"Egemen Qazaqstannyń" arnaýly beti
Halyq pen memleket tańdaǵan jol
Qasıetti Túrkistandy biz ne úshin rýhanı astanamyz dep ataımyz? «Áke, ana» deıtin uǵymdardyń ulylyǵyna biz kúndelikti tirshilikte jete mán bere bermeıtinimiz sııaqty Haziret Qoja Ahmet Iаsaýı babamyzǵa máńgi meken bolǵan Túrkistanǵa qazaqy rýhymyzdyń qarashańyraǵy retinde sana bıiginen kóz salyp, tarıhı tamyrymyz turǵysynan paıymdaýlar jasaýdyń mańyzyn qaperge ala bermeımiz. «Arystan babqa túne, Qoja Ahmetten tile» degen babalar ósıetin óz otbasymyz, qaraqan basymyz, jeke pendelik múddemizge baılanysty ǵana oryndaımyz. Ámir Temir syndy kóregen alyptyń syıynǵan pirleri, saıyn sahara tósinde jatqan súıekteriniń ústine álem ǵajaıyptaryna bergisiz ásem kesene saldyrǵan bul áýlıeler kózi tirisinde tek qana óz jeke basynyń qamyn oılaýmen kún keshti me eken? Saıypqyran babamyzdyń olarǵa degen sheksiz qurmetiniń astarynda ne jatyr? Elbasymyz N.Nazarbaev Qasıetti Qaǵbanyń qaqpasynan engende Alladan jeke basynyń ıgiligin tiledi me? Joq, Qazaq eline tynyshtyq, amandyq, ósý-órkendeý baqytyn suraǵany ámbemizge aıan. Osyndaı tarıhı tulǵamyzdyń is-áreketinde kúlli qandastarymyzǵa úlgi-ónege bolarlyqtaı qandaı sabaqtastyq bar? Mine, ár azamat osy suraqqa jaýap izdese, shama-sharqynsha oı tereńine súńgip, tapqan jaýabyn paıym tarazysyna salsa, memlekettik múdde turǵysynan tııanaqty túıindeýler jasasa, biz álemdik básekelestikke qabiletti adamı kapıtalymyz týraly aýyz toltyryp aıta alǵan bolar edik. Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń salynýy qazaq memlekettiliginiń qalyptasý kezeńimen tuspa-tus keldi. Sodan bergi ǵasyrlarda qazaq halqy óziniń handary men batyrlaryn, jaqsylary men jaısańdaryn osy kesenege jerlep, ony tarıhı tulǵalardyń panteonyna aınaldyrǵan. Egemendik alǵan jyldar ishinde etek alǵan ár rýdyń óz mazaryn, meshitin bólekteýi, óz abyzy men batyryn menshiktep dáripteý úrdisi arǵy-bergide ótken babalarymyzda bolmaǵan. Súıinbaıdyń qyrǵyz aqyny Qataǵanmen aıtysynda jyrlanǵandaı, qazaq halqy óziniń tutastyǵymen maqtandy. Qazaq handary eldiń birligin saqtaýymen, el men jerdiń tutastyǵyn qorǵap, sol maqsat jolynda halqyn judyryqtaı jumyldyra bilýimen baǵalandy. Sondyqtan da, Elbasymyzdyń eldegi birlik pen turaqtylyqty saqtaý, barynsha nyǵaıtý máselesin eń birinshi kezekke shyǵarýy, «Máńgilik El» uǵymyn ulttyq ıdeıamyzǵa aınaldyrýy árbir azamattyń sanasynda memlekettik múdde turǵysynan sáýlelenip, patrıottyq ustanymnyń ustynyna aınalýy tıis. Buǵan jalań dıdaktıkalyq dáıektemelerdi kópirme qyzyl sózdiń tasqynyna ústemelep