Ádilettiliktiń álipbıi

Ǵasyrlar toǵysynda Qazaq­stannyń kógine kóterilgen Táýel­sizdik týy el ómirine jarqyn bolashaqtyń esigin ashty. San jyldar boıy halqymyz armandaǵan egemendikke qol jetkiz­­dik. Bul qabyldanǵan tarıhı sheshim urpaq úshin ulaǵat. Endeshe, baıyppen ótkenge kóz júgir­tip, elimizdiń qas-qaǵym ýaqyt ishinde júrip ótken jolyn oısha tarazylaıyq. Dana halqymyz: «О́tken kún, keshe – tarıh. Ke­ler kún, erteń – syr. Búgingi kún – úlken syı», dep beker aıtpasa kerek. Budan beıbit kún­niń baǵasyn tarıhtaǵy tańbadan tanyp bilemiz. Qıly tarıh shyrmaýynan kóne dáýirdiń murasy retinde sóz qudireti men zań qudiretin saqtap qal­ǵan halqymyz bostandyq, táýel­sizdik uǵymdaryna jiti mán berip, ony saqtap qalýdy máń­gilik murat tutty. Aqyry Alash eliniń kóksegen armany oryndalyp, 1991 jylǵy 16 jel­toqsanda Táýelsizdik deklarasııasy qabyldanyp, úlken betburysqa qadam basty. Tarıh ǵylymyna da azattyq alǵannan bergi dáýirdiń bergeni, bolmys-bitimi, orny men mańyzy aıryqsha ári burynǵydan múldem bólek boldy. Elimiz dittegen maqsatqa, kózdegen nysanǵa, alǵa qoıǵan mejege jetý úshin saıası júıeniń zańnamalyq tuǵyryn jasap, onyń quqyqtyq negizin qurý kerek edi. Osylaısha ábden kemeline kelgen tuǵyrly zańnama – Konstıtýsııa dúnıege kelip, ol 1995 jylǵy 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendýmda qabyldandy.

Ǵasyrlar toǵysynda Qazaq­stannyń kógine kóterilgen Táýel­sizdik týy el ómirine jarqyn bolashaqtyń esigin ashty. San jyldar boıy halqymyz armandaǵan egemendikke qol jetkiz­­dik. Bul qabyldanǵan tarıhı sheshim urpaq úshin ulaǵat. Endeshe, baıyppen ótkenge kóz júgir­tip, elimizdiń qas-qaǵym ýaqyt ishinde júrip ótken jolyn oısha tarazylaıyq. Dana halqymyz: «О́tken kún, keshe – tarıh. Ke­ler kún, erteń – syr. Búgingi kún – úlken syı», dep beker aıtpasa kerek. Budan beıbit kún­niń baǵasyn tarıhtaǵy tańbadan tanyp bilemiz. Qıly tarıh shyrmaýynan kóne dáýirdiń murasy retinde sóz qudireti men zań qudiretin saqtap qal­ǵan halqymyz bostandyq, táýel­sizdik uǵymdaryna jiti mán berip, ony saqtap qalýdy máń­gilik murat tutty. Aqyry Alash eliniń kóksegen armany oryndalyp, 1991 jylǵy 16 jel­toqsanda Táýelsizdik deklarasııasy qabyldanyp, úlken betburysqa qadam basty. Tarıh ǵylymyna da azattyq alǵannan bergi dáýirdiń bergeni, bolmys-bitimi, orny men mańyzy aıryqsha ári burynǵydan múldem bólek boldy. Elimiz dittegen maqsatqa, kózdegen nysanǵa, alǵa qoıǵan mejege jetý úshin saıası júıeniń zańnamalyq tuǵyryn jasap, onyń quqyqtyq negizin qurý kerek edi. Osylaısha ábden kemeline kelgen tuǵyrly zańnama – Konstıtýsııa dúnıege kelip, ol 1995 jylǵy 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendýmda qabyldandy.

San jyldar boıy qalyptasyp, jalpyǵa mindetti erejelerdi qamtyǵan eń joǵary zańdyq kúshi bar, Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy ómir talabyna saı jasaqtal­dy. Shynynda da dala zańynan bastaý alyp, ádilettik-quqyqtyq júıeniń mádenı jáne demokratııalyq dástúrlerine negizdelgen Ata Zańdy daıyndaý úshin qyrýar jumystar atqarylǵany, qajyr­ly izdenister jasalyp, qan­shama talqylaýlardyń ótkeni, zańgerlerimiz ben bilikti saıasat­kerlerdiń de zańdy jazýǵa qatys­qany belgili. Eldiń ıgiligine qyzmet etýge tıis, memlekettiń bola­shaǵyna baǵyt berýdi maqsat etken zańdy ázirleý jumys tobyna úlken jaýapkershilik júktedi. Qazaqy bolmysty saqtaı otyryp, damyǵan elderdiń tájirıbelerin arqaý etken Ata Zańymyzdyń memleketimizdiń bolashaǵy úshin uzaq jyldar qyzmet etetini sózsiz.

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bul qujatqa: «Kóptiń sózi – kıeli» deıdi dana halqymyz. El-jurttyń talqysynan ótip, tańda­ýyna aınalǵan basty qu­jatymyzdyń avtory – búkil Qazaqstan halqy. Ǵasyrlar toǵy­synda álemdik órkenıettiń shyńy­na umtylǵan Qazaqstan halqy tarı­hı da taǵdyrly she­shim qabyl­dap, jasampaz jańa dáýir­ge qadam basty. Ata Zań bizdiń búkil jar­qyn isterimizdiń qaı­nar bastaý­yna aınaldy», dep úlken baǵa berdi.

Qujattyń avtory – búkil Qazaqstan halqy Konstıtýsııaǵa daýys berý arqyly prezıdenttik basqarý nysanyn qoldady. Bul tańdaý bılik tarmaqtarynyń arasynda tepe-teńdikti saqtaı otyryp, toqyraýǵa jol bermeıtin bılik júıesiniń qalyptasý qajettiliginen týyndady. Mem­lekettik bılik zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıligi bolyp bólinip, olardyń konstıtýsııalyq mindetteri shegelendi.

Árıne, qaı kezeńde bolsyn qoǵamdaǵy túrli saıa­sı jáne áleýmettik kúshter, aza­ma­ttyq ólshemder basym jaǵ­daıda negizgi zańnyń máni men mazmunyn aıq