• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
05 Shilde, 2014

Astananyń altyn alqasy: Nazarbaev ýnıversıtet

854 ret
kórsetildi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamashyldyǵymen ashylǵan jańa turpatty joǵary oqý orny – Nazarbaev Ýnıversıtet qazirdiń ózinde joǵary bilim salasynyń ulttyq brendine aınalyp úlgerdi. О́ıtkeni, elimizdegi kez kelgen oqýshy osy ýnıversıtette bilim alǵandy qalaıdy. Balalarynyń bolashaǵyn kúni buryn oılaıtyn ata-analar balalaryn naq osy oqý ornyna túsirý maqsatynda eń aldymen olardy elimizdiń árbir aımaqtarynda ashylyp jatqan Nazarbaev ıntellektýaldyq mektepterine oqýǵa beredi. Sóıtip, bul ýnıversıtette oqýdyń qamy balanyń ózi mektep bitirmesten kóp buryn jáne aldyn ala jasalynǵan jan-jaqty ázirliktermen bastalyp ketedi. Nazarbaev Ýnıversıtet, mine, osyndaı bıik talaby jáne ereksheligimen qazirgi mektep qabyrǵasyndaǵy jasóspirimderdi óz bolashaqtaryn kúni buryn oılaýǵa, aldyna erterek maqsat qoıyp, oǵan jetýge talpynys jasaýǵa tárbıeleý ústinde. О́z bolashaǵyna erte bastan kóz tigetin jastar úshin ol adamdy adastyrmaıtyn Temirqazyq juldyzy sekildi. Alystan sáýle tógip, ózine shaqyryp turady. Nazarbaev Ýnıversıtet óziniń ashylý sátinen bastap, elimizge bilim berýdiń halyqaralyq bıik talaptarǵa sáıkes kele­tin buryn-sońdy bolmaǵan jańa júıe­sin alyp keldi. Munda jastarǵa joǵa­ry bilim berýdiń álemdik úzdik ǵylymı bilim berý tájirıbesi men ulttyq bilim berý júıesiniń artyqshylyqtary qatar úılestirilgen. Ýnıversıtettiń basqarý organy bolyp Atqarý keńesi, Qamqorshylyq keńesi jáne Joǵary qamqorshylyq keńesi tabylady. Joǵary Qamqorshylyq keńesiniń Tóraǵasy – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev. Ýnıversıtettiń negizi 2009 jyly qalandy. 2009 jyldyń 17 qazanynda onyń basshylyq quramynyń birinshi májilisi bolyp ótip, oǵan Premer-Mınıstr Kárim Másimov tóraǵalyq etti. Osy májiliste ýnıversıtettiń 2010-2012 jyldarǵy Damý strategııasy bekitildi. 2010 jyldyń kúzinde ýnıversıtet «Foundation»daıyndaý baǵdarlamasyna birinshi stýdentterdi qabyldady. Osy jyldyń 22 jeltoqsanynda Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Májilisi «Nazarbaev Ýnıversıtettiń» mártebesi týraly Zań jobasyn qabyldady. 2012 jyly Astanada jańa halyqara­lyq ýnıversıteti halyqaralyq deńgeıde tanystyrýǵa arnalǵan eki kúndik semınar bolyp ótti. Onyń jumysyna elimiz­diń bi­lim salasynyń basshylyǵymen qa­tar Kembrıdj ýnıversıtetiniń vıse-kans­leri Enn Lonsdeıl, Stenford ýnı­ver­sı­tetiniń Qamqorshylyq keńesiniń hat­shysy Djeffrı Ýahtel, London ýnı­ver­­­sıtettik kolledjiniń vıse-pro­vosty Maıkl Ýorton, sondaı-aq, Sıngapýr ýnı­ver­sıteti men bas­qa da álemge tanymal jo­ǵa­ry oqý oryn­darynyń professorlary qatysty. Qazirgi kúni Nazarbaev Ýnıversıtette bir ortalyq pen jeti mektep jumys isteıdi. Olar – Ýnıversıtet aldy daıarlyq ortalyǵy, Injenerlik mektebi, Ǵylym men tehnologııalar mektebi, Gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebi, Bız­nes­tiń joǵary mektebi, Memlekettik saıasattyń joǵary mektebi, Bilim berýdiń joǵary mektebi jáne Medısına mektebi. Bul árbir mekteptiń tájirıbe bólisý maq­satynda tyǵyz qarym-qatynas jasaı­tyn halyqaralyq áriptesi bar. Ol áriptester álemge tany­mal joǵary oqý oryndar arasynan tańdap alynǵan. Nazarbaev Ýnıversıtet jastarǵa tek bilim berý isimen ǵana shektelmeıdi. Sonymen qatar, munda