jetkize berýge bolar. Biraq odan naqty nátıje kútý shelekten balyq aýlaǵanmen birdeı. Qoǵamdyq qubylystyń kelip shyǵý sebebin anyqtamaı turyp, onyń saldarymen kúresý de kútkendeı nátıje bermeıdi. Búgingi ulttyq sananyń deńgeıi eń aldymen otbasylyq qundylyqtardyń quldyrap, halyqtyq pedagogıka úrdisteriniń umytylýynan kórinip otyr. Bala esi kirip, mańaıyn boljaǵannan halyqqa tán minez-qulyq, ádep-ıba qaǵıdalary, ádet-ǵuryp, salt-dástúr erekshelikteri, otbasy, Otanǵa baılanysty ustanymdar, t.b. ulttyq qasıetti qundylyqtar jaıly estimese, úlgi-ónegesin sanasyna sińirip, jan dúnıesine endirmese, eseıgen saıyn ózinikinen góri, ózgeniń qańsyǵyn tańsyq kórip, ulttyq bet-beıneden maqurym bola bastaıtynyna kúndelikti ómirde kóz jetkizip júrmiz. Ult úshin qasirettiń eń úlkeni – osy. Eger Elbasymyzdyń «Máńgilik El» ıdeıasy ulttyq ıdeologııamyzǵa arqaý bolatyn bolsa, onyń júzege asyrylýy el basqarǵan azamattardan bastap el aǵalarynyń, zııaly qaýym ókilderiniń, árbir sanaly azamattyń eń birinshi kezekti atqarar qyzmetine, azamattyq mindet-paryzyna aınalýy tıis. Eldi, halyqty biriktirýge arnalyp ótkizilip júrgen túrli deńgeıdegi forým, jıyndarymyzdyń negizgi maqsaty – osy. Jaratylystaǵy tirshilik ıeleriniń eń birinshi kezektegi keregi – tán qoregi, ıaǵnı azyq, tamaq. Sodan soń adamǵa kıim, ózge de turmystyq qajettilikter kerek. Al sol kerekterden joǵary turatyn, adam sanasyn bıiktetetin azyq – rýhanı azyq adam boıyna halyqtyq izgi salt-dástúrmen, ozyq bilimmen, úlgili tárbıemen beriledi. Búgin biz kórgen qıyndyqtardy balalarymyz kórmesin, tamaǵy toq, kıimi bútin bolsyn, neni qalasa soǵan qol jetkizsin, al rýhanı azyqty jáne ultjandylyq qasıetti ózi izdep taýyp alar deıtin qate túsiniktiń shylaýyndaǵy ata-ana óz urpaǵyna ǵana emes, Otan, memleket múddesine qııanat jasap júrgenin jete uǵynbasa, bizdiń úlken qateligimiz osy bolary aıan. Qyzyl sózben, naýqandyq sharamen is bitpeıdi. Sol arqyly ǵana ár otbasyna tikeleı yqpal jasaýdyń múmkindigi de joq. Múmkindikterimizdi saralaı kelgende, biz áli de aýzy dýaly el aqsaqaldarynyń, zııaly qaýym ókilderiniń kómegine zárýmiz. Ulttyń, urpaqtyń qamy jaıly áńgime bıik minberlerden, merzimdi BAQ betterinen únemi aıtyla bergeni durys. Degenmen, aýyl-aımaq, eldi meken, mektepterge deıin baryp, turǵyndarmen tikeleı baılanys ornatý, aıtylatyn oıdy júzbe-júz otyryp, júrekten júrekke jetkizýdiń máni de, berer nátıjesi de bólek. Osyndaı jumystardyń jańa ádis-tásilderin oılap taýyp júzege asyrý – ýaqyt talaby. Áńgime basynda aıtqanymyzdaı, ult, memleket múddesin jeke bas