Qazaq ǵalymy Muhtar О́telbaev «myńjyldyq problemalary» sandaryna engen eń kúrdeli jeti matematıkalyq eseptiń birin sheshti. Bul týraly RAS.KZ habarlady.
«L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Eýrazııa matematıka ınstıtýtynyń dırektory, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń akademıgi, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor Muhtarbaı О́telbaev eń kúrdeli jeti matematıkalyq eseptiń biri bolyp tabylatyn, Kleı matematıka ınstıtýty 2000 jyldan beri sheshimi úshin bir mıllıon dollar kóleminde syılyq taǵaıyndap otyrǵan matematıkalyq «myńjyldyq problemalarynyń» birin sheshýge qol jetkizdi», - delingen habarlamada.
Muhtar О́telbaev bul eseptiń sheshýin óziniń «Nave-Stoks teńdeýiniń kúshti sheshýiniń oryn alýy» degen ǵylymı eńbeginde jarııalady. Maqalanyń tolyq nusqasy «Matematıcheskıı jýrnalda» jaryq kórdi.
«Jarııalanymnyń mańyzdylyǵy sonda, mundaǵy problema «myńjyldyqtyń problemalary» dep eń kúrdeli jeti eseptiń biri bolyp tabylady. Atap ótýimiz kerek, Kleı matematıkalyq ınstıtýty 2000 jyldan beri bul problemalardyń árbiriniń sheshýshi úshin 1 mln. dollar syılyq taǵaıyndap keledi. Qazirgi tańda myńjyldyq problemalarynyń bireýi ǵana (Pýankare gıpotezasy) sheshildi. Ony sheshkeni úshin Grıgorıı Perelmanǵa Fılds syılyǵy berildi», - delingen Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń habarlamasynda.
Eske sala keteıik, Muhtarbaı О́telbaev operatorlardyń spektrli teorııasyn, operatorlardyń jıyrylý jáne keńeıý teorııasyn, fýnksıonaldy keńistik quıylymy teorııasyn, jaqyndasý, esepteý matematıkasy men qaıtarma mindetter teorııasyn zertteıdi.
Budan basqa, ol «Altyn adam» konkýrsynyń 2002 jylǵy «Jyldyń ǵylym qaıratkeri» ataǵynyń ıegeri, 2004-2005 jyldary ǵylym men tehnıkany damytýǵa qosqan orasan zor úlesi úshin ǵalymdar men mamandarǵa arnalǵan memlekettik ǵylymı stıpendııa aldy. Sol sııaqty Ekonomıkalyq áriptestikti uıymdastyrý syılyǵynyń 2004 jylǵy «Ǵylym men tehnologııa» nomınasııasynyń jáne Qazaqstannyń ǵylym men tehnıka salasyndaǵy memlkettik syılyǵynyń laýreaty. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Úzdik joǵary oqý orny oqytýshysy».
Murat Aıtqoja.
Derekkóz: Ras.kz.