ǵylymı-zertteý baǵytyna kóp mán beriledi. Qazirgi kúni onda úsh ǵylymı ortalyq jumys isteıdi. Olar – Nazarbaev Ýnıversıtettiń zertteý jáne ınnovasııalyq júıesi, О́mir týraly ǵylymı ortalyq jáne Bilim berýdiń joǵary mektebi janyndaǵy Bilim berý saıasaty ortalyǵy. Mundaǵy Nazarbaev Ýnıversıtet zertteý jáne ınnovasııalyq júıesi qaı­ta jańǵyrtylatyn energetıkadaǵy teh­nologııalar salasynda jobalar ázir­leý­men, energııa únemdeý másele­leri­men, qor­shaǵan ortany qorǵaýdyń mańyzdy máselelerinde jańa ádis-tásilderdi izdes­tirý­men shuǵyldanady. О́mir týraly ǵyly­mı ortalyq derbestendirilgen me­dı­sına jáne genomıka, regeneratıvtik me­dı­sına jáne uzaq ómir súrý, jahandyq den­saýlyq qorǵaý máselelerimen aına­lysady. Nazarbaev Ýnıversıtettiń rektory – Shıgeo Katsý. Buryn Dúnıejúzilik bank­te vıse-prezıdent qyzmetin atqarǵan japon eliniń azamaty Shıgeo Katsý myr­za japon, aǵylshyn, fransýz, nemis, ıtalıan tilderin jaqsy biledi. Al Qa­dı­­sha Daırova stýdenttik ister jáne ha­lyq­aralyq qatynastar jónindegi vıse-prezıdent qyzmetin atqarýda. Q.Daırova buryn dıplomatııalyq qyzmetpen shuǵyl­danǵan. Osynyń aldynda «Halyq­ara­lyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ-tyń prezıdenti, Qazaqstandyq menedjment, ekonomıka jáne boljam ınstıtýtynyń (QMEBI) damý jónindegi prorektory, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ Halyqaralyq yntymaqtastyq departamentiniń dırek­tory qyzmetterin atqarǵan. Ýnıversıtetke álemniń kóptegen joǵary oqý oryndarynan úzdik oqytý­shylar quramy tartylǵan. Dárister aǵylshyn tilinde júrgiziledi. Bul bilim ordasy óziniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy, bilim berýdiń halyqaralyq talap deńgeıi, oqytýshylar quramynyń sapasy, aldyna qoıǵan strategııalyq baǵyty men ony júzege asyrýdyń ádis-tásilderi jáne múmkindikteri turǵysynan alǵanda Ortalyq Azııanyń bilim keńistiginde balamasyz bolyp tabylady. Ýnıversıtet, sondaı-aq, óziniń sán-sal­tanatymen de erekshelenedi. Bul bilim ordasyna alǵash kirip kelgen sátte onyń ýnı­versıtet ekendigin birden ańǵara al­maısyń. О́ıtkeni, birinshi kezekte sizdiń al­dyńyzdan ishi jasyl álemge toly bota­nıkalyq baq ashylǵandaı bolady. Biraq endigi sátte qoldaryna oqýlyqtar men noýtbýktar ustaǵan qyz-jigitter paı­da bolǵan kezde baryp qana siz bul ǵı­ma­rattyń jańa turpatty «bilim men ǵy­lym­nyń hramy» ekendigin ańǵara bastaısyz. Ýnıversıtet qurylysyn jobalaǵan mamandar Qazaqstan Prezıdenti Nursul­tan Nazarbaev ıdeıasyn ómir shyndyǵyna aınalý maqsatynda aıanbastan ter tókken­digi birden kórinis beredi. Arkalar, kúmbezder, kolonadalar... Osynyń bar­­ly­ǵy ýnıversıtetke erekshe bir asqaq­tyqpen qatar sán-saltanat berip tur. Árleý jumystaryna joǵary sapaly materıaldardyń paıdalanylǵandyǵy baıqalady. Sonymen qatar, munda hal­qy­myzdyń ulttyq erekshelikteri de eskerilgen eken. Keıbir jerleri oıý-órnektermen bezendirilgen. Al, dızaın batystyq stıldiń qazirgi zamandyq barlyq talaptaryna jaýap bere alady. Osynyń barlyǵy qosyla kelip, ýnıversıtette bilim alý ústindegi qazaqtyń árbir qyz ben jigitine janǵa jaıly jaǵymdylyq syılaıtyndyǵyn ańǵarýǵa bolady. Iá, sóıtip bul ýnıversıtetti bitirip shyqqan árbir jas halyqaralyq talaptarǵa saı keletin joǵary bilim alýymen birge óz ultynyń táýelsizdik jyldarynda jetken jetistikterin maqtanysh etetin patrıot bolyp shyǵatyndyǵy da anyq. Mundaǵy