qamynan joǵary qoıýdyń ne ekenin, qandaı bolatynyn babalarymyz jetkize aıtyp, jeke bastarynyń úlgisimen dáleldep ketti. Jarqyrap turǵan sara joldan jańylyp, tabanymyzdyń búri joqtyǵyn tanyta bersek, Elbasy usynǵan Temirqazyq ıdeıany ıgiligimizge jarata almasaq, eldigimizge – syn, erteńimizge – qııanat. Ulasbek SÁDIBEKOV, Májilis depýtaty, «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń múshesi.Qazaq eli – túrki dúnıesiniń qarashańyraǵy
Ústimizdegi jylǵy 19-20 mamyrda Astanada alǵash ret «Túrki jazýy kúni» halyqaralyq deńgeıde atalyp ótti. Forýmǵa Túrki keńesi men TÚRKSOI-dyń basshylary, Túrkııa, Reseı, Tatarstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, t.b. elderdiń ǵalymdary, Qazaqstannyń IýNESKO-daǵy ókildigi qatysty. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń bastamasymen jáne Túrki akademııasynyń uıymdastyrýmen shaqyrylǵan osy forým tamyrlas ulttardyń rýhanı álemine jańa serpin ákeldi. Túrkitildes memleketter basshylarynyń Túrkııanyń Bodrým qalasynda bolǵan sammıtinde «Túrki jazýy kúniniń» Astanada atalyp ótilýine joǵary baǵa berildi jáne ony jalpytúrkilik merekege aınaldyrý jóninde mámile jasaldy. Endigi mindet osy kúndi jyl saıyn búkil túrki dúnıesiniń rýhanı-mádenı jańǵyrý kúni retinde ótkizip, jańa bastamalarǵa ǵumyr berý bolyp tabylady. Osyǵan oraı, atalǵan forýmda birer usynysymyzdy ortaǵa salǵan edik. Orhon eskertkishterindegi Kúltegin, Tonykók, Bilge jazbalary baıan etken tarıhty ásem sóıletetin ádebı shyǵarmalar men ekrandarda shalqytatyn kórkem fılmderge Túrki akademııasy men TÚRKSOI-dyń atynan báıge jarııalaýǵa shaqyrdyq. Ekinshiden, rýhanı qundylyqtarymyzdy almasýdyń múmkindikterin qalt jibermeıik. Bir-birimizdiń ádebı shyǵarmalarymyzdy iriktep, tól tilderimizge aýdaraıyq. «Túrkitektes elder jazýshylarynyń kitaphanasy» serııasyn ázirleýge kiriseıik dedik. Úshinshiden, túrki dúnıesin túgel qamtyǵan ortaq ensıklopedııa shyǵarýdy usyndyq. Mádenıet mınıstrligi men Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Astanadaǵy Túrki akademııasymen jáne túrkitektes elderdiń salalas mınıstrlikterimen birge osy usynystardy júzege asyrýdyń joldaryn aıqyndaýǵa, respýblıka Úkimeti olarǵa uıymdastyrý-ekonomıkalyq jaǵynan qoldaý kórsetýge tıis dep bilemiz. Elbasymyz atap kórsetkendeı: «Qazaq eli – túrki dúnıesiniń qarashańyraǵy». Al temirqazyq el – Qazaqstan tarıhı mıssııasyna sáıkes osyndaı halyqaralyq mańyzdy rýhanı bastamanyń qozǵaýshy kúshi bolsa jarasady. Talap-tilegimiz qoldaý tabady dep oılaımyz. Aldan Smaıyl, Májilis depýtaty.Deńgeıiń qandaı, jas maman?
