Sút

О́skemendegi jańa zaýyt táýligine 400 tonna sút óńdep, odan 60 túrli ónim shyǵarady Osydan eki apta burynǵy Astana kúni qarsańynda uıym­dastyrylǵan telekópir barysynda Shyǵys Qazaqstan oblysynda sút óńdeý zaýyty iske qosylǵan edi. Sóıtip «Raimbek Vostok Agro» korporasııasy Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda quny 1,2 mlrd. teńge bolatyn zaýyt­ty qalpyna keltirý jumys­taryn júzege asyrdy. 1995 jy­ly jumysyn toqtatqan sút zaýyty sońǵy jyldary qalpyna keltirile bastaǵan. Nátıjesinde «Shyǵys-Sút» JShS bazasynda satyly-biriktirý arqyly sút klasteri quryldy. Qýatty 7 sút óńdeý kásipornyn ornatý táýligine 400 tonna sútti óńdeýge, sút ónimderiniń 60 túrin shyǵarýǵa múmkindik berdi. О́ńdeýge qajetti shıkizatty 8 aýdandaǵy 20 sharýashylyq qamtamasyz etedi. Údemeli ın­dýstrııalyq-ın­no­vasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda iske qo­syl­ǵan kásiporynda 250 adam jumys isteıdi. «Shyǵys-Sút» kásiporny Reseı men Belorýssııaǵa sút ónimderin shyǵarady. Búgingi kúni zaýyttyń irimshik ónimderi Reseıdiń Omby, Novosibir, Barnaýl qalalaryna tasymaldanýda. –Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýy taýarymyzdy tasymaldaýǵa, shyǵyndarymyzdy azaıtýǵa, kedendik alymdarsyz erkin qozǵalýymyzǵa septigin tıgizip otyr», deıdi «Shyǵys-Sút» JShS dırektory Seıiljan Saılaýbaev. О́ńirde kásipkerler úshin «Báıterek» ulttyq holdınginiń jelisi boıynsha ekinshi deńgeıli bankterden jeńildetilgen nesıe alý baǵytynda jumystar júrgizilip jatyr. Oǵan oblysta 1 mlrd. 200 mln. teńge kóleminde 21 joba usynyldy. Onyń ishinde 700 mln. teńgege jýyq qarjyǵa qol jetkizildi. Oblys basshylyǵy Ulttyq qordan «Báıterekke» bólingen 55 mlrd. teńgeniń 10 paıyzǵa jýyǵyna qol jetkizýdi kózdep otyr. «Shyǵys-Sút» kompanııasy eki joba boıynsha paıyzdyq ústemesi tómen qarjy alǵan bolatyn. Klasterlik kásiporyn retinde qurylǵan zaýytta sútti saýýdan bastap, óńdeý, ónim alýǵa deıingi aralyqtaǵy óndiristik úderis jolǵa qoıylǵan. Zaýyt basshysynyń aıtýynsha, 350 mln. teńge nesıeniń arqasynda Glýbokoe aýdanynda «Bobrovka+» robottandyrylǵan fermasy jumysyn oıdaǵydaı júrgizse, ekinshi joba retinde 364 mln. teńgege О́skemen qalasyndaǵy sút óńdeý kombınatynyń qurylysy salyndy. Bul joba tolyq qýatymen iske qosylǵanda jylyna kem degende 30 myń tonna ónim óndire alady. Tapsyrys pen suranysqa oraı ónim kólemin arttyrýǵa múmkindik bar. Aldaǵy ýaqytta sút ónimderiniń 100 túrin shyǵarýdy josparlap otyr. Kásiporyn jetekshisi ındýstrııa­landyrý kartasy sheńberinde usynylyp otyrǵan nesıe ústemesiniń bıznesti órkendetýge óte qolaıly bolyp otyrǵanyn jetkizdi. Máselen, kásipkerler buryn 15 paıyzdyq ústememen qarjy alsa, búginde 6 paıyzdyq ústememen qarjy alyp otyr. Mundaı jeńildik esh jerde joq. Shyǵyndy azaıta otyryp, eńbek ónimdiligin arttyrý baǵytynda osydan eki jyl buryn qolǵa alynǵan zaýyttyń jańa kombınatynda búgingi naryq talabyna saı qural-jabdyqtardy jańǵyrtý, joǵary tehnologııany engizý jumystary atqaryldy. Italııa, Japonııa, Shvesııa jáne Reseıden ákelingen joǵary tehnologııalyq qural-jabdyqtar ornatyldy. О́nimniń ózindik quny men sapasynyń sáıkes kelýin ushtastyrý úshin utymdy jumystar atqaryldy.  Qýaty oblys aýmaǵynda óndiriletin súttiń barlyǵyn óńdeýge jetedi. Iаǵnı, zaýytta óndiriletin sút ónimderi shıkizattyń kólemine baılanysty bolmaq. Shyǵys Qazaqstan ózin-ózi azyq-túlikpen tolyǵymen qamtamasyz ete alady. Tek qant pen tuzdy ǵana syrttan tasymaldaıdy. Osy oraıda óńirde aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ımportty azaıtý josparlanyp otyr. Taǵy bir aıta ketetin jarqyn mysal, óńirdiń Keden odaǵy sheńberindegi taýar aınalymy byltyr 1 mlrd. dollardy qurasa, bıyl bes aıda 400 mln. dollarǵa jetti. 2012 jylmen salystyrǵanda 2013 jyly ósim 1,4 esege artty. Bul kórsetkish aǵymdaǵy jyly taǵy ulǵaıa túsedi dep kútilýde. Munyń barlyǵy óńirdegi áleýetti kásiporyndardyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Elimizde kúnbaǵys maıyn óndirýde Shyǵys óńiri jetekshi orynǵa ıe. Jylyna 350 myń tonna ósimdik maıy óndiriledi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Shyǵys Qazaqstan kúnbaǵys maıymen óńirdi ǵana emes, respýblıka men kórshiles elderdiń naryǵyn da qamtýdy jos­parlap otyr. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». О́SKEMEN. Sýretti túsirgen Sergeı Sýrov.