Sońǵy jyldary egý tóńiregindegi áńgime birde báseńsip, birde qaıta órship, sabasyna túser emes. Bul másele kimniń de bolsa, aldynan shyǵary anyq. Sondaı jaǵdaıda qandaı sheshim qabyldaǵan durys? Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý qyzmetiniń mamandaryna qulaq túrsek, olar ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy kúreste halyqty vaksınasııalaýdyń paıdasy zor degendi aıtady. Qazaqstanda vaksınasııa tıimdi bıýdjettik baǵdarlamalardyń biri bolyp tabylady. Jyl saıyn osy maqsatqa 12-18 mlrd. teńge qarajat bólinedi eken. Respýblıka boıynsha jyl saıyn ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy shamamen 5 mln. adam egilse, onyń 1,3 mln.-y balalar.
Sońǵy jyldary egý tóńiregindegi áńgime birde báseńsip, birde qaıta órship, sabasyna túser emes. Bul másele kimniń de bolsa, aldynan shyǵary anyq. Sondaı jaǵdaıda qandaı sheshim qabyldaǵan durys? Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý qyzmetiniń mamandaryna qulaq túrsek, olar ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy kúreste halyqty vaksınasııalaýdyń paıdasy zor degendi aıtady. Qazaqstanda vaksınasııa tıimdi bıýdjettik baǵdarlamalardyń biri bolyp tabylady. Jyl saıyn osy maqsatqa 12-18 mlrd. teńge qarajat bólinedi eken. Respýblıka boıynsha jyl saıyn ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy shamamen 5 mln. adam egilse, onyń 1,3 mln.-y balalar.
Dárigerler ekpe jetistikteriniń ozyq úlgisi retinde tabıǵı sheshektiń joıylǵanyn, 1977 jyldyń qazanynan bastap, álemde sheshekpen syrqattanýdyń eshbir jaǵdaıy tirkelmegenin alǵa tartady. Sol sııaqty, sońǵy jıyrma jylda qyzylsha 59 esege, qyzamyq 1300 eseden astam, epıdemııalyq parotıt 160 eseden astam, turǵyndar arasynda «V» vırýstyq gepatıti 23,7 esege, al osy ınfeksııaǵa qarsy egý júrgiziletin balalar arasynda 52 esege azaıǵan.
Alaıda, kóptegen ata-analar egý máselesi kóterilse, áli kúnge azar da bezer bolady.
«Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy kodeksiniń 156-shy babynda ınfeksııalyq aýrýlarǵa qarsy vaksına salǵyzý turǵyndar úshin mindetti ekeni taıǵa tańba basqandaı anyq jazylǵan. Soǵan qaramastan, egýden bas tartqandarǵa qysym jasalmaıdy. Biraq mundaı sheshim qabyldaýdyń zardaptary túsindirilýi tıis.
– Kóp jaǵdaıda, balalar balabaqshaǵa nemese mektepke barǵanǵa deıin otbasy múshelerimen ǵana aralasatyndyqtan juqpaly aýrýlarmen syrqattaný qaýpi azdaý bolady. Al, basqa balalarǵa qosylǵan kezde ujymda bir bala aýyrǵan jaǵdaıda, egilmegen sábı ınfeksııaǵa sezimtal bolady, – deıdi sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıtetiniń tóraǵasy J.Bekshın. – Mine, sondyqtan da ınfeksııalyq aýrýlardyń órshýine jol bermeý maqsatynda balalar ujymdaryna (mektep, balabaqsha) balalar egý alǵannan keıin ǵana jiberilýi tıis.
Osy arada ata-analardyń vaksınasııadan bas tartýyna ne sebep bolyp otyr degenge kishkene toqtala keteıik. Árıne, ata-analar vaksınasııaǵa qaı kezden bastap kúdikpen qaraı bastady degen saýalǵa biz jaýap bere almaımyz. Biraq, osy sońǵy úsh jylda vaksınasııadan bas tartý oqıǵalary jıilep ketkeni shyndyq. Sebebi, Maıkrosoft kompanııasynyń negizin qalaýshy, «Bıll jáne Melında Geıts qorynyń» basshysy Bıll Geıts 2010 jyly Kalıfornııada bir májiliste atyshýly málimdeme jasaǵan bolatyn. Onda evgenıkany (adamdardyń sapalylaryn suryptaý ǵylymy) qoldaıtyn baı «búginde álemde 6,8 mıllıard adam bar. Bul 9 mıllıardqa deıin ósedi. Endi biz reprodýktıvti densaýlyq saqtaý jáne jańa vaksınalar boıynsha shyn máninde úlken jumys isteıtin bolsaq, biz halyq sanyn 10 nemese 15 paıyzǵa deıin qysqarta alamyz», – dep ashyq túrde jarııalaǵan. Mine, sodan bastap, búkil ınternet quraldarynda vaksınasııaǵa qarsy, onyń zııandy jaqtaryn jan-jaqty taldaǵan maqalalar, aqparattar kóbeıip ketken edi. Kózi ashyq ata-analardyń joǵarydaǵy málimdemeden keıin «shynynda da mektepke deıin bir balaǵa 14 ret egý jasatý degen ne sumdyq, ol vaksınalar náresteniń ımmýnıtetin kóterýdiń ornyna, álsiretip jiberýi múmkin ǵoı» degen oılarǵa berilgeni anyq. О́ıtkeni, biz qazir qandaı vaksına salsa da, myńq ete almaıtyn keńes ókimetinde emes, táýelsiz, demokratııalyq ashyq qoǵamda ómir súrip jatyrmyz. Munda aqparat ta kóp. Sondyqtan egý máselesine kelgende eleńdep turatynymyz ras.
Árıne, vaksına máselesine kelgende áli bir turaqty sheshimge kele almaýymyz qynjyltarlyq jaı. О́ıtkeni, onyń paıdasy qandaı, zııany ne degendi dárigerlerdiń ózderi de tolyq bilmeıdi. Aıtsa da, jetistigin qozǵap, kemistigine toqtalmaıdy. Osy jaı qashanǵa deıin sozylar eken?!