Jaqsylyq Maǵzymuly týraly bir úzik syr
Jaqsylyq Maǵzymulynyń esimi, «О́neri bar el sulý, aqqýy bar kól sulý» delingendeı, Jańaarqa topyraǵynda qanattanǵan bul azamattyń ómir joly jaqsylyqtar men izgilikterge toly ekenin, ósip-óngen ortasyna boıyndaǵy daryny men qabiletin barynsha tógip qana qoımaı, óńir órkenıetin órletýdiń naǵyz úlgisi deýimizge bolady. Án men kúıdiń Arqadaǵy dástúrin jańasha jańǵyrtyp, jalǵastyrýshy turǵysyndaǵy eńbegi búginde zamandastary arasynda árdaıym zor iltıpatpen aıtylady. Taǵdyr osyndaı halyqtyq asyl qazyna úshin arman-muratyn tý etken Jaqsylyq Maǵzymuly syndy turǵylasymmen tabystyrǵanyna rızalyǵym sheksiz. Ol týraly óner maıtalmandary Qaırat Baıbosynov, Qorabaı Esenov, Bekbolat Tileýhan, Serik Ospanov, Ǵalym Muhamedın, Maǵjan Sadyhanov, Abylaı Shýlanbaev óz pikirlerin bildirgen bolatyn.
Jaqsylyqpen alǵashqy tanysýym ótken ǵasyrdyń 70-shi jyldarynyń basy bolatyn. Sol shaqta Jezqazǵan oblysynda jastar arasyndaǵy san-salaly qyzmettermen birge, el ishinde óner men mádenıetti damytýǵa erekshe kóńil bólingen-di. Mine, osynaý sharalardy atqarý kezinde ol kózge oqshaý túsip, janyna súıikti iske belsene aralasa bizge úlken aqylshy ári kómekshi boldy. Budan keıin Jańaarqa aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshylyǵyna taǵaıyndalǵanymda nıet-múddemiz odan saıyn jaqyn toǵysyp, aýdan mádenı ómirin qoıan-qoltyqtasa túrlendirip, túletýge umtyldyq. Meniń ótinishim boıynsha jeztańdaı ánshiler Igilik Omarov pen Kólmaǵanbet Nurmaǵambetovty bastap basqa da aýyldardy aralatýǵa qulshynyp turatyn.
«El ishi – óner kenishi» degendeı, Balmaǵambettiń Baıjumany, Tólepbergenniń Nurǵazysy, Beısektiń Shabaly, Omardyń Igiligi, Saıdaly Sary Toqa, Tileýhannyń Muhametjany sııaqty úlgili ánshiler men kúıshiler jańa urpaq ónerin órge júzdirýge bas-kóz bolǵan Jaqsylyqtyń arqasynda ata-baba úrdisi asa jarqyrap sala bergeni qalaısha umytylsyn. Júreginiń oty janǵan, talaby qaıralǵan, elimiz maqtanyshyna aınalǵan joǵaryda atalǵan sańlaqtardaı jan saraıyn ashqan, shabyttaryna shabyt qosqan dúldúlder az bolmady. Olardyń bári de Jaqsylyq aǵalarynyń ustazdyq ta, uıytqylyq ta is-qyzmetin umytqan emes.
Mektepte muǵalim, mádenıet úıiniń dırektory, mádenıet bóliminiń meńgerýshisi tárizdi negizgi qyzmetterin atqara júrip – «Jas áýen», «Saryarqa», «Jańaarqa», «Arqa sazy» án-bı jáne ult aspaptary ansamblderin uıymdastyrýshysy boldy. Kúıshi demekshi, J.Maǵzymulynyń oryndaýyndaǵy kúıler Qazaq radıosynyń altyn qoryna jazylyp alynǵan. Sondaı-aq, ózi shyǵarǵan «Qýanysh», «Jubanysh» kúıleri men «Aqtaý», «Jańaarqa» ánderi kópshilikke belgili.
«Segiz qyrly, bir syrly» degendeı, zamandasymyz jergilikti óner tarıhyn zertteýde de qabiletin tanyta bildi. О́ńir rýhanı qundylyqtaryn jańǵyrtýshy, saqtaýshy, nasıhattaýshy retindegi buǵan deıin belgisiz bolyp kelgen ánder men kúıler, óner ıeleri týraly «Jańaarqa ánshileri» atty kitaby – mádenıet salasynda kóp jyldar boıǵy tynymsyz eńbegi men jemisiniń nátıjesi. Bul kólemdi de mazmundy eńbekte týǵan aımaǵynan shyqqan burynǵy jáne keıingi tolqyn ónerpazdar jurtshylyqqa tanystyrylyp, tabystyrý arqyly jańa býyndy ónerdi qasterlep, ardaqtaı bilýge tárbıeleıdi. Sonymen birge, onda ár kezeńde ónerge óz úlesin qosqan talanttardyń bári qamtylǵandyqtan onyń tarıhı-tanymdyq qundylyǵy da mańyzdy.
Búgin ómirdiń taǵy bir asqaraly belesine kóterilip, 70 jasqa tolyp otyrǵan Jaqsylyq Maǵzymulynyń qysqasha sholǵandaǵy eńbek joly osyndaı. KSRO mádenıet qyzmetiniń úzdigi, Qazaqstan Respýblıkasynyń «Mádenıet qaıratkeri», kúıshi-sazger turǵylasyma jańaarqalyqtar atynan zor densaýlyq, balalary men nemerelerine baqytty turmys tileımin. Bul kúnde Astanada turǵanymen qoly qalt etkende týǵan ortasy ónerpazdarymen tabysyp otyrady, kórgeni men túıgeni kóp Jaqsylyq aǵalaryn olar da saǵyna kútedi. О́ner degen ásem álemde terbelip, ózgelerdi de sonda terbetýshi janǵa budan asqan qýanysh joqtyǵyn bilemiz.
Muhambetqasym Shákenov.