Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıse-mınıstri Tımýr Jaqsylyqov elimizdiń ıntegrasııalyq saıasaty týraly baıandady. Onyń aıtýyna qaraǵanda, Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistikke qatysý arqyly elimizde óndirilgen taýardy ótkizý naryǵy eselep keńeıgen.
Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý vıse-mınıstri Tımýr Jaqsylyqov elimizdiń ıntegrasııalyq saıasaty týraly baıandady. Onyń aıtýyna qaraǵanda, Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistikke qatysý arqyly elimizde óndirilgen taýardy ótkizý naryǵy eselep keńeıgen.
– Bıylǵy jyly Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń quqyqtyq bazasyn kodıfıkasııalaý negizinde qalyptastyratyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartty qabyldaý josparlanyp otyr. Buıyrtsa, atalǵan qujat memleketimizdiń aldaǵy kóptegen jyldarǵa jasaǵan ekonomıkalyq saıasatynyń negizderin anyqtaıtyn bolady. Sondyqtan bul shart Qazaqstan úshin óte mańyzdy qujat bolyp tabylady, – dep málimdedi vıse-mınıstr.
Elimizdiń eýrazııalyq ıntegrasııaǵa qatysýynyń basty maqsattarynyń biri ótkizý naryǵyn keńeıte kelip, ınvestısııalar, onyń ishinde ekonomıkanyń qaıta óńdeýshi sektorlaryna ınvestısııa tartý ekendigin aıtqan T.Jaqsylyqov, osy saladaǵy damý úrdisterine toqtaldy. Qazaqstannyń óńdeý ónerkásibine tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń kóptep kele bastaýy jáne kóleminiń óristep ósýi osy sózimniń dáleli bolady, dedi ol. Naqty sandarǵa júginsek, Keden odaǵy qurylǵan sátten bastap Qazaqstannyń óńdeýshi ónerkásibine kelgen tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi 88 paıyzǵa ósipti. Sóıtip, 2009 jylǵy 1,8 mlrd. AQSh dollarynan 2012 jyly 3,4 mlrd. AQSh dollaryna deıin ulǵaıypty.
Sondaı-aq, vıse-mınıstr Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń qurylýy tranzaksııalyq shyǵyndardy tómendetýge jáne bıznesti damytýǵa baǵyttalǵan qarajat otandyq bıznestiń damýyna qosymsha múmkindikter beretinin aıtty. Mysaly, temirjol tasymaldary salasynda ótken jyldyń 1 qańtarynan beri Birtutas ekonomıkalyq keńistik memleketteriniń árqaısysy túrli baǵyttar boıynsha júkterdi tasymaldaý jónindegi qyzmetterge birizdendirilgen tarıf qoldana bastaǵan. Osyǵan oraı, T.Jaqsylyqov tarıfterdi birizdendirý, olardy qoldaný ashyqtyǵyn belgilep, taýarlar men taýar óndirýshiler úshin teń básekeli jaǵdaılar qurýǵa yqpal etetinin tilge tıek etti.
Qazaqstandyq júk jóneltýshilerdiń Reseı men Belarýs aýmaǵy boıynsha júzege asyratyn tasymaldarynyń kólemi jylyna 17,2 mln. tonnany quraıdy eken. Al, Qazaqstan aýmaǵy boıynsha Reseı men Belarýs elderiniń júk tasymaldaý kólemi burnaǵy jyly 8,6 mln. tonnaǵa ǵana jetken. Osy kórsetkishterdi salystyrar bolsaq, atalǵan elder arqyly ótken bizdiń eldiń júgi eki eseden de asyp túskenin baıqaý qıyn emes. Osyǵan baılanysty, tarıfterdi birizdendirý isi qazaqstandyq júk jóneltýshiler úshin erekshe mańyzdy, dedi vıse-mınıstr.
Bıylǵy jyl basynan bastap qazaqstandyq kásipkerler Reseı men Belarýs elderiniń memlekettik satyp alýlaryna qatysa alady. Osyǵan oraı, Birtutas ekonomıkalyq keńistik elderi memlekettik satyp alýlarǵa ulttyq rejim usyndy. Mysaly, 2012 jyly áriptes elderdiń memlekettik satyp alýlar naryǵynyń kólemi 198 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Al sol jyly Qazaqstannyń memlekettik satyp alýlar naryǵy 7,6 mlrd. AQSh dollary kóleminde bolypty. Osyny eskersek, áriptes elderdiń naryǵy otandyq taýar óndirýshilerdiń órisin keńeıtip, bıznestiń damýy úshin úlken serpin beredi. О́ıtkeni, ol naryq, otandyq naryqtan 26 esege deıin ósedi, dedi T.Jaqsylyqov.
BEK qurýdaǵy mańyzdy sharanyń biri – ónerkásiptik yntymaqtastyq pen aýyl sharýashylyǵyn damytý ekeni belgili. Bul turǵyda da keńistik sheńberinde birqatar ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizilgen. Mysaly, úsh eldiń agrarlyq salasyn sýbsıdııalaý kólemin teńdestirý arqyly Qazaqstan, Belarýs jáne Reseıdiń aýylsharýashylyq ónimderiniń ózara saýdasynda adal básekelestikti damytýǵa qolaıly jaǵdaı týǵyzý qamtamasyz etiledi. Oǵan qosa, azamattyq jolaýshy ushaqtarynyń, sondaı-aq astyq jınaý kombaındarynyń jekelegen túrlerine qatysty qazaqstandyq taýar óndirýshiler men qyzmet kórsetýshilerdiń múddelerin tolyǵymen eskeretin sheshim de qabyldanǵan.
Ushaqtardy Qazaqstanǵa jeńildikpen ákelý múmkindigi 2019 jyldyń 30 maýsymyna deıin uzartyldy. Bul ulttyq áýe kompanııalaryna ushaqtar parkin jańǵyrtý josparyn iske asyrýdy qamtamasyz etedi. Sóıtip, álemdik áýe tasymaldary naryǵyndaǵy básekege qabilettilik deńgeıin arttyrýǵa múmkindik beredi. Aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerdiń múddelerin qorǵaý maqsatynda Keden odaǵynyń biryńǵaı keden aýmaǵyna ákelinetin kombaındarǵa qatysty arnaıy qorǵaý sharalary bar. Onda Qazaqstannyń 300 birlikke teń úlesin eskere otyryp, jylyna 774 birlik mólsherinde ımporttyq kvota kózdeletin bolady, dep sózin qorytyndylady vıse-mınıstr.
Baspasóz máslıhatynyń ekinshi bóliminde vıse-mınıstrge jýrnalıster tarapynan birqatar suraqtar qoıyldy. Onda Dúnıejúzilik saýda uıymyna Qazaqstannyń kirý merzimi týraly suraldy. Vıse-mınıstrdiń sózine qaraǵanda, elimiz bıylǵy jyldyń sońyna deıin Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirip bolady. Ol úshin barlyq kelisim sharalary aıaqtalý qarsańynda eken. Al Keden odaǵy men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine eshqandaı kedergi keltirmeıdi. Sebebi, eki jaqtyń kelisimderiniń bári úılestirile jasalyp jatqan kórinedi. Qazaqstan álemdik saýda uıymyna kirgennen keıin, 3 jyl kóleminde shetelderden ımporttalatyn avtokólikterdiń baǵasy birtindep tómendeıdi eken.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».