Kitaptyń adamzat tarıhyndaǵy mańyzy zor ekenin talaı aqylmandar men oıshyldar jerine jetkizip aıtqan. «Jaqsy kitap – jan azyǵy» degen qazaq maqaly da sol tujyrymdardyń biri. О́ıtkeni, jaqsy kitap danalyqtyń sarqylmas bulaǵy, aqyl men oıdyń tunyǵy. El gazeti «Egemen Qazaqstan» gazeti óziniń betinde bir taqyrypqa jarııalanǵan tańdaýly materıaldardan kitap qurastyrýdy dástúrge engizgenin kóziqaraqty oqyrman jaqsy biledi.
Kitaptyń adamzat tarıhyndaǵy mańyzy zor ekenin talaı aqylmandar men oıshyldar jerine jetkizip aıtqan. «Jaqsy kitap – jan azyǵy» degen qazaq maqaly da sol tujyrymdardyń biri. О́ıtkeni, jaqsy kitap danalyqtyń sarqylmas bulaǵy, aqyl men oıdyń tunyǵy. El gazeti «Egemen Qazaqstan» gazeti óziniń betinde bir taqyrypqa jarııalanǵan tańdaýly materıaldardan kitap qurastyrýdy dástúrge engizgenin kóziqaraqty oqyrman jaqsy biledi.
Búgingi kúni Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń 10 jyldyǵyna oraı Parlament Senatynyń Tóraǵasy, sezd Hatshylyǵynyń jetekshisi Qaırat Mámıdiń usynysymen «Dintutqa» atty kitap ómirge kelip otyr. Ol elimizdiń astanasynda 2003 jyldan beri 4 ret bolǵan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderi men onyń qarsańyndaǵy dinı oqıǵalar jáne odan keıin de osy taqyrypta jazylǵan úzdik maqalalar men suhbattardan qurastyrylǵan.
Kitaptyń alǵysózinde basylym basshysy Saýytbek Abdrahmanovtyń aıtqanyndaı, «Búginde Qazaqstan álemdegi dintutqa elge aınaldy. Bizdiń bul bıikke jeter jolymyzdy kórsetetin kitabymyzdyń «Dintutqa» atalǵany da sondyqtan».
«Dintutqany» jele sholyp shyqqannyń ózinde ultymyzdyń talaı oıshyldary men aqylmandarynyń dinniń mańyzy týraly aıtqan oı-tolǵamdaryna kenelesiz. «Sanalýandyq – kemshilik emes, kerisinshe, bul Qudaıdyń baǵa jetpes syılyǵy. Sol sanalýandylyqtyń arqasynda shynaıy ózara molyǵýshylyq, naǵyz damý júredi», degen eken Elbasy N.Nazarbaev alǵashqy sezdiń jabylýyndaǵy sózinde.
Keshe Beıbitshilik jáne kelisim saraıynyń «Atrıým» zalynda osy «Dintutqa» kitabynyń tusaýkeser rásimi boldy. Ony «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ prezıdenti Saýytbek Abdrahmanov ashyp, júrgizip otyrdy. Elbasy Nursultan Nazarbaev kóptildi, kópdindi, tipti ashyǵyn aıtsaq, áýelde kópdildi eldiń jurtyn bir úıdiń balasyndaı, bir qoldyń salasyndaı uıytýǵa qol jetkizdi. Batys ta, Shyǵys ta moıyndaıtyn, sanasatyn, qurmetteıtin elge aınaldyrdy. Qazaqstanda túrlishe qurlyqtyq, álemdik deńgeıdegi jıyndar ótkizile bastady. Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes sııaqty asa aýqymdy forýmdar shaqyryla bastady.
Sóıtip, biz bı túsetin úı boldyq, dep jalǵastyrdy óziniń sózin moderator. Odan ári S.Abdrahmanov Prezıdenttiń dana saıasatynyń arqasynda Qazaqstan EQYU-ǵa, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna tóraǵa bolyp, EQYU-nyń 11 jyldan beri ótpegen Sammıtin de ótkizgenin atap ótti. Sóıtip, biz bı de boldyq, dedi ol.
Qazaqstannyń qazirgi álemdegi qomaqty ornynyń naqty bir dáleli – búgin sizder qoldaryńyzǵa ustap otyrǵan «Dintutqa» atty jańa kitap, dep jalǵastyrdy S.Abdrahmanov sózin. Búgin Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń on jyldyǵyn halyqaralyq deńgeıde atap ótý qarsańynda eldiń rýhanı qazynasy Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary sezi Hatshylyǵy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Din isteri agenttigi jáne «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» aksıonerlik qoǵamy birlesip daıyndaǵan «Dintutqa» atty mazmundy, oqyrmanyna bereri mol jańa kitappen tolyǵyp otyr.
