Atyraýdyń ahýaly jaqsara beredi

Atyraý jurtshylyǵynyń da ár jyldan kúter úmiti mol. Kópshilikke ashyp aıt­pasa da turmysynyń jaqsarǵanyn qa­laı­tyndar kóp. Biraq, munaıly óńir tur­ǵyndarynyń bári birdeı qaltasy qalyń baıshykesh emes. Osy turǵydan aıtqanda, aldymen basybaıly baspanaǵa zárý otbasylar qatary áli de bolsa jeterlik. Muny oblys ákimi Baqtyqoja Izmuhambetovtiń qoǵamdyq qabyldaýyna keletinderdiń basym bóliginiń osy másele boıynsha kómek suraýynan ańǵaryp júrmiz. Ras, baqýatty turmysqa qol jetkizý úshin áleýmettik ınfraqurylymdardyń jańǵyrtylýy qajet­tigin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Bul, ási­rese, ataqonysyn altyn besikke balap otyr­ǵandar úshin taza aýyzsý, jas urpaq úshin tárbıe ornyna aınalar balabaqsha, úzdiksiz beriletin «kógildir otyn», aýyl men qalanyń arasyn jalǵaıtyn taqtaıdaı tegis jol... Elbasy Nursultan Nazarbaev ár deń­geı­degi ákimderge birinshi kezekte osy má­se­lelerge basa kóńil aýdarýdy udaıy aı­typ keledi. Alǵa ozyp aıtaıyq, ákim B.Iz­muhambetovtiń jurtshylyq aldyndaǵy esebinen maqala jazýǵa kiriskende, baıan­damada aıtylǵan sandardy tizbeleýge um­tyl­madyq. О́ıtkeni, munaıly óńirde jyl saıyn ónerkásip kóleminiń trıllıondyq mejeden tómen bolmaıtyny úırenshikti úrdiske aınaldy. Buǵan munaı men gaz óndirý kóleminiń jyl saıyn ulǵaıyp otyrǵany oń áser etýde. О́ńirde ındýstrııalandyrý kartasy aıasyndaǵy jobalardyń iske asyrylýy da óz yrǵaǵyn tapty. Kásipkerliktiń qanat jaıýyna barynsha qoldaý jasalyp otyrǵany, ásirese, osy salada jańa jobany iske asyrýǵa ynta tanytýshylar men eńbek etetinderdiń kóńiline qýanysh uıalatyp júrgeni daýsyz. Elbasynyń áleýmettik ahýaldy jaq­sar­tý baǵytynda bergen tapsyrmalary men mindetteri Atyraý oblysynda qalaı iske asyrylýda? Máselege osy turǵydan úńil­gende, birinshi kezekte baspanaǵa muqtaj jandar úshin paıdalanýǵa berilgen turǵyn úıler kóleminiń aldyńǵy jylǵymen sa­lystyrǵanda 0,7 paıyzǵa artqanyn aı­ta alamyz. Buǵan qosa jas otbasylar úshin «Jas otaý» baǵdarlamasymen tur­ǵyn úı salynyp jatyr. Sonymen birge, bir­neshe aýdan ortalyǵynda, sonyń ishinde, Atyraýdaǵy eń óndiristi ári biregeıi sanalatyn Jylyoı aýdanynyń ortalyǵy – Qulsary qalasynyń kelbetine sán berer úsh qabatty bes turǵyn úı salýdyń jospary jasaldy. Dál qazir shaǵyn qala – Qulsarydaǵy kóppáterli úılerdiń jartysynan astamy ábden eskirgen, tipti apatty jaǵdaıda turǵan úıler de jeterlik. Statıstıkalyq málimetke súıensek, Jylyoı aýdanynyń ortalyǵynda 1989 jyldan beri memlekettiń qarjysymen birde-bir turǵyn úı salynbapty. Endi sońǵy 25 jyl ishinde alǵash ret memleket qarajatyna salynatyn bul úılerge jyl aıaǵynda 300 otbasy qo­nys­tanady. Muny endi óte oryndy deý lázim. О́ıtkeni, bul, birinshiden, Qulsary tur­ǵyndary úshin úlken jańalyq bolǵaly otyr. Ekinshiden, Qulsarynyń monoqala ataný mańyzyn arttyra túsedi. Qarapaıym jurtshylyq úshin eń ózekti máseleniń biri – jol. О́ńirdiń ishki joldaryn jańartý isi, ásirese, Atyraý-Inder tasjolynyń boıyndaǵy eldi mekender turǵyndaryn bir serpiltip tastady. О́tken jyly bul joldyń 71 shaqyrymy kúrdeli jóndeýden ótkizildi. Endi bıyl osy joldy jóndeý jumystary aıaqtalmaq. Osy jolǵa jóndeý júrgizilýine baılanysty Jaıyq ózeni, Mahambet aýdanynyń ortalyǵy tusynan kópir qurylysy jandanady. Jáne bir jaǵymdy jańalyq, munaıly óńirdi Reseıdiń Astrahan oblysymen jalǵaıtyn kúre jolǵa da jóndeý jumystarynyń