«Qazaqstan vagon jasaý kompanııasy» JShS jumysyn údetti
Osydan tup-týra bes jyl buryn, ıaǵnı 2008 jyly Ekibastuz qalasyndaǵy «Taman» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi vagon jóndeý deposynyń negizinde «Qazaqstan vagon jasaý kompanııasy» (QVK) quryldy. Osylaısha, vagon jasaý salasyndaǵy otandyq zamanaýı kásiporynnyń tusaýy kesilip, alǵashqy qadamyn attady.
Al 2010 jyldyń mamyrynan bastap Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde kásiporynda qurylys-montaj jumystary júrgizildi. Qajetti jańa qondyrǵylar men jabdyqtar ákelinip ornatyldy. О́ndiris oshaǵynyń keskin-kelbeti múldem ózgerip, ózgelerdiń nazaryn ózine aýdartty. Kelesi jyldyń maýsym aıynda munda óndiristik keshen paıdalanýǵa qosyldy. Sodan ónim óndirýge qulshyna kirisken kásiporyn shabysynan jańylmady. Araǵa jyl salyp «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-qa jalpy sany 1 myń 700 birlik bolatyn jyljymaly quramnyń legin jetkizip, aıdarynan jel esti. Iá, istiń kózin tabý degen mine osy.
Bıyl zaýyttyń tańbasy basylǵan 1 myń 750 jartylaı vagon QTJ-nyń parkin tolyqtyryp, shoıyn joldyń árin kirgizedi. Aldaǵy jyly onyń qatary taǵy da 2 myń jartylaı vagonǵa jáne 500 jabyq vagonǵa artady eken. Sóıtip, kásiporyn buıyrtsa josparlanǵan jobalyq qýatyna shyǵaıyn dep otyr.
Azǵana ýaqyt ishinde vagon shyǵarýdy ońynan keltirý robottyq jáne mıkroprosessorlyq tehnıkalardy, stend-transformerlerdi qoldanýǵa negizdelgen óndiris tehnologııasyn avtomattandyrý arqasynda múmkin boldy. Bolashaqta munda naryq konıýnktýrasyna qaraı, júk vagondarynyń sanalýan túrleri men úlgilerin shyǵarý da jolǵa qoıylmaq.
Budan buryn, otandyq vagon jasaý salasyn damytý maqsatynda yntymaqtastyqtyń túrli nusqalary qarastyrylǵan edi. Sonyń ishinde reseılik kásiporyn – «Ýralvagonzavod» ǴО́K» AAQ-pen de baılanys ornatyldy. Bul alyp zaýytpen «QTJ» UK» AQ 2011 jyly Qazaqstan vagon jasaý kompanııasynyń arqaýynda birlesken kásiporyn qurý týraly Nıet memorandýmyna qol qoıyp, bátýalasqan bolatyn. Alaıda, «úıdegi kóńildi bazardaǵy naryq buzady» demekshi, qubylmaly myna zamanda qatyp qalǵan eshnárse joq eken. Ýaqyt talabyna saı, atalǵan yntymaqtastyqty odan ári jalǵastyrýdyń qajettiligi kún tártibinen túsip qaldy. Qazirgi kezde QVK óz múmkindigin meılinshe sheberlikpen paıdalanyp, vagon shyǵarýda shoqtyǵy bıik tabysqa qol jetkizdi.
Vagon jasaý óndirisiniń básekelestikke qabilettiligi eń aldymen kásiporynnyń tehnıkalyq resýrstaryna tikeleı negizdelgen. Zaýyttyń óndiristik alańdary 17 gektardan astam aýmaqty alyp jatyr. Vagon jasaıtyn óndiris oryndary Germanııa, Italııa, Avstrııa, Shvesııa, Shveısarııa, Slovakııa, Reseı jáne Ýkraına tárizdi tehnologııasy barynsha damyǵan álemdik jetekshi óndirýshilerdiń eń ozyq ónimdi tehnıkalarymen jaraqtandyrylǵan.
«Qazaqstan vagon jasaý kompanııasy» JShS búgingi tańda ámbebap júk tasıtyn jartylaı vagondar shyǵarýǵa mamandandyrylǵan. Degenmen, óndiristi ártaraptandyrý sheńberinde 2017 jylǵa deıin vagondardyń úlgilik qataryn keńeıtý boıynsha is-shara josparlanyp otyrǵan jaıy bar. Jáne de elimizde jartylaı vagondar jetispeýshiligi burynǵydaı ótkir kúıinde qalyp otyrǵan joq. Osyǵan oraı naryq talabyna jaýap beretin jańa ónimder – jabyq vagondardy, platformalardy jáne sısternalardy qosymsha shyǵarý isi birtindep qolǵa alynyp ıgerile bastady.
Damý baǵdarlamasyna sáıkes 2013-2014 jyldary jabyq vagondardy sertıfıkattaýdyń synaǵy ótedi, al 2014 jyly zaýytta fıtıngtik platformalardy shyǵarý óndirisin ıgerý bastalady. Al kelesi jyly tutynýshy suranysyna ıe vagon-sısterna turpatty buıym jasaý tehnologııasy men óndirisin iske asyrý josparda tur.
Kásiporyn kúndelikti jumysynda údemeli ádister men tásilderdi únemi qoldanady. Is tetigine ábden qanyǵýdyń mundaı joly alǵa qoıǵan jospar-mindetti oıdaǵydaı júzege asyrýǵa negiz qalaıtyny sózsiz. Buǵan QVK-nyń ISO 9001:2009 sapa menedjmenti júıesi boıynsha tıisti halyqaralyq standartpen sertıfıkattalýy naqty dálel bolady. Sondaı-aq, jartylaı vagondar, qos bilikti tirkemeler men dońǵalaq juptary da sertıfıkattarmen atalyp ótipti.
Temir jol tehnıkasyn jasaý salasyn damytý – Qazaqstannyń ındýstrııalandyrý kartasyndaǵy basym baǵyttarynyń birine aınalǵany qashan. «Qazaqstan temir joly» aksıonerlik qoǵamy QVK-men seriktesip, syrttan qosymsha qarjy jáne ınvestısııa izdemeı-aq, ózine qarasty «Vostokmashzavod» AQ-tyń kórigin qyzdyryp, ónim ón dirý kólemin údete túsken.
Zaýyt elimizde júk vagondaryn shyǵarýdy jolǵa qoıý úrdisinde iri vagon quımasyn quıý jónindegi jobany júzege asyrý ústinde. Búgingi tańda bul joba quıma tehnologııasyn odan ári jetildirýge jáne aldaǵy kezde alynatyn ónimderdi sertıfıkattaýmen birge paıdalanýǵa qosylatyn ekinshi keshendegi iske qosý-retteý jumystaryn aıaqtaýmen qatar eńserilmek.
«Vostokmashzavod» aksıonerlik qoǵamy sondaı-aq, temir joldaǵy jyljymaly quram úshin ózge de bosalqy bólshekter óndirisin ashýǵa kirisken. Túıip aıtqanda, bunyń bári bolat joldyń boıyndaǵy jumystyń yrǵaqty ári irkilissiz atqarylýyna septigin tıgizetini sózsiz. Ol óz kezeginde ekonomıkanyń órlep ósýin jedeldetedi.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy.