Jetistikke jetý jolynda

Búgingi tańda elimizdiń áleýmet­tik-ekonomıkalyq ómirinde, onyń ishinde densaýlyq saqtaý jáne me­dı­­sınalyq bilim berý salasynda aýqym­dy ári oń ózgerister bolyp ja­tyr. «Qazaqstan-2050» Strategııa­syndaǵy basty baǵyttardyń biri – densaýlyq saqtaýdyń ulttyq júıesin jańǵyrtý, ıaǵnı sapaly ári qoljetimdi medısınalyq qyzmet kórsetý, emhanalardy mate­rıaldyq-tehnı­kalyq jab­dyq­taý isin jaqsartý, profı­laktıkalyq medısınany damytý, qazirgi zamanǵy ozyq tehnologııalardy engizý. Joǵaryda atalǵan sharalar elimizdegi halyq densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa jáne myqty urpaq tárbıeleýge baǵyttalǵan. Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynda qoıylǵan negizgi mindet­ter qatary­na medısınalyq jáne farma­sev­tıkalyq bilim berýdi jetildirý jatady. Osy baǵdarlamalyq qujatta densaýlyq saqtaý júıesin damytýdyń ana men bala ólimin azaıtý, áleýmettik turǵydan ma­ńyzy bar aýrýlar sanyn azaıtý maqsattary naqty kórsetilgen. Sondaı-aq, oǵan qol jetkizýdegi mindetterdiń biri – medısına salasyna ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý jáne damytý. Bul oraıda «Salamatty Qazaq­stan» baǵdarlamasynda kózdelgen birqatar negizgi maqsattar júzege asyryldy. Mysaly, analar ólimi 6,7%-ǵa, balalar ólimi 17%-ǵa azaı­dy, al halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵy 70,3 jasqa jetti. Arnaıy daıarlanǵan kásibı ma­man­darsyz densaýlyq saqtaý júıesinde atqarylyp jatqan aýqymdy ju­mystar tıimdi bolýy múmkin emes. Medısına salasynyń mamandaryn daıarlaıtyn jáne kásibı turǵydan únemi damytatyn joǵary oqý oryndaryna júktelgen jaýapkershilik zor. Qazirgi ýaqytta elimizde medısına salasynyń mamandaryn daıarlaýmen 6 memle­kettik jáne 2 memlekettik emes joǵary oqý orny, sondaı-aq, kópsa­laly joǵary oqý ornyn­daǵy 2 medısına fakýlteti aınalysa­dy. Jyl saıyn respýblıka boıynsha shamamen joǵary medısınalyq jáne farma­sevtıkalyq bilimi bar 3 myń maman daıar­la­nady. 2013 jyly joǵary jáne ortasha medısınalyq bilimi bar 32858 maman otandyq medısınalyq bilim berý jáne ǵyly­mı uıymdar bazasynda biliktilikti arttyrý jáne qaıta daıarlaý kýrstarynda bilim aldy. Astana medısına ýnıversıteti – eli­mizde erekshe qarqynmen damyp kele jatqan medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń biri, onyń ózindik tarıhy men dástúri bar. Oqý ornynyń qyzmeti otandyq densaýlyq saqtaý júıesiniń strategııasyn júzege asyrýdy barynsha qamtamasyz etý maqsatynda bilim berýdi, ǵylym men praktıkany ıntegrasııalaýǵa baǵyttalǵan. Ýnıversıtettiń 16 myńnan astam túlegi Qazaqstannyń medısınalyq uıymdarynda, sondaı-aq alys-jaqyn shetelderdiń klınıkalarynda qyzmet atqarady. Oqý orda­synyń qyzmetiniń nátıjelerine birinshi kezekte jumys­qa ornalastyrý kórsetkishin jatqyzýǵa bolady. Bul kórsetkish sońǵy jyldary turaqty túrde artyp keledi. 