«Jendet» jasýshany jeńgen ana Qazaqstanda alǵash ret jatyr moıny obyry bar áıel bosandy

Qazaqstanda alǵash ret jatyr moıny qaterli isiginen saýyqqan áıel bosandy. Mundaı jaǵdaıda bala men ananyń ómiri úshin alysqan otandyq onkologııa qyzmeti qandaı qoshemetke bolsa da laıyq der edik.

Osydan 10 jyl buryn naýqas N-ge gınekologııalyq qaterli isik dıag­nozy qoıylǵan bolatyn. Sol kezde Almatydaǵy «Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty» AQ-nyń mamandary naýqasqa aǵzany saqtap qalý úshin kúrdeli ota jasaı otyryp, ana bolý múmkindigin de saqtap qalǵan.

«Osynshama jyldar boıy naýqas júkti bolýdan úmitin úzgen emes. Kóp uzamaı tańǵajaıyp jaǵdaı oryn aldy. Aqpan aıynda pasıent qońyraý shalyp, júkti ekeni týraly qýanyshty jańalyǵyn aıtty. Aıaǵy aýyr pasıentti júktiliginiń erte merziminen bastap bosanǵanǵa deıin kezeńde áıelder konsýltasııasynyń dárigerleri, IRM, Perınatologııa jáne balalar kardıohırýrgııasy ortalyǵynyń dárigerleri men biz – onkologtar baqylaýda ustadyq. Naýqasta túsik tastaý jáne merziminen buryn bosaný qaýpi bar bolǵandyqtan, IJMJ (ıstmıko-jatyr moıny jetkiliksizdigi, ıaǵnı ıstmýs pen jatyr moınynyń sátsizdigi) túzetýi jasaldy. Bıyl 19 tamyzda áıel kópten kútken ulyn bosandy.

Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtynda jańa tehnologııa­lardy, onyń ishinde gıne­kolo­gııalyq qaterli isik kezinde aǵzany saqtaý otalaryn engizý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan», deıdi ınstıtýttyń onkogınekologııa ortalyǵynyń basshysy Erlan Kýkýbasov.

Qazaq onkologııa jáne ra­dıo­­logııa ǵylymı-zert­teý ıns­­tı­týty ana men bala­nyń den­­saý­­lyǵynyń durys­tyǵy­na kóz jetkizgende ǵana, elden sú­­ıin­shi surap otyrǵan jaıy bar. Osylaısha júkti áıel­ge kesar tiligi jasaldy. Sáb­ı­­diń salmaǵy – 2430 gramm, boıy – 46 santımetr. She­shesi men balanyń jaǵdaıy jaqsy bol­ǵandyqtan úıge shyǵaryldy.

Osy arada gınekologııalyq obyr­dyń, onyń ishinde jatyr moıny obyry­nyń aldyn alý úshin áıelderge jyl saıyn gınekologtan tekserý usy­nylatynyn kezekti ret qaperge sala ketelik. Sondaı-aq, 30 jas­­tan 70 jasqa deıingi Qazaqstan áıelderine jatyr moıny obyryna tegin skrı­­nıngten ótýge bolady. Sk­rınıng turǵylyqty (tir­kelgen) jeri boıynsha emhanalarda júrgiziledi.

«Qazaqstanda 10 jyldan astam ýaqyt boıy jatyr moıny patologııasyn erte anyq­taý úshin tegin onkoskrınıng júrgizilýde. Iаǵnı 30 jastan bastap ár áıel jyl saıyn onkosıtologııaǵa (pap-test) jaǵyndy tapsyrýy kerek. Bul kez kelgen emhanada tegin jasalady. Sondaı-aq jatyr moıny obyrynyń aldyn alý maq­satynda gınekologtyń qaraý kabınetinde kásibı tekserýden ótýge bolady. Muny únemi jasap otyrý kerek», deıdi «Qazaq onkologııa jáne ra­dıo­logııa ǵylymı-zertteý ıns­­­tıtýty» AQ basqarma tór­aıy­­my, elimizdiń bas onkology Dılıara Qaıdarova.

Sondaı-aq Qazaqstannyń vaksınasııa kúntizbesine áıel­derdiń jatyr moıny obyryn týdyratyn adamnyń papıllomavırýsyna (HPV) qarsy egý engizilgen. Vaksına­­laý jynys­tyq belsendiliktiń aldynda jasalýy kerek. HPV vaksınalary adamnyń qalaýy­na qaraı erikti jáne tegin jasalady.