árbir tamasha kórinis jas ulandarymyzdyń kókireginde uıalap qalatyndyǵy sózsiz. Joǵary oqý ornynyń aýmaǵy gúlzar­larmen, jasyl aǵashtarmen kómkerilgen. Olardy otyrǵyzǵan kezde dekoratıvtik kórinistermen qatar, Astana aýa raıynyń erekshelikteri de eskerilipti. Jalpy aýmaǵy 100 myń sharshy metr alańǵa ýnıversıtettiń 9 korpýsy or­na­­lasqan. Olardyń barlyǵyn úlken atrıým jalǵastyrady. Bul atrıým joǵa­ry oqý ornynyń eń bir kórikti de kógal­dandyrylǵan tusy. Joǵaryda aıt­qanymyzdaı, alǵashqy kirgen adamnyń esinde mundaǵy tropıkalyq baqshanyń saqtalyp qalatyndyǵy anyq. Onda 300 jyldyq záıtún aǵashtary da ósip tur. Mundaǵy atmosfera tabıǵatqa óte jaqyn. Nazarbaev Ýnıversıtet kitaphanasyn erekshe atap ótýge týra keledi. Onyń oqý zaldary 250 adamǵa arnalǵan. Olarda 100-den astam kompıýter ornalastyrylǵan. Bul elimizdegi aqparattyq resýrstardyń aǵylshyn tildik kolleksııasyna eń baı kitaphana. Onyń qory kitaptardan, merzimdik basylymdardan jáne elektron­dyq resýrstardan turady. Bir esepten alǵanda ony sýpertehnologııalyq kitap­hana dep te aıtýǵa bolady. Munda 60-qa jýyq tolyq teksti ǵylymı bazaǵa, ǵylymı tanymdyq jýrnaldardyń mıllıonnan astam maqalalaryna erkin kirýge bolady. Munyń syrtynda 100 myńǵa tarta elek­trondyq kitaptar bar. Osynaý bilim saq­taý mekemesinen búkil Qazaqstan men TMD elderinde joq kitaptardy da tabý­ǵa bolady. Kitaphananyń taǵy bir erek­sheligi munda kelýshiler kitaphana qyz­metkeriniń kómeginsiz-aq kitaptardy alyp, qaıta ótkize alady. Bul qyzmet kitap­tar berýdiń elektrondyq stansasy a­r­qyly júzege asyrylady. Kelýshilerge kóp­relsti kitap jetkizý júıesi qyzmet kórsetedi. Intellektýaldyq ınnovasııalyq klasterdi qalyptastyrý maqsatynda ýnıversıtet kampýsy mańaıynan 50 gektar jer bólinip otyr. Bolashaqta bul jerde ulttyq jáne halyqaralyq joǵary tehnologııalyq kompanııalardyń ártúrli ortalyqtary salynyp, jumys isteıtin bolady. Ǵylymı parkti damytý jumysyna kásipkerler de tartylmaq. Ýnıversıtet aldy daıarlyq baǵdar­lama­­sy jáne bakalavrıat baǵdarlamasy boıyn­sha oqıtyn stýdentterge memle­ket­tik jáne demeýshilik granttar taǵa­ıyn­­dalǵan. Onyń ústine stýdentter munda tegin turyp tamaqtanady. Bola­shaq­­ta stýdentter qabyldaýdy kommer­sııa­lyq negizge kóshirý máseleleri de qarastyrylýda. Ýnıversıtet qasyndaǵy ashyq parkıng 500-700 avtokólik qabyldaı alady. Bolashaqta jerasty jáne jer beti avtoturaqtaryn salý josparlanǵan. Ǵımarattyń barlyq sanıtarlyq toraptarynda, elektr berý júıelerinde qýat únemdeý tehnologııalary jumys isteıdi. Qazirgi kúni munda 2 myńǵa tarta stý­dent bilim alýda. Olarǵa barlyq jaǵ­daı jasalynǵan. Bolashaqta olardyń qata­ry arta beretindigi anyq. Jataqhana, kitap­hana, resýrstar ortalyǵy, leksııa zal­dary, zerthanalar, stýdenttik kafete­rı­­ler, medısınalyq ortalyq, saýda dú­ken­deri, stýdentterdi qoldaý qyzmeti, sport alań­dary, mine, osylardyń qyzmeti­niń bar­lyǵy stýdentterge arnalǵan. Sondaı-aq, munda jańa sport ortalyǵy da salyndy. 2013 jyldyń 18 sáýiri kúni Joǵary qam­qorshylyq keńesiniń sheshimimen ýnı­ver­sıtettiń 2013-2020 jyldarǵa arnal­ǵan strategııasy men Ýnıversıtettiń jańa jarǵysy bekitildi. Jarǵy men basqa da qu­rylý qujattarynyń qabyldanýymen Ýnı­versıtet óziniń jańa damý kezeńine – klas­sıkalyq akademııalyq basqarý júıesine ótti. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgen  Erlan OMAROV.