2013 jyly túlekterdiń 98,8%-y jumysqa ornalastyryldy. Bolashaq mamandar daıarlaý­ sapasyn arttyrý maqsatynda JOO-ny basqarý strategııasy je­tildi­rildi. Ýnıversıtettiń 2013 jyly ha­lyq­aralyq asessment­ten ótýi jáne­ Eýropalyq sapa menedj­menti qo­rynyń EFQM Kemeldik modeli­niń ólshemderi men tujyrym­da­malaryna sáıkes joǵary baǵa alýy – strategııanyń oıdaǵydaı júzege asy­rylýynyń dáleli bolyp tabylady. Qazir­gi ýaqytta biz Kemeldik modeliniń 5 juldyzdy sertıfıkatynyń ıegerimiz. Ýnı­versıtetimizdiń jetistikteriniń biri re­tin­­de ótken jyly ulttyq ınstıtýsııalyq akkre­­dıtteýden sátti ótkenin ataýǵa bolady. «Salamatty Qazaqstan» memle­kettik baǵdarlamasyn júzege asy­rý aıasynda ýnıversıtetimiz baka­lavrıattyń «Sto­matologııa» maman­dyǵy jáne magıstra­týranyń «Medısına» mamandyǵy boıynsha bilim berý baǵdarlamalarynyń ulttyq mamandandyrylǵan akkre­dıtteýinen ótti. Sonymen qatar, ACQUIN (Germanııa) akkredıtteý agenttigi MVA bilim berý baǵ­dar­lamalaryn jáne bakalavrıattyń «Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý» ma­mandyǵy boıynsha bilim berý baǵ­darlamasyn halyqaralyq maman­dandyrylǵan akkredıtteýden ótkizdi. Sondaı-aq, biz keıingi kezde kásip­tik baǵdar berý isin damytý jáne talapker­lerdi irikteý sapa­syn arttyrýǵa jaýap­ker­shilik­ti arttyrdyq. Sońǵy jyldary kásip­tik baǵdar berý jumysyn jetil­dirý nátıjesinde birinshi kýrsqa qabyldanǵan talapkerlerdiń sapa­lyq quramy aıtarlyqtaı jaqsar­dy. 2013 jyly 1-kýrsqa qabyl­danǵan stýdentterdiń 30%-dan asta­my – «Altyn belgi» ıegerleri, respýb­lıkalyq jáne halyqaralyq pán olımpıadalarynyń júldegerleri. Bolon deklarasııasynyń usy­nymdaryna sáıkes ýnıversıtetimiz bilim alýshylardyń akademııalyq utqyrlyǵyn damytady. Stýdentter «Jalpy medısına», «Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý», «Farma­sııa» mamandyqtary boıynsha Lıtva, Polsha, Italııa ýnıversıtetterinde bilim aldy. Qazirgi ýaqytta biz Reseı­diń, Grý­zııanyń, Bolgarııa­nyń, Chehııa­nyń, Latvııa­nyń medı­sınalyq ýnıversıtet­terimen yntymaqtastyq týraly, onyń ishinde akade­mııalyq utqyrlyq jóninde shart jasasyp jatyrmyz. Ýnıversıtet «Qazaqstan Respýblıkasynyń medısı­nalyq jáne farmasevtıkalyq bilimdi damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnal­ǵan tujy­rymdamasyna» sáıkes aýrýha­nalyq basqarý salasynda iskerlik ákimshiliktendirý magıstrlerin (MVA) daıarlaıdy. Bul baǵdarlama boıynsha magıstrler bizdiń ýnıversıtette negizgi jáne beıindik pánderdi oqıdy da, sheteldik JOO-larda mindetti taǵylymdamadan ótedi, dáris oqý úshin sheteldiń aýrýhanalyq menedjment salasyndaǵy jetekshi mamandary arnaıy shaqyrtylady. MVA