Jemqorlyqqa qarsy júıeli is-qımyl

Búgingi tańda sybaılas jem­qorlyqtyń kez kelgen túriniń be­leń alýy qaı memlekettiń bolmasyn ekonomıkalyq damýyna aıtarlyqtaı tusaý salatyny belgili. Sybaılas jemqorlyqtyń qaýpin túpkilikti zertteý barysynda onyń qoǵamǵa keltirer zalaly da orasan ekeni ábden anyqtalǵan. Al qazirgi tańda qandaı elde bolmasyn jemqorlyqqa qarsy kúres júrgizýdiń tetigi de jetkilikti. Bizdiń elimiz osydan jıyrma jyl buryn óziniń táýelsizdigin jarııa­lady. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstanǵa naryqtyq ekonomıkany jáne oń ınvestısııalyq ahýal men turaqty áleýmettik-saıası jaǵdaıdy qalyptastyrýǵa múmkindik týdy. Osy kezeń ishinde Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi eýropalyq jáne azııalyq birqatar elderdiń bedeldi organdarymen tyǵyz yntymaqtastyq ornatýǵa qol jetkizdi. Qazirgi kúni Agenttik kóptegen halyqaralyq uıymdarmen qarym-qatynas jasaıdy. Máselen, ústimizdegi jyldan bastap Qazaqstan 2010 jyly BUU aıasynda halyqaralyq uıym bolyp qurylǵan Sybaılas jemqorlyqqa qarsy halyq­ara­lyq akademııanyń tolyq múshesi atandy. Jalpy, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Ekonomıkalyq qyl­mysqa jáne sybaılas jemq­or­lyqqa qarsy kúres agenttigi Eko­no­mıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa elderi úshin Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi júıeni úılestirýshi organy bolyp tabylady. Bul oraıda keshe Prezıdent Ákimshiliginiń, Premer-Mınıstr Keńsesiniń ókilderi, Parlament Senaty men Májilisi depýtattary qatysqan, Qarjy polısııasy, Joǵarǵy Sot, Bas prokýratýra, Memlekettik qyzmet isteri agenttigi, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Qarjy, Ádilet, Ekonomıka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstrlikteriniń jáne basqa da memlekettik organdardyń ókilderi bas qosqan halyqaralyq sarapshylar tobynyń birinshi taqyryptyq kezdesýi ótti. 2003 jylǵy qyrkúıekte Ystambul qalasynda (Túrkııa) Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń Sybaı­las jemqorlyqqa qarsy kúres jónin­degi Ystambul is-qımyl jos­pary qabyldanǵan bolatyn. Onyń quramyna kóptegen elder kiredi. Mine, endi osy Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi Ystambul is-qımyl jospary sheńberinde Astanaǵa elimizdiń zańnamalary monıtorınginiń úshinshi raýndyn ótkizý úshin sarapshylar toby keldi. Bul Ystambul is-qımyl josparynyń maqsaty – sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres zańnamasyn jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres sharalaryn jetildirý bolyp tabylady. 2011 jylǵy 28-30 qyrkúıek aralyǵynda Fransııanyń Parıj qalasynda Ystambul is-qımyl josparynyń 10-monıtorıngtik kezdesýi sheńberinde Qazaq­stan zańnamasy monıtorınginiń ekin­shi raýndynyń esebi qabyl­danǵan bolatyn. Esep­temede Qazaqstannyń saıası erki men sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatyna, sonyń ishinde eli­mizde sońǵy jyldary sybaılas jemqorlyqtyń deńgeıin tó­mendetýge yqpal etip, iske asy­ryl­ǵan mańyzdy reformalar barysy joǵary baǵalanǵan-dy. Sonymen qatar, Qazaqstan úshin sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany ári qaraı jetildirýge arnalǵan úsh salada: sybaılas jemqorlyqqa qarsy, sybaılas jemqorlyq jasaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik jáne sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý boıynsha 17 jańa usynys ázirleý tapsyryldy. Mine, osy oraıda ótip jatqan monıtorıngtiń úshinshi raýndynyń maqsaty da monıtorıngtiń ekinshi raýndyn ótkizý barysynda túrli elderge berilgen usynymdardyń oryndalý jetistikterin baǵalaý bolyp tabylady. Atalǵan monıtorıng toby­nyń quramyna EYDU-nyń Shy­ǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa elderi úshin Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy kúres jónin­degi júıe hatshylyǵynyń ókilderi, Nıderland, Ýkraına, О́zbekstan, Lıtva jáne Eýropa Damý bankiniń ókilderi kiredi. Barlyq kezdesýler suraq-jaýap túrinde uıymdastyrylǵan. Memlekettik organdardyń ókilderi sarapshylardyń ár usynymy boıynsha qoıylǵan suraqtaryna tolyq aqparatty usyna otyryp, jaýap berýde. Sóıtip, osy kezdesý nátıjesi boıynsha sarapshy­lar toby Qazaqstan Respýblıkasy­nyń memlekettik organdaryna usynymdar daıyndaý úshin monıtorıngtiń úshinshi raýndynyń esep jobasyn ázirleıdi. Al bul usynystardyń iske asyrylýy bizdiń memleketimizdiń ımıdjin jáne halyqaralyq alańda elimizge degen ınvestısııalyq qyzyǵýshylyqty arttyryp, sonymen qatar, ulttyq zańnamany halyqaralyq standarttarǵa jaqyndata túsedi degen úlken senim bar. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».