Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda Joǵarǵy Sot sýdıalaryn bosatý jáne saılaý máselesi qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar nazaryna Keden odaǵyna, memlekettik satyp alýǵa, pıramıdalar qyzmetine, agroónerkásip keshenine, Qyrǵyzstanda mektep salýǵa jáne sáýlet qyzmetine qatysty zań jobalary usynyldy.
Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda Joǵarǵy Sot sýdıalaryn bosatý jáne saılaý máselesi qaraldy. Sondaı-aq, depýtattar nazaryna Keden odaǵyna, memlekettik satyp alýǵa, pıramıdalar qyzmetine, agroónerkásip keshenine, Qyrǵyzstanda mektep salýǵa jáne sáýlet qyzmetine qatysty zań jobalary usynyldy.
Otyrysty sóz sóılep ashqan Tóraǵa áýeli palatanyń atqarǵan jumystaryna jáne aldaǵy mindetterge toqtaldy. Jyl basynan beri Senat depýtattary halqymyzdyń ál-aýqatyn odan ári jaqsartýǵa baǵyttalǵan jáne Elbasynyń strategııalyq baǵdarlamalaryn júzege asyrýdy kózdeıtin 90-nan astam zań jobasyn qarap, qabyldapty. Olardyń ishinde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamany oryndaýǵa, kásipkerlikti qoldaýǵa jáne jańartylatyn energııa kózderin qoldanýdy damytýǵa qatysty zańdyq qujattar bar.
Sondaı-aq, memlekettik josparlaý júıesin jetildirýge, áleýmettik qamsyzdandyrýǵa, terrorızmge qarsy is-qımyl máselelerine jáne birqatar halyqaralyq sharttardy ratıfıkasııalaýǵa arnalǵan zań jobalary da qoldaý tapqan. Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin uıymdastyrý jáne ótkizý máseleleri boıynsha arnaıy zańdar qabyldanǵany da belgili. Ásirese, elimizdiń osy jyly qol jetkizgen tabystaryna Parlament depýtattarynyń qosqan úlesi aıryqsha ataldy.
«Kelesi jylda depýtattyq korpýstyń aldynda asa aýqymdy mindetter tur. Elbasy Nursultan Nazarbaev ındýstrııalandyrý kartasy jobalarynyń tusaýkeser rásiminde shaǵyn jáne orta bıznesti tıimdi damytý asa mańyzdy strategııalyq basymdyq ekenin qadap aıtty», dedi Qasym-Jomart Kemeluly. Sonymen qatar, Senat Tóraǵasy qoǵamda jekemenshik dástúri áli berik emestigin, onyń ulttyq negizi odan ári jetildirýdi qajet etetinin de atap kórsetti. Bul rette elimizdegi ekonomıkanyń damýyna kedergi keltirip otyrǵan normalardy anyqtap, zańdarǵa dereý revızııa júrgizý kerek ekenine Elbasy nazar aýdarǵandyǵyn qaperge saldy.
«Memleket basshysynyń bergen bul tapsyrmalary bizge tikeleı qatysty ekenin basa aıtqym keledi. Prezıdent aldymyzǵa qoıǵan maqsattarǵa Elbasymen jáne halqymyzben birge qol jetkizemiz dep senemin», dedi palata Tóraǵasy.
Sóziniń sońynda áriptesterin kele jatqan Jańa jylmen quttyqtaǵan Tóraǵa: «Jańa jylda Otanymyzdyń mereıi asqaqtap, halqymyzdyń turmys-tirshiligi men ál-aýqaty jaqsara bersin!» degen izgi tilegin jetkizdi.
Budan keıin senatorlar Joǵarǵy Sot sýdıalaryn qyzmetinen bosatý jáne saılaý máselelerin sheship aldy. Odan belgili bolǵandaı, Joǵarǵy Sot sýdıalary Raýshan Nurtaı, Anatolıı Lınnık jáne Gúlnar Rysbekova oryndarynan túsýine baılanysty Joǵarǵy Sot sýdıasy qyzmetinen bosatyldy. Tıisinshe, Senat qaýlysymen Elena Aqmoldaeva, Amangeldi Sársenbaev, Margarıta Odınsova, Irına Kalashnıkova jáne Laýra Aǵybaeva palata sheshimimen Joǵarǵy Sot sýdıalyǵyna saılandy.
Keshegi otyrystyń kún tártibinde, sondaı-aq, «Keden odaǵynyń syrtqy jáne ózara saýdasynyń ıntegrasııalanǵan aqparattyq júıesin qurý, onyń jumys isteýi jáne ony damytý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Kelisim júıeni qurýdyń, onyń jumys isteýi men ony damytýdyń negizderin, Keden odaǵy komıssııasynyń, komıssııa Hatshylyǵynyń jáne taraptardyń júıeni qurý jónindegi ókilettikterin, qarjylandyrý kózderi men tártibin, taýarlardy (jumystardy, kórsetiletin qyzmetterdi) oryndaýshylardy (ónim berýshilerdi) tańdaý tártibin aıqyndaıdy. Zań jobasy qabyldandy.
Keden odaǵyna qatysty taǵy bir zań jobasy da depýtattar qoldaýyna ıe boldy. Zańdyq qujattyń tolyq ataýy «Keden odaǵynyń biryńǵaı keden aýmaǵynda syrtqy jáne ózara saýdada elektrondyq qujattar almasý kezinde aqparattyq tehnologııalardy qoldaný týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» dep atalady. Zań jobasyn qabyldaý Keden odaǵy sheńberinde sheteldik elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń zańdylyǵyn tekserýge jaǵdaı jasaıdy jáne 2014 jyldyń 1 qańtarynan bastap Keden odaǵy sheńberinde memleketaralyq aqparat almasýǵa qatysýǵa múmkindik beredi.
Senatorlar, sonymen qatar, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik satyp alý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qarady. Zańdyq qujat memlekettiń qatysýy bar zańdy tulǵalardan «Memlekettik satyp alý týraly» Zańnyń normalaryn qoldanbastan taýarlardy, jumystardy jáne kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý kezinde olardyń jasyryn monopolııasyn boldyrmaý jáne taýarlarǵa, jumystar men kórsetiletin qyzmetterge baǵanyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurýdy kózdeıdi. Jáne de 2014 jylǵy 1 qańtarǵa deıin Belarýs, Qazaqstan jáne Reseı Birtutas ekonomıkalyq keńistiginiń quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý sheńberinde jasaǵan Memlekettik satyp alý týraly kelisimine sáıkestendirýge baǵyttalǵan. Birinshi oqylymda talqydan ótken zań jobasy maquldandy.
Sondaı-aq, palata pıramıdalardyń qyzmetine qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha túzetýlerdi qarady. Sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge qatysty zańdyq qujat ta kún tártibinde talqyǵa tústi. Senat Májilis depýtattarynyń bastamasy boıynsha ázirlengen agroónerkásiptik keshen sýbektileri úshin taýarlarǵa, jumystarǵa jáne kórsetiletin qyzmetterge qoljetimdilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan zań jobasyn da talqylady. Qazaqstan men Qyrǵyzstan úkimetteri arasyndaǵy Qyrǵyzstanda mektep salý týraly kelisimdi jáne kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy depýtattar tarapynan túsinistik tapty. Bul qujat Bishkek qalasynda 500 oryndyq jáne Osh qalasynda 500 oryndyq mektep salý men mańaıyndaǵy aýmaqty abattandyrýdy qarastyrady. Jalpy, joǵaryda atalǵan tórt zań jobasy da ekinshi oqylymda maquldanyp baryp qabyldandy.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».