Endi qalyptasyp kele jatqan zamandastarymyzdyń bıýrokratııalyq qasıetterdi boıyna erte sińirip, ómirdi kabınetiniń terezesinen ǵana tanyp, qalyptasqanyn kórgende ózekti úlken ókinish órteıdi. Nege? О́ıtkeni, ol – osy eldiń erteńi. Al bolashaǵyń sanalatyn jas óren qarapaıym halyqtyń jaǵdaıyn bilmese, onymen tonnyń ishki baýyndaı aralasyp kete almasa, ókinbegende qaıtesiz?! Qyzmet babynda, azǵantaı ǵana ǵumyrymyzda talaı adammen aralas-quralas boldyq. Sondaı kezeńderde emen esikti erte ashqan jas mamandardyń halyqqa shekesinen qarap, jurtty mensinbeı, qolynyń ushyn berip, suraǵyna ernin jybyrlatyp jaýap qatqanyna kýá bolyp júrmiz. Shynashaqtaı ǵana balanyń seksenniń seńgirine jetken aqsaqalǵa ákireńdep jatqanyn da estımiz. Túrli memlekettik baǵdarlamalardy iske asyratyn tetikti oryndarda otyrǵan jastardyń óz qyzmetin júrdim-bardym atqaryp, aldyna kelgen adamǵa jóni túzý sóz aıtpaı, esikti nuqsaǵan kezder de kezdesedi. Zor bilimge ıek artýdyń ornyna, qyzyl sóz, kóbik áńgimege elirgen jastardyń mansaptyq jolynda ólermendikpen alǵa umtylǵanyn da kórdik. Otan aldyndaǵy mindetti lepirme sóz dep qabyldaıtyndar da bar. О́ndiriste pispeı, sharýashylyqta bir shyrpynyń basyn syndyrmaı, ónerkásipten beıhabar kúıinde qyzmetke qonjıyp, sol oryndy atasynan qalǵan muradaı kóretin jastardy da bilemiz. Árıne, óskeleń urpaqtyń bári sondaı desek, qateleser edik. Elgezek, elge jany ashyp jumys isteıtin, úlken bilim jıǵan jastarymyz da bar. Degenmen, olar joǵaryda biz sóz etken zamandastarynyń keri áreketterinen tasada qalyp qoıyp jatady. Elbasy eldiń aldyna zor mindet qoıyp otyr. Ol álemniń damyǵan elderimen básekege túsý. Qaımana qazaqty jer-jahandaǵy jurtpen teńestirýdiń tóte joly básekege qabilettiligin arttyrý dep bilemiz. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe bolyp kirý de osyndaı arman-ańsardyń nátıjesinde oryn alyp otyr. Mine, osyndaı tarıhı sáttiń aldynda turǵan Qazaq eline bilikti de bilimdi, alymdy da shalymdy jastardyń aýadaı qajet ekeni aqıqat. Sebebi, olar erteń tetikti jerlerdiń qulaǵyn ustaıdy. Memlekettiń mańdaı terimen qurylǵan baǵdarlamalar men jobalardy iske asyrady. Sondaı kezeńderde bıýrokratııalyq ádetke salyp, jurtqa jóndi durys jumys kórsetpeı otyrsa, qabyldaǵan baǵdarlamańnan da, ony iske asyrmaq bolǵan adamdardan da paıda bolmaı qalýy múmkin. Biz eger Reseı jáne Belorýssııamen ıyq tiresip básekege túsemiz, óz naryǵymyzdy keńeıtemiz, Qazaqstanda óndirilgen taýardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń sheńberine shyǵaramyz desek, onda bul iste jas mamandardyń orny erekshe. Bul rette olar ózderine zor jaýapkershilik júktelip otyrǵanyn sezýleri kerek. О́ıtpegen jaǵdaıda, kásipkerler men kásiporyndardyń jumysy ónbeıdi, eńbegi esh, mańdaı teri tuz bolady. Básekege qabilettilik degende, jas memlekettik qyzmetshilerdiń de jumysyn qadaǵalap, baqylap otyrý kerek. Osy memlekettiń baǵyn ashatyn, jolyn dańǵyl etetin, Máńgilik Elge aınaldyratyn jastar. Sondyqtan olardyń jastaıynan sheneýniktik qalypqa enbeı, halyqqa qyzmetshi sezinip óskenin qalar edik. Almas TURTAEV, Májilis depýtaty.Ulttyq rýhymyz úshin de kıeli oryn
