Jyldan-jylǵa bas qalaǵa qonys aýdaratyndar da, qonaq bolyp keletinder de kóbeıýde. Adam sany artqan saıyn qala qurylysy qarqyndy damyp, turǵyn úılermen qatar turǵyndarǵa qajetti ártúrli áleýmettik nysandar da boı kóterip jatyr. Bul rette elorda azamattarynyń salamatty ómir saltyn ustanýyna, sportpen shuǵyldanýyna qandaı jaǵdaılar jasalǵan?
Taqyrypty keńinen tarqatý úshin Nur-Sultan qalasynyń dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy ókilderimen sóılesip, júzege asqan jáne atqarylyp jatqan jumystarmen tanystyq.
Basqarma bergen málimet boıynsha, qazirgi ýaqytta elordada dene shynyqtyrý jáne sport salasynda 11 balalar men jasóspirimder sport mektebi, 2 olımpıadalyq jáne olımpıadalyq emes sport túrleri boıynsha sportty damytý dıreksııasy, sporttyq-buqaralyq is-sharalardy ótkizý dıreksııasy, olımpıadalyq rezervti daıarlaý ortalyǵy jáne tennısten «Dáýlet» sport kesheni jumys isteıdi. Olardyń kontıngenti 60 sport túri boıynsha 8 655 sportshyny qamtıdy. Qalanyń qurama komandasynda 5 myńnan asa sportshy bar. Al shtattyq qurama komandasynda 150 adam bar. Aıta ketetin jaıt, 2022 jyly jazǵy sport túrleri boıynsha Ulttyq qurama komandasy quramyndaǵy elordalyq sportshylar sany 1 165 sportshyny quraıdy. Olardyń ishinde olımpıadalyq túrleri boıynsha – 641 adam, olımpıadalyq emes sport túrlerinde – 497 adam, ulttyq sport túrleri boıynsha – 27 adam, paralımpıadalyq sportta – 39 adam, sýrdolımpıadalyq sport túrlerinde 17 adam bar. Jattyqtyrýshylardyń jalpy sany – 408 adam. Onyń 336-i – olımpıadalyq jáne 72-si – olımpıadalyq emes jattyqtyrýshylar. Al shtattyq negizde 286 adam.
Jalpy, elordada 113 sport túri jáne erekshe qajettilikteri bar adamdar úshin 36 sport túri damyp jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda, sondaı-aq balalar men jasóspirimder jáne buqaralyq sportty damytýdyń basymdyǵyn eskere otyryp, 2021 jyldan bastap 775 mln teńge (2020 jyly – 1,975 mln, 2021 jyly – 1,2 mln) kólemindegi qarajat kásibı sport túrlerinen balalar men jasóspirimder jáne buqaralyq sportqa bólingen.
«Dene shynyqtyrýmen jáne sportpen aınalysatyn azamattardy qamtýdy ulǵaıtý maqsatynda «Qoljetimdi sport» baǵdarlamasy ázirlendi. «Qoljetimdi sport» jobasy elordanyń sport zaldarynda júzege asyryldy. Sporttyń 6 túri (fıtnes/zýmba, skandınavııalyq júris, karate, júgirý, toǵyzqumalaq, ústel tennısi) boıynsha sabaqtar qala boıynsha 40-tan astam jerde ótkizildi. Mysaly, skandınavııalyq serýendeý saıabaqtarda taza aýada ótti. Kez kelgen adam sport túrin tańdap, aptasyna 3 ret jattyǵý jasaı alady. Joba joǵary sanatty jattyqtyrýshylar, sport sheberleri jáne bilikti nusqaýshylarmen júrgizildi. Jattyǵýlar klýb aýlalarynda, sport ortalyqtarynda jáne sport saraılarynda, sonyń ishinde QAZAQSTAN jeńil atletıka manejinde, Táýelsizdik saraıynda, «Alaý» muz saraıynda ótkizilgen edi. Kún saıyn Instagram-da jattyǵýlardan beıneler men fotosýretter jarııalandy, jazylýshylar óz pikiri men tilegin qaldyrdy. Qatysýshylardyń jalpy sany 5 myńnan asa adamdy qurady», dedi dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń mamandary.