Alǵashqy sózdi Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Búrkitbaı Aıaǵan aıtty. Ol kitaptan ǵylymı jáne saıası áleýeti joǵary túıtkildi máselelermen tanysqanyn aıtty. «Bul –táýelsiz Qazaqstandaǵy qazirgi dinı ahýaldan syr shertip, tarıhyn saralaıtyn mańyzdy kitap. Jınaqta sońǵy 10 jyldaǵy qoǵamymyzdaǵy dinge degen kózqaras, mańyzdy betburys pen dinı sananyń qalyptasý úderisi aıqyn kórinedi. Sonymen birge, onyń máni men mańyzy keńinen baıandalyp, iri mamandardyń, ǵalymdardyń, dinbasylardyń pikirlerimen jan-jaqty túsindiriledi. Sóıtip, bul kitap elimizdegi rýhanııattyń damýyna, dinı túsiniktiń tereńdeýine qosylǵan eleýli úles bolyp tabylady», dedi ol.
Kelesi sózdi Parlament Senatynyń d epýtaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın aldy (Senator sóziniń negizinde daıyndalǵan maqala bólek berilip otyr – Red.).
Sóz kezegi ózine tıgende Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Erjan Maıamerov qazirgideı almaǵaıyp zamanda órkenıetter arasyndaǵy beıbit kelisimdi saqtaý ózekti máselelerdiń biri ekendigine toqtaldy. Qaı dástúrli dinniń ókili bolsyn álemniń tynyshtyǵyn, turaqtylyqty qoldaıdy. Osy turǵydan alǵanda, dinder arasyndaǵy únqatysýdy damytý – búkilálemdik jaýapkershilik. Al osy jaýapkershiliktiń tizginine Qazaqstan syndy musylman eliniń ıe bolýy kóp jaıdy ańǵartsa kerek. Birinshiden, ol elimizde basqalarǵa úlgi retinde usynýǵa bolatyn san alýan ulttar men dinder arasyndaǵy tatýlyqtyń, beıbitshil halyqtyń bar ekendigin bildiredi. Ekinshiden, eldiń basym kópshiligi ustanatyn Islam dininiń keńpeıildigin, basqalarmen ortaq kelisimge kele alatyndyǵyn kórsetedi, deı kelip, Bas múftı «Dintutqa» kitabynda aıtylǵan ustamdy oı, parasatty pikir, utymdy usynys dinaralyq tatýlyqty nyǵaıtýǵa oń yqpal eter degen senimdemin, dep sózin aıaqtady.
Májilis depýtaty Orazkúl Asanǵazy osyndaı mazmundy kitapty jaryqqa shyǵaryp, halyqqa úlken dúnıeni tartý etip otyrǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ujymyna rızashylyǵyn bildirdi.
Moderator S.Abdrahmanov Qazaqstanda keń taraǵan eki dinı konfessııanyń biri hrıstıandyq ekenin aıta kelip, sózdi Pravoslavıe shirkeýiniń is basqarýshysy, epıskop Gennadııge berdi. Ol otyrǵandardyń bárin aldymen Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary sezderiniń ótkizile bastaýyna 10 jyl tolýymen quttyqtady. Kitaptyń mańyzdylyǵy týraly aıtqanda epıskop onyń tarıhı derektiligine toqtaldy. Bizdiń mindetimiz beıbit qatar ómir súrýdiń qaǵıdattaryn anyqtaý, dedi ol.
Tusaýkeserde sońǵy bolyp senator Jabal Erǵalıev sóıledi. Aldymen sheshen HH ǵasyrdaǵy ıdeologııalyq qarama-qaıshylyqtarǵa toqtaldy. Ol kezderde bizge dinder arasyndaǵy qaıshylyqtar baıqalmaıtyn-dy. Alaıda, kommýnıstik rejim ydyrap, álem bir polıýsti álemge aınalǵanda da adam balasynyń arasyndaǵy bir-birine degen senim ornaı qoıǵan joq. Tipti «órkenıetter qaqtyǵysy» atty jańa qaýip shyqty. Prezıdentimiz N.Nazarbaev sol qaqtyǵysty únqatysýǵa aınaldyra bildi, dedi ol.
Tusaýkeser rásimin «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ prezıdenti S.Abdrahmanov qorytyndylady. (Basylym basshysynyń qorytyndy sózi búgingi gazette jeke jarııalanyp otyr – Red).
Sharaǵa belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, Parlament depýtattary qatysty. Tusaýkeserde kitapty qurastyrǵan belgili jýrnalıst, Prezıdent grantynyń ıegeri, áriptesimiz Álısultan Qulanbaıǵa, jınaqtyń jaýapty redaktory Ǵalym Shoıkınge alǵys aıtyldy.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
-----------------------------------------
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»