Qýatty kórkem shyǵarma qaı kezde de halyqtyń oıy men muratyn, taǵdyry men talaıyn jyrlaı otyryp, ult tutastyǵyna, urpaqtar múddesine qyzmet etedi. Álemdik dárejege kóterilgen kez kelgen uly ádebıettiń maqsaty da, muraty da osyndaı shyǵarmalarymen ólshenedi. Úsh myń jyldan asyp jyǵylar uly tarıhy bar kórkemsózimizdiń aqıqaty – ultymyzdyń tarıhy sanalatyny da sondyqtan. Kelesi jyly – mereıtoıy IýNESKO-nyń ataýly kúnder kúntizbesine engen Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, shyǵarmalary álemniń ondaǵan tilderine aýdarylyp, qazaq halqynyń sońǵy on ǵasyrǵa jýyq ómiriniń kórkem shejiresin quraıtyn «Kóshpendiler», «Altyn Orda» trılogııalaryn, «Qahar», «Almas qylysh», «Jantalas» sekildi ataqty tarıhı romandar serııasyn, sondaı-aq, «Altyn qus», «Kóleńkeńmen qorǵaı júr», «Alystaǵy araldar», «Aıqas» tárizdi ómir shyndyǵyn barynsha kórkem sýretteıtin keń tynysty epıkalyq kórkem dúnıeler týdyrǵan ultymyzdyń zańǵar jazýshylarynyń biri Ilııas Esenberlınniń 100 jyldyǵy. Kemel minezdi, kenen sózdiń ıesi, týǵan jurtymen birge jasaıtyn jazýshynyń ataýly mereıtoıy týǵan jeri – Kókshetaý óńiri men Atbasar aýdanynda, shyǵarmalaryn jazǵan, ómiriniń qomaqty jyldary ótken, máıiti jatqan Almaty qalasynda, sondaı-aq, qalamger týyndylarynyń basym oqıǵalary ótetin burynǵy Aqmola, qazirgi Astana qalasynda mereıtoı sharalary respýblıkalyq sıpat alyp óterine kámil senemiz. Degenmen... totalıtarlyq júıeniń tártibi men tizgini qatty kezeńniń ózinde jasqanbaı janyn salyp, qazaq ádebıetinde alǵashqy bolyp tarıhı zerde tamyryna qan júgirtken, jańa turpatty tarıhı romandar jaratý kóshin bastaǵan sýretkerdiń kindik qany tamǵan jer – Atbasar qalasyndaǵy jazýshy murajaıy kóp jyldardan beri kúrdeli jóndeý kútip, tozyńqyrap turǵanyn óz kózimmen kórdim. Murajaı – tek jazýshynyń ǵana ómirbaıany emes, kúni keshe ǵana tilimiz ben dinimizdi júdetip baryp, Táýelsizdik dáýirinde qaıyra es jıyp, oıy men boıyn tiktegen ulttyq rýhymyzdyń da kıeli orny. Osy oraıda, ataýly mereıtoı qarsańynda el Úkimeti bastaǵan, oblys ákimdigi qostaǵan tıisti mekemeler jazýshy murajaıyn kúrdeli jóndeýden ótkizip, qalanyń ortalyq alańyna sýretker eskertkishin kompozısııalyq tutastyqta ornatýǵa tıisti mólsherde qarjy bólýge yqpal etse, qalamger aldyndaǵy bir qaryzymyzdyń ótelgeni bolar edi. Nurlan ORAZALIN, Senat depýtaty, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy.Eńbek eskerilýimen qundy
Májilistiń plenarlyq otyrysy barysynda palata depýtaty Svetlana Qadyralıeva Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń atyna depýtattyq saýal joldaǵan bolatyn. Onda bylaı delinedi: «Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty baǵdarlamalyq maqalasynda naqty ónimdi eńbekti áleýmettik jańǵyrtý saıasatynyń negizi retinde qoıýdy tapsyrdy. Osyǵan baılanysty adam eńbegin yntalandyrýdyń róli men mańyzy artady. Turǵyndardyń eń az qorǵalatyn sanaty – zeınetkerler ekeni belgili, olardyń ishinde kóbi 40, 50 jáne odan da kóp jyldar halyq sharýashylyǵynda jumys istegender. Osyndaı eńbek ardagerleriniń aldynda bizdiń barlyǵymyz eshýaqytta ótelmes qaryzdarmyz, olar qazirgi Qazaqstannyń áleýetin qurý úshin az jumys atqarǵan joq jáne biz kóptegen jyldarǵy eńbekteriniń jemisin qazir paıdalanyp otyrmyz. Búgin biz Astananyń árbir jarqyraǵan záýlim ǵımarattarynda, Qazaqstannyń qazirgi jetistikteriniń árqaısysyndaǵy sekildi bizdiń ardagerlerimiz