Rýhanı kelisimniń irgetasy

1992 jyly Almaty qalasynda Birinshi dúnıejúzilik rýhanı kelisim kongresi ótken bolatyn. Sol jıyn sońynda manıfest qabyldanyp, kon­gresstiń ashylǵan kúnin, ıaǵnı 18 qazandy «Rýhanı kelisim kúni» dep jarııa­laý usynyldy. Bul – túrli shıele­nis pen qaqtyǵysqa moratorıı jarııalaý, tatýlasý joldaryn izdeý, adamdar arasyndaǵy ózara túsinistik ornatý, jaqyndaryńa meıirim men járdem berý kúni retinde kúntizbege endi. Sol kezden beri elimizde jyl saıyn Rýhanı kelisim kúni atap ótilip keledi.

«Rýhanı kelisim – qazirgi qoǵamdyq tatýlyq pen birliktiń negizi» taqyry­bynda ótken halyqaralyq konferensııaǵa memlekettik organdardyń, dıploma­tııalyq korpýstardyń ókilderi, dinı qaı­ratkerler, otandyq jáne halyqaralyq sarapshylar qatysyp, sóz sóıledi. Jıyn­dy júrgizgen Rýhanı kelisim kú­ni­niń bastamashysy, elimizdiń eńbek sińirgen qaıratkeri, kompozıtor Tólegen Muhamedjanov álemdegi jáne elimizdegi tynyshtyq pen beıbitshiliktiń gúldenýi úshin birlik pen yntymaqqa shaqyratyn osyndaı ataýly kúnderdiń mańyzy zor ekenine toqtaldy.

– Bul merekeniń tarıhy 1992 jyldan bastaý alady. Sol is-sharaǵa tuńǵysh ret barlyq dinniń, bitimgershilik qozǵalystar men qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, rýhanııat pen adam ómiriniń máselelerine alańdaıtyn belgili ǵa­lym­dar men máde­nıet qaıratkerleri qatysyp, bir ústel basynda pikir almasty. Mine, 30 jyldan asa ýaqyttan beri elimizde 18 qazan ózara túsinistik pen rýhanı úndestik meıramy retinde atap ótilip keledi. Memleket basshysy «Qazaqstan barlyq kúrdeli máse­leni BUU Jarǵysy negizinde ústel ba­syn­daǵy kelissózder arqyly sheshýge shaqyrady. Biz pikirtalastardy kúsh­pen, qorqytýmen nemese sanksııa salý arqyly sheshý múmkin emestigine se­nim­dimiz» dep atap ótken edi. Qazir­gi kúni dástúrli dinder gýmanıstik ıdeıa­lardyń saqtaýshysy bolyp otyr. Adamzat balasyn tatýlastyrýda da din qaıratker­leriniń yqpaly orasan. Bizdiń elimizde 100-den asa ult jáne 18 konfessııa ókilderi tatý-tátti ómir súrip jatyr. Ár­qaı­sysynyń óz tili, dini, dástúri bar. Biz­diń birligimiz – barlyq jetistigimizdiń kilti, – dedi ol.

Astana qalalyq máslıhatynyń tór­a­ǵasy Erlan Kanalımov elimizde dinı senim erkindigine kepildik berilgenin atap ótti. «Altaý ala bolsa, aýyzdaǵy ketedi, tórteý túgel bolsa, tóbedegi keledi» degen naqyl sóz qansha ǵasyr ótse de óz mánin joǵaltpaı keledi. Qazaq jerinde bas qosqan barlyq ult ókili osy naqyldy basshylyqqa alyp, birlik pen yntymaqtyń eren úlgisin saqtap otyr. Rýhanı kelisim – bizdiń baǵa jetpes baılyǵymyz. Elimizdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýy jerimizdi mekendegen halyqtardyń dostyǵyna tikeleı baılanysty. Belgisizdik beleń alǵan qazirgi zamanda búgingi basqosýdyń aıryqsha máni bar», dep atap ótti ol.

Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Din isteri komıtetiniń tóraǵasy Erjan Núkejanov rýhanı kelisimniń elimiz úshin mańyzyn aıta kele, bir apta buryn ǵana elordamyzda ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary sezi hatshylyǵynyń HHI otyrysy barysynda kóterilgen mańyzdy basta­malarǵa toqtaldy. Sondaı-aq ol elimiz­diń din salasynda júrgizilip jatqan keleli ister týraly keńinen áńgimeledi.

Astana qalasy ákiminiń orynbasary Eset Baıken memleket tarapynan túrli din ókili qatysatyn mańyzdy jıyndarǵa, sonyń ishinde álemdik dinder sezine, basqa da halyqaralyq is-sharalar men qaıyrymdylyq aksııalaryna aıryqsha kóńil bólinip otyrǵanyn jetkizdi. О́ıtkeni halyqty birlikke shaqyrýda, ózara tú­si­nistikke úndeýde din qaıratkerleriniń róli orasan. «Bul bizden zaıyrly memleket retindegi sıpatymyzdy saqtaı otyryp, dinı birlestiktermen tyǵyz jumys isteýdi talap etedi», dep atap ótti ol.

О́rkenıetaralyq jáne konfessııa­-­­aralyq dıalogti damytý jónindegi N.Nazar­baev ortalyǵynyń basqarma tóraǵasy Bo­lat Sársenbaev jýyrda Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kósh­basshylary sezi hatshylyǵynyń otyrysyna toqtalyp, 23 elden kelgen din mamandarynyń álem­d­egi beı­bit­­shi­likti saqtaýǵa ún qos­qan­yn atap ótti. «Bul jıyn­da Pre­zıdent Qasym-Jo­mart Toqaevtyń tapsyrysy­men daıyn­dalǵan Álemdik jáne dástúr­­li dinder kóshbasshylary sezi­niń 2023-2033 jyl­darǵa arnalǵan damý tujyrym­dama­syn elimizde jáne shetelde keńinen nasıhattaýdyń mańyz­dy­­ly­ǵy aıtyldy. Ǵalamdyq qa­terler men halyq­aralyq qaýipsizdik negizderi­niń shaı­qalǵan zamanynda elimiz túrli órke­nıetti, mádenıet pen halyqty jaqyndastyrýda din faktoryn alǵa tartýǵa óz úlesin qosyp keledi. Sonymen qatar álemdik dinder sezi túrinde óz táji­rıbesin álemge taratýǵa qa­dam jasaıdy. 20 jyldan beri úzbeı ótip kele jatqan osynaý irgeli jıyn arqyly elimiz ózara til tabysý men ún qatysýdyń úlgisin kórsetti», dedi ol.

Halyqaralyq konferensııa barysynda elimizdegi dinı birlestikter ókilderi, BUU turaqty úılestirýshisi Skender Syla, BUU Damý baǵdarlamasynyń elimizdegi turaqty ókili Katarjına Vaver­nıa, Úndistannyń Qazaqstan Respýb­lıka­syndaǵy tótenshe jáne ókilet­ti elshisi Nagendra Prasad, t.b. qonaq­tar sóz alyp, oı-pikirlerin or­taǵa sal­dy. Konferensııa jumysy aıaq­talǵan­nan keıin Beıbitshilik jáne kelisim saraıynyń «Opera» zalynda konsert ótti.