«Jańa zamanǵy medısınalyq apparattarmen jumys isteý úshin dárigerlerimiz aǵylshyn tilin úırenýi kerek»

– deıdi Pavlodar oblystyq dıagnostıkalyq ortalyǵynyń bas dárigeri Rýnar Tólegenov – Rýnar Múbárakuly, oblys ortalyǵyndaǵy ózińiz bas­qa­ratyn dıagnostıkalyq orta­lyqtyń búgingi kúnniń talaptaryna saı qyzmet jasaıtynyn estip, kórip-bilip júrmiz. Buǵan qalaı qol jetkizdińizder? – Bizdiń dıagnostıkalyq or­ta­lyq Úkimettiń qoldaýymen 2002 jyly ashyldy. Ortalyqtyń ashylýyna Elbasynyń ózi kelip qatysýy dárigerlerdiń, ıaǵnı bizderdiń jańa qyzmetimizge serpin, jiger bergeni ras. Sol jyly ortalyq qolda bar qarapaıym emdeý qurylǵy júıelerimen qamtamasyz etildi. Elbasy N.Nazarbaev dıagnostıkalyq ortalyqqa ekinshi ret 2005 jyly keldi. Ortalyqty aralap kórdi. Al, 2007 jyly dıagnostıkalyq ortalyqtyń mártebesin halyqaralyq deńgeıge jetkizý maqsatynda sapaly menedj­ment júıesi engizildi. Ob­lystyq dıagnostıkalyq orta­lyq medısınalyq sapanyń halyq­aralyq standarty «ISO 9001: 2000», «Healtmark» sertıfıkatyna ıe boldy. Qazirgi kezde elimizdiń oblys ortalyqtaryndaǵy árbir dıagnostıkalyq ortalyq eń jo­ǵary tehnologııalyq qural-jab­dyqtarmen jabdyqtalýda. Mysaly, bizdiń ortalyqta Ger­manııa, Japonııa, Fransııa, AQSh-ta jasalynǵan avtomattyq analızatorlar, ýltradybystyq apparattar, sıfrly rentgen jáne endoskopııalyq qural-jab­dyqtar bar. Byltyr ǵana Fran­sııada jasalynǵan baýyr­dy tekserýge arnalǵan «Fıb­roskan» apparatyn aldyrdyq. Jańashyldyq – zaman talaby. Ha­lyq densaýlyǵyn saqtaýdyń mańyzdylyǵy, búgingi kúnniń medısına jetistikterinen qal­maý, ony ómirde qoldaný jaıyn­da, densaýlyq saqtaýdyń ulttyq júıesin uzaq merzimdi jańǵyrtý aıasynda medısınalyq qyzmetter sapasynyń biryńǵaı standarttaryn engizý, aýrýlar túriniń barynsha keń spektrin dıagnostıkalaý jáne emdeýmen qamtamasyz etý jyl saıynǵy Elbasy Joldaýlarynda aıtylyp keledi. Bul árbir dáriger bilýi kerek jáne oryndaýy tıis mindet. – Jańashyldyq – zaman ta­laby dep qaldyńyz. Orta­­lyq­­­taǵy sheteldik quryl­ǵy­lar­dyń bos turyp qalǵany joq pa? – Joq. О́ıtkeni, zamanaýı me­dısınalyq tehnologııalarmen jumys jasaıtyn mamandar bizde bar. Keıbir jerlerde ja­ńa quraldardyń qańtarylyp tura­tyny jazylyp ta, aıtylyp ta júr. Jalpy, qandaı aýrý­ha­na, dıagnostıkalyq orta­lyq bol­sa da jańa qural-jab­dyq­tar­dy ákelerde aldymen sol qu­­rylǵylarmen jumys isteı alatyn mamandardy sheteldik ma­mandardyń qatysýymen bir­lesip daıyndap, oqytyp alýlary qajet qoı. Bizdiń ortalyqtyń dárigerleri úshin Astanadan keletin mamandar sheberlik synyptaryn ótkizedi. Ara-arasynda mamandarymyz Reseıdiń Barnaýl, Sankt-Peterbýrg, Máskeý, Omby qalalaryna baryp, biliktilikterin jetildirip qaıtady. Ortalyq jyl saıyn jas mamandarmen tolyǵyp otyrady. Bıyl bir jas maman keldi. Qazir ony endokrınologııa mamandyǵy boıynsha daıyndap, mamandyǵyna saı sheteldik qural-jabdyqtarmen qalaı jumys jasaý kerektigine úıretip jatyrmyz. Sonymen qatar, sońǵy kezderde «Eleksıs 1010» analızatory jáne «Djeneral Elektrık» fırmasynyń magnıttik-rezonanstyq tomografy jumys jasaýda. Ortalyqta 9 bólimshe, onyń ishinde sáýlemen jáne ýltradybyspen dıagnostıkalaý, fýnksıonaldyq zertteý, klınıka-dıagnostıkalyq zerthana jumys jasaıdy.  –Magnıttik-rezonanstyq tomograf jaıly aıtyp berseńiz. –Tomograf joǵary deńgeıdegi dıagnostıka úshin málimetter alýǵa múmkindik beretin medısınalyq tehnologııa. Al, «Djeneral Elektrık» fırmasynyń mamandary jumys ornynda bólim mamandaryn apparatpen jumys isteýge úıretip, zertteýdiń negizgi baǵdarlamalaryn ıgerýge kómektesti. Tomografta osy ýaqytqa deıin mıǵa, omyrtqaǵa, júrek pen qan tamyrlaryna jáne búırekke 4357 zertteý jumystary júrgizildi. Olar tegin medısınalyq kómektiń kepildikti aýqymy aıasynda jasalady. Ortalyqtyń barlyq tehnologııalyq júıeleri bir jelige qosylǵan, dıagnostıka nátıjesi magnıtti tasymaldaýshylarda saqtaýly. Sondyqtan, mamandar aýdandyq aýrýhanalarmen májilis-baılanystaryn ornatyp, syrqattardy beıneekrandar arqyly baqylap, konsýltasııalar bere alady. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń talabyna sáıkes, oblys ortalyǵyndaǵy aýrýhanalar, emhanalardyń zerthanalaryn jáne emhanalardyń endoskopııa bolimshelerin ortalyqtandyrý jumysy júrgizilgen bolatyn. Qazir jalpy, klınıkalyq, bıohımııalyq zertteý jáne endoskopııalyq kómek kórsetetin keshen bizdiń dıagnostıkalyq ortalyqta bir jerde ortalyqtandyrylyp jumys jasaýda. Bizdiń dıagnostıkalyq ortalyqtyń Reseıdegi «Dıagnostıkalyq medısınalyq qaýymdastyqtyń» múshesi. Sondyqtan baılanysymyz da jaqsy. –Oblys turǵyndarynyń kópshiliginiń ortalyqqa keletini baıqalady. Ortalyqty oblystaǵy №1 emdeý orny kóredi eken. Durys iltıpat, jyly kózqarastan ba?.. -Adam balasy týǵannan bastap aınalasynan jylylyq meıirim izdeıdi ǵoı. Aýrý adam da solaı. Qandaı jańa tehnologııa, jarqyraǵan aýrýhana, emhana bolǵanymen eń aldymen keregi – dárigerdiń jyly sózi, naýqasty qarsy alýy, ony dáriger retinde túsinýi ǵoı. Dárigerdi sol úshin de aq halatty abzal jan, adam janynyń arashashysy deıdi. Bizdiń ujymdaǵy qyzmet jasap júrgen barlyq dárigerler, qyzmetkerler osy talap údesine saı. Negizinen, ortalyqta eresekterge konsýltatıvtik kómek kórsetý bólimi,  ardagerler men aýǵan soǵysyna qatysýshylar jáne Chernobyl apatynyń zııanyn kórgen adamdardy emdeýge arnalǵan emhana jáne stasıonar bólimshesi, kúndizgi stasıonar jáne balalar bólimsheleri bar. Byltyr eresekterge konsýltatıvtik  kómek kórsetý bóliminde  32000 adam, ardagerlerge arnalǵan stasıonar bóliminde 1200, balalar bólimshesinde 12000 jýyq balalar emdelip shyqty. Dıagnostıkalyq ortalyq konsýltatıvtik jáne aýrýdy zertteý dıagnostıkalyq jumystaryn júrgizedi. Ortalyqta buǵan deıin joldamamen kelgen turǵyndarǵa medısınalyq kómek tegin kórsetilip keldi. Endi, 2014 jyldyń birinshi qańtarynan bastap olar úshin sol turǵyndar tirkelgen emhanalar tólem tóleıtin boldy. Joldamasyz, óz erikterimen kelgen turǵyndar, árıne, aqysyn tólep emdeledi. Kezinde Gıppokrat aıtqan ǵoı: «Tegin emdeme, tegin emdese dárigerdiń, tegin emdelse naýqastyń qadiri ketedi...» dep. Árıne, qazirgi kezde tegin em joq,  emniń aqysyn ne emhana, ne turǵynnyń ózi tóleıdi, biraq, biz emniń