Qaı eldiń ıdeologııasy joǵary sol elden qorqý qajet. Sebebi ony jaý ala almaıdy. Qoǵamdy saýatsyzdyqtan arashalap alýǵa talpynǵan sol zamannyń úgit-nasıhat quraldary áli de sanamyzda jańǵyryp tur. Qazir erkinbiz dep keýde kergenimizben, sol kezeńdegideı kitaptyń qadirine boılaı almaı otyrmyz.
Halyqtyń sanasyn oıatý ońaı emes. Ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń qazaqty masa bolyp shaǵyp, meńireý sanasyna sáýle quıýǵa umtylǵany da sodan. Al ımperııa qaıtti, burysh-buryshqa osyndaı motıvasııalyq quraldardy ildi. Ánsheıin ilip qana qoımaı, árqaısysyna jeke-jeke maǵyna quıdy.
Qoǵamnyń sanasyn ıgerý úshin arnaıy sýretshilerdi jaldap, tutas sıkldarmen plakattar saldyrdy. Qylqalam sheberleri bılik tarapynan usynylǵan qandaı da bir taqyryp negizinde ártúrli karıkatýralardy qoldana otyryp, turǵyndardy izgilikke tárbıeledi. Tipti, sol sýretter arqyly bógde ulttarǵa óz ıdeologııasyn júrgizdi. Osylaısha ótken ǵasyrdyń basynda jáne odan keıingi kezeńde el ishinde saýatsyzdyqpen kúres bastaldy. Sondyqtan posterlerdiń jańa serııasyn jasaýdyń bir taqyryby kitap oqýǵa arnalǵany bekerden beker emes.
О́tken ǵasyrda halyqtyń biliktiligin kóterý óte mańyzdy boldy. Bul tusta plakattar mańyzdy ról atqardy. Sondyqtan sýretshiler oqýǵa baǵyttalǵan myńdaǵan kartına jazdy. Olardyń barlyǵy da adamdy bilimge shaqyrdy. Árıne, kitap – eshqashan basqa eshteńemen almastyrylmaıtyn bilim bulaǵy. Ol júzdegen jyl buryn da bolǵan, áli de ómir súre beredi. Osy tusta bir qyzyq derek keltire keteıik. Buǵan deıin kóshelerdegi plakattarda ǵylymǵa umtylǵan emes, eginshilikpen aınalysqan áıelder beınelengen edi. Jurt jappaı aýyl sharýashylyǵymen aınalysyp, bilim alýǵa asa qyzyqpady. Odan bólek ata-analardyń nazaryn aýdarǵan taǵy bir jaıt bar. Ol sol serııada jaryqqa shyqqan «Balalarǵa urysqannan góri kitap satyp alǵan durys» degen poster edi.
Shyny kerek, «kitap oqymasań, saýatty bolýdy umyt» degen mátin búginge deıin ózektiligin joǵaltqan joq. Áli kúnge óte kúshti motıvator bolyp tabylady. Jasyratyny joq, zamanaýı tehnologııa men progress damyǵan zamanda adamdar elektrondy format pen qysqasha mazmundy paıdalana otyryp, dástúrli qaǵaz kitaptardy oqýdan kóbirek alshaqtaı bastady. Bul tásil adamdy qııaldan aıyrdy, este saqtaý qabileti nasharlaı bastady. Zeıin men tabandylyqty kitapsyz damytý múmkin emes. Qazirgi ýaqytta da bul plakattaǵy sóz tirkesi óz bıiginen túsken emes.
Buryndary kitaphananyń tabaldyryǵynan attaǵan sátten bastap, qoıdyń mańyraǵany, ıttiń úrgeni, traktorlardyń gúrili, kósheni basyna kóterip oınaǵan balalardyń shýy bir sátte radıonyń qulaǵyn basqandaı tym-tyrys bola qalady. Áli kúnge deıin aýyldaǵy shaǵyn eki bólmeni meken etken kóne kitaptardyń ıisi murnyma keledi. Shań basqan kitaptardyń ıisi jaılaýdyń jupar aýasyn jutqandaı boıyńdy jeńildetip, janyńdy jadyratyp jiberedi.
Kelesi bir sátte keremet bir dúnıege qolyń jetip, kópten kútken armanyń oryndalatyndaı kúıge túsesiń. Janyńdaǵy joldasyńmen sybyrlap sóılesip, jylda syrlaı bergendikten qabat-qabat boıaýlary jarylyp, basqan saıyn keıbir jeri syqyrlap, birde shıqyldaıtyn edendi ańdap basyp, artyq dybys shyǵarmaýǵa tyrysasyń. Kitaphanadaǵy tynyshtyq buzylsa endi ǵana aıaq basqan tańǵajaıyp álem taptyrmaı ketetindeı kórinetin. Osynyń syry nede dep ol kezde oılamadyq. Keıin parsy aqyny Jalaladdın Rýmıdiń: «Tynyshtyq – Qudaıdyń tili, qalǵanynyń bári sapasyz aýdarma» degenin oqyǵanda kitaphana ishindegi sol bir ǵajaıyp sezim Jaratýshyny tyńdaǵan alǵashqy sátterim ekenin túsindim.
Aqyn, Nobel syılyǵynyń laýreaty Iosıf Brodskıı «Izgilikti oıatý úshin kez kelgen qonaqúıde poezııa kitaptary jatý kerek» dep aıtypty. Tarıxy men tanymy bólek damyǵan elderde áli kúnge deıin kitaptyń orny bólek. Bilim men biliktiń, mádenıet pen barlyq tárbıe ataýlynyń aq bastaýy kitap ekendigin olar biledi. О́tken ǵasyrda Ǵabıt Músirepov: «Kitap degenimiz – aldyńǵy urpaqtyń artqy urpaqqa qaldyrǵan rýhanı ósıeti. Kitap oqýdan tyıylsaq, oı oılaýdan da tyıylar edik», dep eskertipti. Sondyqtan da kitap – qaı zamanda, qandaı qoǵamda bolmasyn árqashan qundy qural.