Almatyda respýblıkalyq Dostyq úıi, «Mýras» qyrǵyz etnomádenı birlestigi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy zańǵar jazýshy, qoǵam qaıratkeri Shyńǵys Aıtmatovtyń týǵanyna 95 jyl tolýyna oraı «Áýezov jáne Aıtmatov: qyrǵyz-qazaq rýhanııatynyń altyn dińgekteri» atty dóńgelek ústel uıymdastyrdy.
Alqaly jıyn Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy Mereke Qulkenovtiń quttyqtaýymen bastaldy. Odaq basqarmasynyń hatshysy Qanseıit Ábdezuly «Túrki álemi jáne Áýezovtiń ǵylymı mektebi» atty baıandama jasap, birtýar tulǵalardyń túrki rýhanııatyna qosqan ólsheýsiz eńbegine keńinen toqtaldy.
«Byltyr IýNESKO aıasynda HH ǵasyrdyń uly qalamgeri, álem moıyndaǵan zańǵar jazýshy, ǵulama ǵalym Muhtar Áýezovtiń 125 jyldyq mereıtoıy atalyp ótti. Al búgin, mine, «Adamzattyń Aıtmatovy» atanǵan Shyńǵys Tóreqululynyń 95 jyldyǵyn atap ótip otyrmyz. Túrki áleminde tarıh sahnasyna shyqqan birneshe tulǵa bar desek, olardyń qatarynda Shyǵys ǵulamasy, «Másnáýı» kitabynyń avtory Jalaladdın Rýmı, túrik eliniń áıgili aqyny, uly oıshyl Iýnýs Emre, túriktiń uly aqyny Nıhal Atsyz, dramalyq týyndysyn qazaq tiline Zeınolla Qabdolov aýdarǵan túrik aqyny Nazym Hıkmet, qazaqtyń birtýar perzenti Muhtar Áýezov, qyrǵyz murasyn álemge tanytqan Shyńǵys Aıtmatovtyń esimi atalady. Shyńǵys Aıtmatov Áýezovti ustaz tutty. О́zin álemge tanytqan, ádebıettegi jolyn ashqan Áýezov ekenin janyna únemi jalaý etip júrdi. Osy rette ol: «Men shetelge shyqqanda eki-aq mandatymdy alyp shyǵamyn. Biri – «Manas», ekinshisi – Áýezov», deıtin. Manastaný ǵylymyn zertteýdi 1928 jyly bastaǵan M.Áýezov «Manas» eposyn qazaqtyń epostyq jyrlarymen salystyra kelip, «Manas» taza halyq murasy, halyqtyń taǵdyry ekenin dáleldegeni belgili. Halyq murasyn ári qaraı tereńdete zerttegen akademık Zeınolla Qabdolov ta Sh.Aıtmatovpen dos boldy. Búginde Muhań salǵan sara jolmen «Manastaný» ǵylymı kýrsy jalǵasyn taýyp, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Áýezov negizin qalaǵan manastaný, túrkitaný, shyǵystaný, abaıtaný, alashtaný mektepteri úzdiksiz oqytylyp keledi», dedi Qanseıit Ábdezuly.
«Shyńǵys Aıtmatov – qazaq pen qyrǵyzǵa ortaq, esimi túrki dúnıesine keńinen tanylǵan tulǵa» ekenin atap ótken Qyrǵyz Respýblıkasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýly Nazaralı Arıpov uıymdastyrýshylarǵa zor alǵysyn bildirse, belgili qoǵam qaıratkeri Asyly Osman «Aıtmatov pen Áýezov dostyǵyn ári qaraı urpaǵy jalǵastyrady» degen izgi tilegin jetkizdi.
Sh.Aıtmatovpen shyǵarmashylyq qana emes, rýhanı dostyǵyn túrki álemine pash etken aqyn, Qazaqstannyń Eńbek Eri Muhtar Shahanov estelik aıtyp, uly tulǵamen taǵdyrlas, syrlas bolǵan saǵynyshty jyldaryn «Qyrǵyzdar men qazaqtar» óleńi arqyly jetkizdi.
Jıyn barysynda Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Dandaı Ysqaqulynyń Shyńǵys Aıtmatovtyń 95 jyldyq mereıtoıyna arnaǵan «Adamzattyń Aıtmatovy» kitabynyń tusaýkeseri ótti.
«Baýyrlas eki halyqtyń perzentteri salǵan izgi dostyq ári qaraı olardyń shyǵarmalary arqyly nasıhattala beredi», dedi jıyndy júrgizgen Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti shet tilderi kafedrasynyń aǵa oqytýshysy Gúlıpa Ǵaıypova.
Búginde etnostar dostyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan is-sharalardyń uıytqysy bolyp otyrǵan respýblıkalyq Dostyq úıiniń basqarma jetekshisi Nursáýle Ábdiqadyrqyzy elimizde turyp jatqan ult ókilderiniń memlekettik tildi meńgerý, salt-dástúrdi nasıhattaý baǵytyndaǵy ilkimdi jobalaryna toqtaldy. Osy oraıda arnaıy daıyndalǵan baǵdarlamaǵa sáıkes jıyn qatysýshylary Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń ártisi Rahat Jumahanov «Aq keme» povesiniń jelisi boıynsha sahnalanǵan spektaklinen monolog tyńdap, Qazaqstan Jazýshylar kitaphanasymen birlesip ázirlegen kitap kórmesin tamashalady.
ALMATY