aqysyna qaramaı, naýqastarǵa joǵary sapaly kómek kórsetip kelemiz. –Al, aýyldarǵa baryp turasyzdar ma? –Árıne. Ortalyqqa aýyldyqtar negizinen joldamamen keledi. Aýyldyqtarǵa medısınalyq kómek tegin. Bizdiń dıagnostıkalyq ortalyq oblystyq densaýlyq saqtaý departamentiniń arnaıy buıryǵymen Aqtoǵaı aýdanynyń ortalyq aýrýhanasynyń jetekshisi sanalady. Iаǵnı, osy aýrýhanaǵa biz de qoldaý jasap, únemi nazarda ustaımyz. Sondyqtan aýdannyń dárigerlerimen tyǵyz baılanystamyz. Aýdandyq aýrýhanada ádistemelik, uıymdastyrýshylyq jáne keńes berý  jumystaryn júrgizemiz. Al, jalpy jylyna 5-6 ret issaparǵa shyǵyp, aýyl turǵyndaryna medısınalyq kómek kórsetemiz. Aqtoǵaı aýdanynan basqa aýdandardyń aýyldaryna baryp turamyz. Mysaly, ótken jyly Qashyr, Jelezınka, Sharbaqty aýdandarynda boldyq.  –Ortalyqty oblystyq aýrýhanamen biriktiremiz degende turǵyndar narazylyq tanytyp edi. –Iá.Tipti, jumysymyzǵa kúmán keltirip teksertkender de boldy. Ortalyq pen aýrýhana qosylsa, múmkin, uzyn-sonar kezek, medısınalyq qyzmet sapasy qalaı bolar dep turǵyndar alańdaǵan shyǵar. –Rýnar Múbarakuly, siz medısına salasynda 40 jyldan artyq, onyń ishinde bas dárigerdiń laýazymynda 31 jyl qyzmet jasap keledi ekensiz. Osy jyldar ishindegi elimizdiń medısına salasyna qandaı baǵa berer edińiz?.. –Búkil sanaly ómirimdi oblystyń densaýlyq saqtaý salasyna arnadym. Árıne, qazir aıtýǵa ońaı, biraq, jas stýdent kezimizden bastap kórgen densaýlyq saqtaý salasynyń jetistigi dál búgingi kúndegideı bolǵan emes. Jańa tehnologııalar keldi, ınnovasııalar ómirge endi. Tipti, aýyldyq jerlerge deıin qazir jańa medısınanyń qural-jabdyqtary kelip jetti. Eń bastysy-turǵyndarǵa sapaly medısınalyq qyzmet kórsetý. Al, oblystyq dıagnostıkalyq ortalyqtar ortalyqtandyrylǵan respýblıkalyq aýrýhanalardan kem emes jabdyqtalýda. Naýqastardyń basym bóligin dıagnostıkalyq ortalyqtarǵa olardyń aýrýlary uǵynyqsyz bolǵan kezde ǵana jiberedi. Oblystyq dıagnostıkalyq ortalyqtardyń tıimdi jumysy úshin joǵary bilimdi mamandar, jańa zaman tehnologııasy qajet dedik, oryndaldy. Endi bizdiń dárigerlerimiz batystyń úzdik tehnologııalarymen jumys jasaý úshin, sheteldik áriptesterimen tájirıbe almasý úshin aǵylshyn tilin úırenýleri qajet. Úzdik tehnologııalardyń tilin taýyp, «sóılesip» adam emdeý qazirgi zaman talaby. Bizdiń ortalyqqa kúnine 400-den asa adam keledi. Jyly sózdi, janyna daýa bolar emdi, meıirimdi izdeıdi. Sol daýany syılap, naýqas jandy túsinetin kim, árıne, dáriger. Kezinde ataqty dáriger Evgenıı Chazov dıagnostıkalyq ortalyqtardy qurarda tómen dárejeli emdeý oryndarynyń sapasyn jaqsartýdy maqsat etken sııaqty. Ýaqyt óte kele bul ortalyqtar halyq densaýlyǵyn saqtaýdaǵy kóp profıldi dıagnostıkalyq júıege aınaldy. Bir ǵana densaýlyq saqtaý salasyndaǵy osyndaı jetistikter elimizdiń órkenıetti elder qataryna qosylýyn kózdeıtin maqsattaryna qol jetkize bastaǵanyn kórsetedi, soǵan qýanamyn. Elbasyna densaýlyq, uzaq ǵumyr tileımin. Jastarymyz bilimdi, bilikti bolsyn. –Rahmet, áńgimeńizge! Suhbatty júrgizgen Farıda BYQAI,  «Egemen Qazaqstan». PAVLODAR.