qalaǵan kirpish bar dep aıtýǵa tolyq quqymyz bar. Biraq, óte ókinishtisi, osy adamdar ózderiniń eńbeginiń úlesine qaraı bara-bar zeınetaqy jáne materıaldyq syıaqyny árdaıym alyp otyrǵan joq. Májilistiń depýtattarymen bastamashylyq jasalǵan, aǵa býyn ókilderiniń kóptegen máselelerin sheshýge bolatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń «Ardagerler týraly» zań jobasy osy ýaqytqa deıin qabyldanǵan joq. Bul zań jobasy bıýdjet úshin shyǵyndy, bizdiń paıymdaýymyzsha, dál sol sebepti de ókiletti memlekettik organdar tarapynan qoldaý tappaı otyr. Alaıda, jalǵasyp jatqan álemdik daǵdarys kezeńinde bıýdjettiń shekteýli múmkindikterin eskergenniń ózinde, aǵa býyn ókilderine olardyń keıde, tipti, aýyr jaǵdaılarda júrip ótken ómir joldaryna qarapaıym qurmet kórsetýden bas tartýǵa quqymyz joq. Saılaýshylarmen kezdesýlerde zeınetkerlerden materıaldyq problemalardy sheshýdi ǵana emes, elimizdiń aldynda olardyń sińirgen eńbegin memleketpen taný týraly ótinishterin de jıi estımiz. О́ıtkeni, qazaqstandyqtardyń kópshiligi – ataqty mınıstrler nemese zaýyt dırektorlary emes, elene bermeıtin qarapaıym eńbekshiler, biraq budan olardyń eńbeginiń qoǵam úshin mańyzy nemese quny túsip qalmasa kerek. Nemerelerimen aralasqanda, bóten adamdarmen kezdeskende, tipti, kezdeısoq áńgimelesken adamnyń ózi olardyń eren eńbekteri týraly, ómiriniń bos sendelispen ótpegenin, al adamdar úshin kerek isterge toly ekenin biletinine olar senimdi bolýy tıis. Buryndary eńbekshiler uzaq jylǵy adal eńbegi úshin «Eńbek ardageri» medalimen marapattalatyn. Onda 40 jyldan astam eńbek ótili bar qyzmetkerlerge «Eńbek ardageri» medali jáne ataǵy beriletin. Bul kótermeleý birqatar TMD elderinde, Reseıdi qosa alǵanda, burynǵysynsha qoldanylady, biraq bizdiń elimizde 1995 jyldan bastap «Eńbek ardageri» medali berilmeıtin boldy. Alaıda, ómirdiń ózi, ásirese, Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna áleýmettik jańǵyrtý baǵdarlamasynyń, údemeli ındýstrııalandyrý jáne t.b. baǵdarlamalardyń aıasynda osy nagradanyń qajettiligin dáleldep otyr. «Eńbek ardageri» memlekettik medalin alyp tastaǵannan keıin, kóptegen kásiporyndar eńbegi sińgen qyzmetkerlerine ózderiniń jeke vedomstvolyq nagradalaryn taǵaıyndaýǵa májbúr bolǵany máseleniń ózektiligin kórsetedi. Bul durys ta, sebebi, marapattalýshynyń eren eńbegin tanýdan basqa, mundaı nagrada jas býyn úshin ony belsendi eńbekke baǵyttaı otyryp, mańyzdy tárbıelik ról de atqarady. Sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Qazaqstanda Eńbek kúni sııaqty mereke de taǵaıyndaldy. Joǵaryda baıandalǵandarǵa baılanysty, «Aq jol» partııasynyń depýtattyq fraksııasy atynan Úkimetke qaıyrylǵandy jón kórip otyrmyn. Ekonomıkanyń memlekettik, jeke nemese qoǵamdyq sektorlarynda jáne áleýmettik salalarynda 40 jáne odan da kóp jyldar adal qyzmet istegen azamattar úshin «Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek ardageri» ataǵy taǵaıyndalyp; tóske taǵatyn belgini (medal) tapsyrý týraly másele qarastyrylsa quba-qup bolar edi. Bul qadamnyń qoǵamda elimizdiń qatardaǵy eńbekshilerine, qarapaıym jumysshy mamandyǵyn atqaratyn adamdarǵa qurmet kórsetý oraıynda mańyzdy ról atqaratynyna senimdimiz».Fotokúndelik
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.