baǵdarlamasy boıynsha 4 jyl qatarynan túlekter oqý bitirip shyqty jáne aýrýhanalyq basqarý salasy boıynsha 61 magıstr daıarlyqtan ótti. Túlekterdiń barlyǵy da elimizdegi jetekshi medısınalyq ortalyqtarda tabysty eńbek etýde. Qazirgi zamanǵy jumys jaǵda­ıyn­­da tek tereń bilimge ǵana emes, dıagnoz qoıý men emdeýde ınno­vasııalyq tehnologııalardy engizý mashyqtaryna degen qajet­tilik týyndaýda. Memle­kettik saıasattyń bilim berý salasyn­daǵy qaǵıdaty – qyzmet barysynda kásiptik daıarlyqty úzdiksiz jetildirý. Ýnıversıtette úzdiksiz kásiptik damytý jáne qosymsha bilim berý fakýlteti 10 jyldan asa ýaqyttan beri jumys istep keledi. Atalǵan fakýltet elimiz­diń soltústik aımaǵyndaǵy dáriger­lerdiń biliktiligin arttyrýmen aınalysady. Úzdiksiz kásiptik damytý fa­kýltetiniń kafedralarynda bilik­tilik arttyrýdan ótken dárigerlerdiń sany jyl saıyn artýda. Sońǵy 3 jylda 10 myńnan astam dáriger biliktilik arttyrdy. Oqý ornynyń oqytýshylary halyq­aralyq standarttarǵa negiz­del­gen bilim berý baǵdarla­malary men kásiptik baǵdar­lamalardy júzege asyrady, qashyqtyqtan oqytýda onlaın rejiminde dáris­terdi, basqa da tusaýkeserleri kórse­te­tin vebınarlar, oqytý barysynda ınteraktıvti trenajerlar, klını­kalyq jaǵdaıattardyń stımýlıatorlary keńinen qoldanylady. TMD elderi arasynda alǵash ret endohırýrgııa kafedrasynyń professory O.Ospanovtyń jetekshiligimen 3D rejiminde stereo-keskindi paıdalanyp endoskopııalyq hırýrgııa boıynsha sheberlik-synyp ótkizildi. Sońǵy jyldary «ınsýlt ortalyqtaryn» uıymdastyrý sheńberinde 400 dáriger, qan aınalym júıesiniń aýrýlarynan týyndaıtyn ólim-jitimdilikti azaıtý máseleleri boıynsha 358 maman, ana men bala ólimi máselesi boıynsha 106 pedıatr men akýsher-gınekolog, onkologııalyq aýrýlardan saqtaný máselesi boıynsha 150 dáriger oqýdan ótti. Dáristi óz kásibiniń sheberi, jetekshi ǵalymdar A.Júsipova, S.Abdrahmanova, S.Ysqaqov ótkizdi. Oqytýshy-professorlar qura­mynyń ǵylymı-zııatkerlik áleýeti tek bıo­medı­sınalyq ǵyly­mı-zertteý baǵytynda ǵana emes, saraptamalyq baǵalaý salasynda da paıdalanylady. Mysaly, Respýblıkalyq densaýlyq saqtaýdy damytý ortalyǵymen klını­ka­lyq hattamalardy beıimdeý, joǵary mamandandyrylǵan medı­sına­lyq kómektiń medısınalyq teh­nologııalaryn táýelsiz baǵalaý salasynda jasasqan ózara yntymaq­tastyq jáne dárilik preparat­tardyń respýblıkalyq formýlıaryn qurýǵa qatysýymyz sonyń dáleli. Ǵalymdarymyz ben oqytý­shylarymyz qoldanbaly zertteýler, onyń ishinde halyqaralyq granttar sheńberinde de ǵylymı jobalardy oryndaıdy. Akademık, kafedra meńgerýshisi E.Dalenov Profılaktıkalyq medısına ǵylymı mektebin qurdy. Ǵylymı mek­teptiń quramynda aka­demık T.Sharma­nov, akademık, QR Valeologııa akademııa­synyń pre­zıdenti