«Egemen Qazaqstan» gazetiniń osy jyly 4 jeltoqsandaǵy bir betti toltyrǵan «Jan jáne «Eýropanyń jaǵalaýy» atty maqalasyn Tursyn Jurtbaı men Sultan Ybyraı bylaısha qorytyndylaıdy: «Endigi jerde abaıtaný iliminiń jańa arnasy Frıdrıh Benkeden óris alatyny anyq». Bizdińshe, bul – mıllıondaǵan qazaq oqyrmanyn Abaı jolynan adastyrý.
Tursyn myrza, sonda abaıtaný iliminiń jańa arnasy Benkege táýeldi bolǵany ma? Bul – masqara tujyrym. Qolynda Qurany bar musylman, oıshyl Abaıdy múldem jat din tanymy men túsinigindegi Benkege táýeldi etý saý aqylǵa sııa ma?
Edýard Benkeni bylaı qoıǵanda, Shákárim qajy «Úsh anyq» degen eńbeginde «Batysta adasý Pıfagordan bastalǵan» degen tujyrymǵa kelgen.
Edýard Benke zamany – Eýropanyń adasý zamany. Sizder Osvald Shpenglerdiń «Eýropanyń quldyraýy» (Zakat Evropy) degen eńbegimen tanyssyzdar ma?
Hakim Abaı óziniń izdenis arnasyn tapqanyn bilmeýshi me edińizder?
On úsh jasar Abaı:
Fızýlı, Shámsı, Sáıhalı,
Naýaı, Saǵdı, Fırdaýsı,
Qoja Hafız – bý hámmásı
Mádát ber ıa shaǵırı fárııad, – demep pe edi?
Búgingi tek-tamyrymyz ben baǵyt-baǵdarymyz aıqyndalǵan kezeńde «Abaı iliminiń jańa arnasy Eýropada, hrıstıan áleminde» deý nendeı túsinikke, uǵymǵa jatady?
Endi «abaıtaný iliminiń jańa arnasy Edýard Benkeden bastalady» dep, Abaıdy bilmesterdi adastyryp, ult danalyǵyn bilgilerińiz kelmegendigin jarııa etip otyrsyzdar.
Hrıstıan iliminiń nasıhatshysy Edýard Benke kim? Musylman áleminiń ǵulamasy Abaı kim?
«Egemen Qazaqstan» basylymy pikirtalas aıasynda bolsyn osyndaı bilmestik sózdi jarııalaýdan saqtansa eken.
P.S. Jan – Jaratýshynyń qupııasy, ári qazynasy. Jandy berýshi de, alýshy da – Alla Taǵala. Eýropada jan týraly eshqashanda durys baǵytta tujyrym bolǵan emes. Bolmaıdy da. Sebebi Eýropa – kúrdeli, aıqysh-uıqysh álem. «Úsh anyqta» Jan týraly Shákárim naqty aıtqan. Qaıta oqyńyzdar!
Tursyn myrza, siz fılosofııanyń nendeı bilim salasy ekeninen habarsyz ekensiz. Aıtaıyn, fılosofııa – Eýropada qalyptasqan materıalıstik, ateıstik bilim salasy.
Abaı fılosofııany bilgen, biraq moıyndamaǵan. Abaı – hakim. Abaı – oıshyl, din jolyndaǵy – musylman.
Ǵarıfolla Esim,
akademık