• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Kıno 04 Jeltoqsan, 2023

Qojabekovke qııanat jasaǵan kim?

235 ret
kórsetildi

О́nerdegi alǵashqy adymyn kınorejısser Mark Donskoıdyń «Alastalǵan Alıtet» fılmindegi Ae rólimen attap, á degennen el nazaryn ózine burǵyzǵan kelbeti kelisken kórkem jigittiń kelesheginen teatr men kıno mamandary, jalpy qalyń kórermen zor úmit kútken. Odan keıingi «Biz Jetisýdanbyz» (Nartaı), «Shabandoz qyz» (Aıdar) kartınalaryndaǵy kesek beınesi de akter bolashaǵyna artqan senimdi odan ári nyǵaıta tústi. Tipti dáýiriniń reformatory bolǵan rejısser Ázirbaıjan Mámbetovtiń ózi balalar men jasóspirimder teatrynda jetekshi akter bolyp qyzmet etip júrgen jas ártisti attaı qalap, M.Áýezov atyndaǵy drama teatrǵa shaqyrady. Shoqan men Hlestakov rólin usynǵan rejısserdiń talantty ártiske degen shyǵarmashylyq jospary úlken bolatyn.

Ázirbaıjan Mámbetovtiń usy­nysyn qýana qabyl alǵan akter Hlestakovtan bólek, Shekspır men Ibsenniń keıipkerlerin de sahnaǵa shyǵarýdy jan-tánimen kóksedi. Ásirese Gamletke jan bitirip, sahnada Qunanbaıdyń kesek beınesin jasaý talǵamy bıik, tanymy tereń ártistiń ómirlik armany bolatyn... Alaıda 1960 jyldyń 10 qańtaryna qaraǵan tún óner aspanynda juldyzdaı jar­qy­raǵan jasampaz akterdiń bar ar­manyn kúıretip, keleshekke degen seniminiń kúl-parshasyn shyǵardy.

«Biz keshki repetısııaǵa keldik. Kelsem, Kenenbaı joq. Ári tosamyz, beri tosamyz, sodan habar keldi. Iship alǵan balalar Nur­muhannan temeki surapty. Nur­muhan minezdi. Sol birdeńe degen. Shekisip qalǵannan keıin Kenenbaıdyń arqasynan temir­menen jaraqattaǵan» dep akterdiń árip­tesi, sahnalyq seriktesi Qazaq­stan­nyń eńbek sińirgen ártisi Ta­mara Qosybaeva mán-jaıdy ózi kór­gen shyn­dyq negizinde baıandapty.

Dál osy sátten bastap Qazaq KSR-niń halyq ártisi, qaıtalanbas akter Kenebaı Qojabekovtiń qa­siretti kúnderi bastalǵan edi... Ja­ýyzdardyń siltegen pyshaǵy talantty akterdiń julynyn jara­qat­tap, omyrtqasyna zaqym kel­ti­rip qana qoımaı, onyń asqaq ar­mandarynyń da qanatyn qıyp tústi.

О́mirin kúrt ózgertken qańtar­dyń sol bir qaıǵyly túni týraly akterdiń ózi keıinirek «Qa­zaqstan pıoneri» gazetine bergen suhbatynda bylaı dep baıandaǵan eken: «...Teatrdaǵy repetısııaǵa kesh­kisin asyǵyp bara jatyr edik. Qasymda eki talantty dosym bar. Olar qazir ósip, ataqty ártister bolyp ketti. Teatrǵa bir kóshe qalǵanda qarańdaǵan qara qarǵadaı bir top qarańǵy buryshta bizdi qorshap aldy. Qasymdaǵy dosymnyń bireýine qol jumsap úlgerdi. Arashaǵa men tústim. Kenet bir opasyz ońbaǵan art ja­ǵym­nan, omyrtqa tusymnan pyshaq suqty. Bar dúnıe astan-kesten, qara aspan túnek bolyp, qulap tústim. Álden soń kózimdi ashsam, janymda eshkim joq».

Akter atyn atamaı, biraq suh­batynda tilge tıek etip ótken eki talantty dosy – qazaq sahna óne­ri men ekranynyń maqtanyshy Nurmuhan Jantórın men Ydyrys Noǵaıbaev edi. Aralaryn qyl ót­pes úsh dostyń berik dostyǵy dál osy túnnen keıin burynǵysha bolmady. Aralary alshaqtaǵan akterler qansha tyrysqanymen, sol bir salqyndyqqa óle-ólgenshe sáýle túsire almaı ótti. Kenenbaı Qojabekovtiń uly Ilııastyń aıtýynsha, osy jaǵdaıdan keıin qoıan-qoltyq aralasyp júrgen Nurmuhan Jantórın ekeýi múldem aralaspaı ketipti: «Olardyń ortasynda ne bolǵany týraly birdeńe deı qoıý qıyn. Áıteýir aralarynda bir úlken qamal turǵandaı boldy. Ekeýi de sol qamaldy buzyp ótkileri keldi. Biraq olaı bolmady» deıdi akterdiń uly osy bir túsiniksizdeý jaǵdaıdyń mán-jaıy týrasynda.

«Jyǵylǵanǵa judyryq» degendeı, osy oqıǵadan keıin 28 jyl arbaǵa tańylǵan akterdi ómirlik jar dep tańdaǵan áıeli tas­tap ketti. Máńgilikke sert­tes­ken dostary syrt aınaldy. Densaýlyǵy din amanda tó­­be­sine kóterip, kileń basty ról­di usyn­ǵan teatry jumystan shy­ǵaryp jiberdi. Tolassyz kelip jatatyn kınoǵa shaqyrýlar da sap tyıyldy. Bir basyna úıirilgen osy qıynshylyqtyń barlyǵyn qaısar akter qaıyspaı kóterdi. Qos qulynyn jetektep júrip, erjetkizdi. Boıyndaǵy bar jigerin jıyp, Sultan Qojyqov, Nur­ǵısa Tilendıev, Abdolla Qar­saq­baev sekildi naǵyz janashyr dostarynyń qoldaýymen ór qal­pynda ónerge qaıta oralyp, qaı­talanbas kesek beıneler týdyrdy.

«Ýaqyt – emshi» deıdi. Ara­da ótken jyldar jaraly jannyń dertin sál de bolsyn jum­sart­qanymen, qarańǵy túnmen tuń­ǵıyqqa sińip ketken úsh dostyń arasyndaǵy qupııa sol qalpy syryn ashpastan ózderimen birge ketti. Biraq Kenenbaı Qojabekov qaıtys bolǵanda Nurmuhan Jan­tórın qatty qaıǵyryp, óksip jylaǵan desedi biletinder. Al Qojabekovtiń ómirin kúl-parsha etken qııanatqa kim kináli? Jan qıyspas dostardyń arasynda qandaı qupııa qaldy? Kenenbaı akter neni keshire almady? Sebep dostardyń satqyndyǵy ma? Eki dos kináli bolmasa nege akterden alystady? Ártistiń uly Ilııastyń «Ákemdi múgedek qylǵan sol kezdegi belgili mınıstrdiń balasy. Bul jaǵdaı arnaıy jospar boıynsha jasalǵan» degen kúdigi qanshalyqty qısyndy? Kináli bolsa, ol nege jazadan qutylyp ketti? Qansha jyl ótse de bul suraqtarǵa áli kúnge deıin mardymdy jaýap tabylmaı keledi. Al osy oqıǵadan keıin bir-biriniń shyǵarmashylyǵy hám dostyqtary týraly lám demegen úsheý únsiz ómirden ótti. Bar shyndyq ózderimen birge ketti.