen jumystar júrgizý qajettigin aıtty. Keńes dáýiri kezinde Qazaqstanda 40 ıppodrom bolatyn. 90-jyldarǵy ekonomıkalyq qıyn kezeńde onyń eshqaısysy da kerek bolmaı qaldy. Al qazir Qazaqstanda jańa talappen salynǵan nebári 6 ıppodrom ǵana bar eken. «Arǵymaq» ıppodromy olardyń qataryna jetinshi bolyp qosyldy.«Arǵymaq» ıppodromy oblysta at sportyn ozyq elder dárejesinde damytýǵa jasalǵan qadamnyń biri bolady. Onyń ashylý qurmetine Qostanaı kórermenderi 1000, 1600 jáne 2000 metrlik qashyqtyqtaǵy qunan, dónen jáne alaman báıgeni tamashalady. Bul báıgelerge júzqaraly sáıgúlik qosyldy. At jarys túrleriniń barlyǵy da halyqaralyq standarttardy saqtaı otyryp ótkizildi. «Arǵymaq» ıppodromy syılyǵyna tigilgen «Djıp» júrdek mashınasyn 1600 metr qashyqtyqty kózdi ashyp-jumǵansha shaýyp ótken Aqtóbe oblysynyń «Muǵaljar» atty qunany alyp ketti. Al alaman báıgeden aldyna qara salmaı sýyrylyp kelgen Soltústik Qazaqstan oblysynyń sáıgúligi «Sultandy» qosqan «Bolataı Esenǵalıev» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine jeńil avtomobıl syıǵa tartyldy.Jańa ıppodromnyń ashy­lýymen birge, oblys óńirindegi at sporty maýsymy da bastaldy. Jazdaı-kúzdeı qostanaılyqtar talaı báıgeni tamashalary haq.Názıra JÁRIMBETOVA,«Egemen Qazaqstan».QOSTANAI.