Osy oqıǵaǵa oraılas, Dılıara Radık­­qyzy bylaı deıdi: «Pre­zı­denttiń Qazaq­stan halqyna Joldaýyn­da densaý­lyq saqtaý júıesin damytý jónindegi mindetterdi atap ótti. Dárigerler qaýymy Mem­le­ket basshysynyń medısına qyzmet­ker­lerine yn­ta­lan­dyrý ústemeaqy­laryn tóleý týraly tap­syr­­­masyn zor ynta­men qabyl­­dady. Bul maqsat­qa mem­­lekettik bıýdjetten 150 mlrd teńge bóli­nedi. Pre­zı­­­­dent 2023 jyly medısı­na qyz­met­ker­leriniń jal­aqysy el boıynsha orta­­sha jal­aqydan 2 esege jýyq óse­tinin atap ótti. Medı­sı­na qyz­metkerleriniń materıaldyq ál-aýqatyn arttyrý medısınalyq qyzmet kór­setý sapasyna oń áser ete­di, olardyń biliktiligin arttyrý­ǵa degen umtylysyn arttyrady jáne erteńgi kúnge degen senimin nyǵaıtady dep úmittenemiz», deıdi.

Búgingi tańda Qazaqstan­da aýyr naýqastarǵa onkolo­gııa­lyq kómek kórsetetin 19 mekeme jumys isteıdi. Onko­logııa­lyq aýrýlarmen kúres jónindegi 2018-2022 jyl­dar­ǵa arnalǵan keshendi jospar sheńberinde óńirlik onko­lo­gııalyq ortalyq­tardy qa­jetti zamanaýı jab­dyq­tar­men jaraqtandyrý, ra­dıo­lo­gııalyq apparattar par­kin jańartý kózdelgen.

Sonymen qatar Qazaqstan­nyń onkologııalyq qyzmeti jas kadrlardy, onkolog dári­ger­lerdi daıarlaýǵa, son­daı-aq jumys istep turǵan medısı­nalyq qyzmetkerlerdiń bilik­tiligin arttyrýǵa múddeli.

– Dári-dármekterdi jet­kizýge «SQ-Farmasııa» qu­ry­­lymy jaýap beredi. On­ko­lo­­gııa­lyq naýqastar dári-dár­mek­ter­men tegin qamta­masyz eti­le­di, ony memleket esebinen sa­­typ alady. Biraq, ókinishke qa­raı, keıde sheteldik, ómirlik ma­ńyz­dy dári-dármekterdi jetkizýde ir­ki­lister bolady, al onkolo­gııany emdeýde naý­qas úshin ár mınýt mańyzdy. Pre­zı­dent­tiń Qazaqstanda far­ma­­sev­tıkalyq óndiristi damytý týraly tapsyrmasy der kezinde aıtyldy jáne jaqyn arada onkologııalyq naýqastarǵa ómirlik mańyzy bar dári-dár­mekterdi uzaq ýaqyt kútý­diń qajeti joq, el ishinde ár­daıym qoljetimdi bolady dep úmittenemiz. Prezıdent óz sózinde jańa kópsalaly aýrýhanalardyń qurylysy týraly atap ótti. Buǵan deıin El­basy Nursultan Nazar­baev­­tyń tapsyrmasy boıynsha elor­dada eń ozyq halyq­ara­lyq tájirıbe negi­zinde on­ko­lo­gııalyq naýqas­tar­ǵa jo­ǵary tıimdi medı­sına­lyq kómek kórsetý úshin jańa Ult­­tyq ǵylymı on­ko­lo­gııa­­­lyq or­ta­lyq­tyń qu­ry­ly­sy bas­tal­­dy. Ja­qyn­da jańa jabdyq­­tarmen jasaq­­­­tal­ǵan Ulttyq ǵyly­mı onko­lo­­gııa­­lyq orta­­lyq Qazaq­­stan­­nyń túkpir-túk­­piri­­nen kel­gen aýyr naý­qas­tar­ǵa tegin on­­ko­logııa­lyq kómek kór­­se­te­tin bolady. Ins­­tı­týtta maman­­­dardyń bilik­­ti­ligin art­tyrý boıyn­sha úl­ken jumys júrgizilýde, shet­el­­­dik ma­mandarmen oqytý kon­­­fe­­­ren­sııalary, sheberlik-klas­t­ar, týmor­bord­tar únemi ótkizilip turady. Biz jo­ǵary bilikti kadrlardy daıarlaýǵa múd­delimiz. Sońǵy birneshe jylda rezı­­dentýrada ondaǵan jas mamandar bilim alyp, oqýdan keıin óńirlik onko­­lo­gııa­lyq ortalyqtarǵa jibe­­rildi. Onko­logııalyq aýrý­lar­­men kúres – obyr­dy erte dıag­nostıkalaý, emdeý, on­ko­­l­o­­gııalyq naýqastardyń ómir súrý sapasyn arttyrý – Qazaq­­stan­nyń áleý­mettik saıa­saty men densaýlyq saqtaý sala­sy­nyń basym mindetteri bolyp tabylady. «Qazaq onko­lo­gııa jáne ra­dıo­logııa ǵy­ly­mı-zert­teý ınstıtýty» AQ ujymy Memleket bas­shy­synyń aıtyl­­ǵan barlyq bastamalaryn qol­daı­dy. Biz memleketimiz ben qazaq­stan­­­dyq­­tardyń densaý­lyǵy úshin jumys isteımiz, – deıdi elimizdiń bas onkology.

ALMATY