L.Tel bar. Kafedra Dúnıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıymy­nyń Eýropalyq aımaqtyq bıýrosymen, alys-jaqyn shetelderdiń ǵalymdarymen yntymaqtastyqta jumys isteıdi. Pro­fılaktıkalyq medısına ǵylymı mektebi «Asta­na turǵyndarynyń densaý­lyǵy jáne durys tamaqtaný» qala­lyq baǵ­darlamasynyń birlesken avtory. Medısınalyq radıobıolo­gııa salasyndaǵy belgili ǵalym P.Qazymbet bizdegi radıo­bıolo­gııa­lyq zertteý ınstıtýtyn basqara­dy. Ol respýblıkamyzdaǵy radıasııa­lyq qaýipti kásiporyndarda ju­mys isteıtin qyzmetkerlerdiń radıasııa­lyq qaýipsizdigin, ıondaýshy radıasııanyń tehnogendi kózderinen halyqqa tónetin radıasııalyq qaýipti azaıtý ádisteri boıynsha ǵylymı-zertteýler júrgizetin jalǵyz ınstıtýt. Instıtýttyń zerthanalarynda Hırosıma ýnıversıtetimen birge, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha ǵylymı-zertteý baǵdarlamalary sheńberinde zertteýler júrgiziledi. Qazaqstan Rentgenoradıologtar qaýym­dastyǵynyń prezıdenti J.Hamzabaev pen Qazaqstan Mammologtar qaýym­das­tyǵynyń prezıdenti R.Rahym­janovanyń basshylyǵymen Qazaq­standa radıo­logııalyq qyzmet­ti damytý boıynsha úlken jumys atqarylýda. Radıologııa kafedra­synyń bazasynda sáýlelik dıagnostıka jáne sáýlelik terapııa boıynsha 2 myńnan astam maman, «Radıologııa» mamandyǵy boıynsha 20-dan astam rezıdent oqý bitirdi. T.Seısembekov, B.Aı­na­bekova, O.Soı, N.Or­lov­skıı, D.Muhambetov, V.Lıýst, R.Tólebaev, R.Bektaeva sııaqty professorlar joǵary bilikti mamandardyń birneshe býynyn daıarlap shyǵardy. Klınıkalyq kafedralardyń meń­ge­rýshileri men oqytýshylary respýb­lıkalyq jáne halyqaralyq kásiptik qaýymdastyqtardyń múshe­si retinde Astana qalasynyń turǵyn­daryna keńes berip, bilikti medı­sınalyq kómek kórsetedi. Qyzmet­kerlerimiz bilim berý júıesin jetildi­rýge, halyqtyń densaýlyǵy men ómir sapasyn arttyrýǵa belsene qatysa­tyndyǵyn senimmen aıta alamyz. Ústimizdegi jyly Astana medısına ýnıversıteti óziniń 50 jyldyq mereıtoıyn atap ótpekshi. Mereıtoı qarsańynda 2014 jylǵy 5 qyrkúıek kúni «Medısınalyq bilimdi, ǵylym men praktıkany ıntegrasııalaý» taqyrybynda halyqaralyq konferensııa jáne ýnıversıtettiń 50 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty shara ótkizi­ledi. Ýnıversıtettiń barlyq túlek­terin jáne áriptes­terimizdi ýnıversıtetimizdiń mereıtoıyna shaqyramyz. Astana medısına ýnı­versı­tetiniń ujymy Qazaqstannyń medısına salasynyń mamandaryn alda kele jatqan kásibı mereke – Medısına qyzmetkerleriniń kúnimen quttyq­taıdy. Densaýlyq saqtaý salasynyń barlyq mamandaryna myqty den­saýlyq, shyǵarmashylyq tabys, otbasylaryna amandyq tileımiz. Májıt ShAIDAROV, «Astana medısına ýnıversıteti» AQ rektory, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor. ASTANA.