taıaýdaǵy aılarda bastalatyndyǵy belgili bolyp otyr. Bul joldyń jańartylýy Isataı jáne Qurmanǵazy aýdandaryndaǵy 100 myńǵa jýyq turǵynnyń óńir orta­lyǵymen qatynasyn jaqsartady. Turǵyndar turmysynyń baqýatty bolýy­na serpin berer taǵy bir ınfraqurylymnyń qataryna aýyzsý qubyrlaryn jatqyzýǵa bolady. Bul másele týraly sóz qozǵaǵanda ákim on bes sý tazartý qondyrǵysynyń qurylysy aıaqtalǵanyn jarııa etti. Jańa nysandar on tórt eldi mekendi taza aýyzsýmen qamtýǵa jol ashty. Endi bıyl taǵy da osyndaı 26 nysan qurylysynyń el ıgiligine beriletini kútilip otyr. Sonymen birge, birneshe magıstraldi gaz qubyryna jańǵyrtý jasalypty. Degenmen, Qyzylqoǵa aýdanynda gaz jelisiniń tartylýyn kútip otyrǵan shaǵyn aýyldardyń barlyǵy jergilikti basshylyqtyń nazarynan qalys qalmaıtynyna sengimiz keledi. Ákimniń bul esebi burynǵydan ózgeshe ótti. Olaı deıtinimiz, ákimniń atyna maqtaý aıtýshylarǵa sóz berilgen joq. Kerisinshe, óńirdiń ár aýylyna gaz ben sý qubyrlarynyń, mádenıet pen bilim oshaqtarynyń, balabaqsha jáne ózge de áleýmettik nysandardyń qajettigine nazar aýdarýshylarǵa shekteý qoıylmady. B.Izmuhambetov turǵyndar tarapynan qoıylǵan túıindi máselelerdiń bári de óz sheshimin tabatyndyǵyna ýáde berdi. Bıyl atqarylatyn san alýan jobalar, sonyń ishinde atyraýlyqtardyń áleýmettik ahýa­lyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan jumystar jóninde tarqata baıandady. Árıne, el-jurtty alańdatqan másele­ler­diń qaı-qaısysy da bir sátte sheshile qoımaıdy. Áýeli jobasy jasalyp, qarjy­l­an­dyrý tetigi sheshiledi. Bul, árıne, biraz ýaqytqa sozylýy múmkin. Alaıda, muny jurttyń bári birdeı túsine alar ma? Ásirese, jeke múdde turǵysyndaǵy másele týraly keı turǵyndar jergilikti bılikten góri Parlament palatalaryna, mınıstrlikterge úshbý hat joldaǵandy táýir kóretin sekildi. Osy rette ákim mynadaı mysal keltirdi. Atyraýdan bir áıel Parlamentke «Otbasymdaǵy azamatymdy «QazMunaıGazdyń» kásipornyna jumysqa ornalastyrýǵa kómektesińizder» dep hat jazypty. Jáne bir jalǵyzbasty áıel 2 jasar qyzyn tárbıelegeni úshin eshqandaı áleýmettik járdemaqy almaıtyndyǵy jó­ninde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrine shaǵym aıtypty. Ekeýi de bul máselelerdiń jergilikti basshylyqtyń aralasýymen sheshiletindigin qaperge almapty. О́tken jyl ishinde B.Izmuhambetovtiń jeke qabyldaýyna kelýshiler de aspandaǵy aıǵa qol sozǵandaı keıip tanytqanyna qaıran qalasyń. Máselen, jasy jetpisten asqan ardagerdiń biri «О́zim de, áıelim de jetim óstik. Bizge kezekten tys páter ber» dep máseleni tótesinen qoıypty. Jylyoı aýdanynyń bir turǵyny «Buryn aıyna 400 myń teńge tólengen jumysty atqardym. Dál osyndaı jalaqy tóleıtin jumys taýyp ber. Maǵan 250 myń teńge jalaqy beretin jumys kerek emes» dep bálsingendeı bolypty. Ákimniń jeke blogyna turǵyndardan tek eskertkish ornatýdy suraǵan 23 hat túsipti. Munyń bárin tizbelegendegi aıt­paǵymyz, úı berý men jumysqa orna­las­tyrý­dyń da, járdemaqy taǵaıyndaý men eskertkish ornatýdyń da ózindik zańdylyǵy bar. Muny óresi bıik, kózi ashyq kez kelgen jan bilýi tıis. Barǵa qanaǵat etý de umytylyp bara jatqandaı. Degenmen, zańda qarastyrylǵan talaptan tys «Bireýdiń ózi jaqsy, bireýdiń kózi jaqsy» qaǵıdasymen eshteńe jasalmaıdy. Bári de zań sheńberinde sheshimin tabady. Ákim óz esebin dál osylaı túıindedi. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». Atyraý oblysy.