Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵynyń habarlaýynsha, ana súti balalardy semizdikten qorǵaıdy. Balalar semizdiginiń taralýy boıynsha bul tujyrymdy Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń elimizde jáne Eýropanyń birqatar elderinde júrgizgen zertteýleriniń (COSI, Childhood obesity Surveillance Initiative, 2015-2017 jyldar aralyǵynda) nátıjeleri rastady. Iаǵnı, zertteý barysynda ana sútin embegen nemese sırek emgen balalardyń semizdikke kóbirek ushyraıtyny anyqtaldy.
«Bala uzaq ýaqyt emgen saıyn, semizdiktiń paıda bolý qaýpinen qorǵanady. Bul aqparat semizdiktiń aldyn alý boıynsha sharalardy nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan biz óńirde ana sútimen emizýdi qoldap, aýqymyn keńeıtý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz qajet», deıdi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Eýropa óńirlik bıýrosynyń Juqpaly emes aýrýlardyń aldyn alý jáne ómirdiń barlyq satysynda densaýlyqty nyǵaıtý bóliminiń dırektory d-r Bente Mikkelsen.
DDSU sábıdi dúnıege ákelgennen keıingi alǵashqy alty aıynda tek ana sútimen emizýge keńes beredi. Sodan soń eki nemese odan úlken jasqa deıin ári qaraı emize otyryp, qosymsha tamaqtandyrý qospalaryn berýdi usynady. Halyqaralyq uıymnyń bastamasy boıynsha, 170 elde, sonyń ishinde Qazaqstanda 1-7 tamyz aralyǵynda Dúnıejúzilik ana sútimen qorektendirý aptalyǵy ótti. Atalǵan sharanyń maqsaty – saý bala úshin ana sútiniń paıdasy týraly áıelderge aqparat berý. О́ıtkeni dárigerlerdiń aıtýynsha, ana sútinde balanyń tolyq damýyna qajetti barlyq paıdaly zattar: maılar, nárýyzdar, kómirsýlar, sý, dárýmender jáne mıneraldar bar. Onyń quramyndaǵy tabıǵı antıdeneler jańa týǵan náresteniń ımmýnıtetin nyǵaıtady, balalar aýrýynan saqtaýǵa kómektesedi. Iаǵnı, emetin balalarǵa sýyq sırek tıedi, jasandy sútpen qorektenetin balalarǵa qaraǵanda juqpaly aýrýlarǵa, dıareıa, allergııaǵa da shaldyǵa bermeıdi. Budan bólek, ana sútimen emizý balaǵa anasyna degen jaqyndyqty, meıirimdilik pen jaılylyqty sezinýge yqpaldasady.
Eýropa bıýrosynyń juqpaly emes aýrýlardyń aldyn alý jáne kúresý jónindegi basshysy Joao Breda COSI retinde belgili balalar semizdigine epıdemıologııalyq qadaǵalaý jasaý boıynsha DDSU bastamasyna jetekshilik etedi. Ol atalǵan uıymnyń ana sútimen qorektendirýdi qoldaýy semizdiktiń aldyn alýǵa jáne Eýropa óńirinde balalar semizdigi máselesiniń oń sheshimin tabýǵa kómektesetinin aıtady. «Emshek sútimen qorektendirýdi kótermeleý jónindegi ulttyq strategııalar keıbir elderdi semizdikpen kúresýde jaqsy nátıjelerge ákelýi ábden múmkin», deıdi d-r Joao Breda.
COSI 4-raýndynyń sheńberinde Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy júrgizgen zertteýge sáıkes, eshqashan ana sútin embegen nemese alty aıdan az emgen balalar arasynda alty aıdan asa emgen balalarmen salystyrǵanda, semizdiktiń kóbirek taralǵany baıqaldy. COSI 10 jyl buryn 6-9 jas aralyǵyndaǵy balalarda artyq salmaq pen semizdiktiń taralýyn baǵalaý jáne ózgerisin monıtorıngileý maqsatynda qurylǵan bolatyn. Sodan beri 40 elden asa, jarty mıllıonnan astam balalar arasynda derekterdi jınaqtaýdyń 5 raýndy ótkizildi. Artyq salmaq pen semizdikten qorǵaýdan bólek, ana sútimen qorektendirýdiń kóptegen artyqshylyǵy bar. Ana súti balanyń sensorlyq jáne tanymdyq damýyna oń yqpalyn tıgizedi, túrli balalar aýrýynan bolatyn náresteler ólimin tómendetýge, sondaı-aq aýrýdan erterek saýyǵýǵa yqpaldasady. Keıbir zertteýler kórsetkendeı, ana sútimen emizý balanyń kognıtıvtik qabiletterin jaqsartady, sonymen qatar bala óse kele onyń damýynda jáne oqýynda kezdesetin máselelerdiń paıda bolý qaýpin tómendetedi.
Ana súti ananyń densaýlyǵy úshin de óte paıdaly. Jańa týǵan náresteni ana sútimen emizetin analar bosanǵannan keıingi kúızeliske sırek shaldyǵady. Emizý analyq bez, sút bezi obyrynyń damý qaýpin tómendetedi, bosanǵannan keıin ananyń salmaǵyn azaıtýǵa yqpaldasýy múmkin, sondaı-aq balany tamaqtandyrýdyń senimdi jáne qorshaǵan orta úshin qaýipsiz tásili bolyp sanalady.