Elimizde kólik salyǵynyń alynyp tastalýy jaıly jıi aıtyla bastady. Qazir bul taqyryp jańa Salyq kodeksi aıasynda da talqylanyp jatyr. Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámirınniń aıtýynsha, transportqa salynatyn salyqty benzın qunyna qosyp jiberý de qarastyrylýy múmkin.
Qazaqstanda jyl saıyn 80 mlrd teńgege jýyq kólik salyǵy jınap alynatyn kórinedi. Bul rette munaı ónimderin tutyný kólemi 5 mln tonnaǵa jýyqtaıdy.
«Eger biz kólik salyǵyn benzınge qaraı yǵystyratyn bolsaq, onda benzın baǵasy 14 teńgege qymbattaýy kerek bolady. Mysaly, kólemi 1,6 lıtr avtokólikti alsaq, onda bul shamamen 7 myń teńge baj salyǵy. Nátıjesinde, shaǵyn kólikte benzın tutyný kóp bolady, óıtkeni ol salyq túrinde 30 myń teńgege jetedi. Úlken kólemdegi kólikte, mysaly, Lexus 570, salyq shamamen 700 myń teńgeni quraıdy. Al benzın arqyly shyǵystar eki esege, 300-350 myń teńgege deıin qysqarady. Sondyqtan biz osy tasymaldaý arqyly úlken kólikteri bar adamdarǵa júktemeni azaıtamyz. Statıstıkaǵa sáıkes, bizde 3,9 mln-ǵa jýyq avtokólik ıeleri bar, olardyń mashınalary 4 lıtrden asady, bul 5-7%. Iаǵnı bul 5%-dy biz 95% shaǵyn kólemdi kólikteri barlarǵa aýystyramyz. Qazir biz salyqty benzın qunyna qanshalyqty aýysatynyn talqylap jatyrmyz», degen edi A.Ámirın.
Avtomobıl naryǵyn taldaý jáne monıtorıng agenttiginiń basshysy Artýr Mıskarıannyń aıtýynsha, kólik salyǵyn benzın aksızine qosý birinshiden, ákimshilendirý jáne jınaý máselesin sheshedi, ekinshiden tranzıttik tehnıkany qosý esebinen salyq jınaý bazasyn keńeıtedi.
«Qazirgi ýaqytta kólik salyǵynyń úsh tıpi bar: qozǵaltqysh kólemi boıynsha, qozǵaltqysh qýattylyǵy boıynsha ne bolmasa kólik salyǵyn otyn qunyna qosyp jiberý. Alǵashqy eki salyq tıpi boıynsha ony jınaý turǵysynan qıyndyqtar týyndaýy múmkin. Mysaly, bıyl kólik salyǵynyń jalpy qaryzy 27,5 mlrd teńge bolyp tur», deıdi sarapshy.
Arnaıy erejelerge negizdeı otyryp, elimizde birqatar azamat kólik salyǵynan bosatylady. Memlekettik kirister komıtetiniń resmı ókili Aınur Sartaevanyń aıtýynsha, mundaı jeńildikke Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerleri, olarǵa teńestirilgen azamattar, tyl ardagerleri, «Dańq» ordenimen «Qazaqstannyń Eńbek Eri» aıryqsha belgisimen, taǵy da osyndaı birqatar memlekettik marapatty ıelengen azamattar ıe bolady. Odan bólek, jeńildik «Altyn alqa», «Kúmis alqa», «Batyr ana» ıegerlerine de qarastyrylǵan. Sonymen qatar múgedektigi bar azamattardan quralǵan qoǵamdyq birlestikter de kólik salyǵyn tólemeýge quqyly.
Aýylsharýashylyq ónimderin óndirýshi sharýa qojalyqtaryna da osyndaı jeńildikter qarastyrylǵan. Mysaly, olar aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn qoldanǵany úshin salyq tólemeıdi. Komıtet ókili mundaı jeńildikterdiń elektromobıl ıelerine de qatysty ekenin aıtyp ótti. Sebebi ol kólikter ekologııaǵa zııandy tútindi taratpaıdy. Qorshaǵan ortany qorǵaýda úlken basymdyqqa ıe. Sonymen birge syrttan alyp kelgen kezde de kedendik tazartý shyǵyndary tegin jáne kólik salyǵy salynbaıdy.
2023 jyldyń 1 tamyzyndaǵy jaǵdaı boıynsha elimizde 4,4 mln jeńil avtokólik tirkelse, sonyń 3,8 mıllıony benzın tutynady. Qozǵaltqysh kólemi 1,5 lıtr bolatyn kólikter úshin jyl saıynǵy salyq kólemi 6,9 myń teńge bolsa, 2 lıtrden bastap 13,8 myń teńgeni quraıdy. Sarapshylardyń boljaýynsha, eger elimizde kólik salyǵy aksızge qosylsa, avtokólik ıeleriniń jyl saıynǵy shyǵyny (AI-92 satyp alý turǵysynan) 40 myń teńgege artpaq.