Sonymen qatar basqarma tarapynan 2022 jyly jobany júzege asyrý maýsymnan jeltoqsanǵa deıin josparlanyp otyrǵany týraly maǵlumatqa qanyqty. Basa nazar aýdaratyn jaıt, elordada alǵash ret boks ortalyǵy, kórkem gımnastıka ortalyǵy, jaýyngerlik óner ortalyǵy, jekpe-jek zaly ashyldy. Atalǵan ortalyqtarda jattyǵýlar qalanyń qurama jáne barlyq sport mektebiniń sportshylary úshin tegin ótkiziledi. Jańa boks ortalyǵynda bir ýaqytta 500-den asa adam, al jaýyngerlik óner ortalyǵynda myńnan asa adam sportpen shuǵyldana alady. 2021 jyly basqarma vedomstvolyq baǵynysty uıymdarmen jáne sport túrleri boıynsha qalalyq federasııalarmen birlesip 237 sporttyq-buqaralyq is-shara ótkizdi. Qatysýshylardyń jalpy qamtylýy shamamen 15 myń adamdy qurady.
Memlekettik sporttyq tapsyrys sheńberinde 4-17 jastaǵy balalar kontıngenti bar sporttyń 24 túri boıynsha 502 sport seksııasy qyzmetin júzege asyrady. 36 myńnan asa vaýcher alǵan balalar sport seksııalaryna tegin qatysady. Ár balanyń sporttyq jáne shyǵarmashylyq baǵytta 2 vaýcher alýǵa múmkindigi bar ekenin aıta ketý kerek.
«Qalada 28 aýla klýby bar. Qazirgi ýaqytta halyqtyń áleýmettik osal toptarynan 3 myńnan asa bala tegin bilim alýda jáne jattyǵýda. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha qalada júıeli túrde dene shynyqtyrýmen jáne sportpen shuǵyldanýshylar sany 406 552 adamdy qurady. Bul turǵyndardyń jalpy sanynyń 33,08%-yn quraıdy (2020 jyly – 340 459 adam nemese 29,7%), ósim – 3,38 %. 2025 jylǵa deıin qamtýdy 35%-ǵa deıin arttyrý josparlanýda. Osy jyly tuńǵysh ret «Dene shynyqtyrý jáne sport» mamandyǵy boıynsha úmitti sportshylardy oqytýǵa baǵyttalǵan ákimniń 50 grantyna aqshalaı qarajat bólý jobasy iske asyryldy. Aldaǵy ýaqytta jas mamandardy jumysqa ornalastyrý múmkindigi qarastyrylady», dedi qalalyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy mamandary.
Nur-Sultan qalasynda 1 016 sport ǵımaraty jumys isteıdi, onyń ishinde kúnine 7 myńnan asa adam shuǵyldanatyn 32 iri sporttyq nysandar bar.
Tuńǵysh Prezıdent – Elbasynyń 2018 jylǵy 12 qazandaǵy №772 Jarlyǵymen bekitilgen, 2018 jylǵy 5 qazandaǵy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn iske asyrý jónindegi Jalpyulttyq is-sharalar josparynyń 46-2 tarmaǵyna sáıkes, elordanyń tórt turǵyn alabynda, atap aıtqanda, «Kóktal-2», «О́ndiris», «Úrker» jáne «Jeleznodorojnyı» turǵyn alaptarynda búkil halyq úshin jappaı dene shynyqtyrýmen aınalysýǵa teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý maqsatynda tórt dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy josparlanǵan. Olardyń ekeýi, ıaǵnı «Kóktal-2» jáne «О́ndiris» alaptaryndaǵy DShSK paıdalanýǵa berilip, oqý-jattyǵý sabaqtary júrgizilýde. «Úrker» jáne «Jeleznodorojnyı» turǵyn alaptaryndaǵy DShSK qurylysyn aıaqtaý 2023 jylǵa josparlanyp otyr eken.
Qala mańyndaǵy turǵyndardyń sportpen shuǵyldanýyna, onyń ishinde múmkindigi shekteýli adamdardyń, halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń sportpen shuǵyldanýyna qadamdyq qoljetimdilikti qamtamasyz etý, sportty dáripteý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý, sondaı-aq qoǵamdaǵy áleýmettik shıelenisti tómendetý, ómir sapasyn arttyrý, qala turǵyndarynyń bos ýaqyty men demalysyn ótkizýge qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda elordanyń basqa da asa muqtaj aýdandarynda sport ǵımarattaryn salýdy josparlaý jumystary júrgizilýde. Sonymen qatar Q.Muńaıtpasov atyndaǵy fýtbol stadıony men «Qazaqstan» sport saraıyn qaıta qurý jáne jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Jumystardy aıaqtaýdyń josparlanǵan merzimi – 2023 jyl.