Qaıta túrlengen «Notr-Dam de Parı»

Vıktor Gıýgonyń kópshilik jaq­sy kóretin klassıkalyq roma­nynyń jelisi boıynsha jasalǵan spektakl óziniń biregeıligi men ózektiligin áli kúnge deıin báseń­sitken joq. Kerisinshe ol kó­rermenderdiń óshpes mahabba­­tyna ıe bolyp qoımaı, únemi teatr synshylarynyń da oń baǵa­syn alyp keledi.

«Astana opera» balet trýp­pasynyń oryndaýyndaǵy spek­takldi 2016 jyly zor tabys­­pen ótken premerasynan bas­tap elordalyq kórermender ǵana una­typ qoıǵan joq, sonymen qatar oǵan Abaı atyndaǵy teatr sahnasynda Almatynyń jáne Marııa teatrynyń sahnasynda Sankt-Peterbýrgtiń talǵampaz kó­rermenderi de tańdaı qaǵa qol soqty. О́ıtkeni Rolan Petı qo­ıylymdy alǵash ret Parıj opera teatrynda sahnalaǵan sátten bastap onyń dańqy asqaqtaı ber­di. Alpys jyl boıy san alýan balet trýppalarynyń ınterpretasııasynda álemdik je­tekshi ­teatr sahnalarynda qoıylyp ke­le jatqan spektakl sıqyrynyń syryna áli eshkim tolyq boılaı alǵan joq. Dese de ár ujym túrli tájirıbe­ler­ge baryp, álemdik klassıkany ózinshe túrlendirýge beıildi. Sonyń biri de osy – «Astana opera». Elorda teatryndaǵy bul balet fransııalyq «Rolan Petı baletteri» qorymen birge júze­ge asyrylǵan, qoıylym úıles­tirýshisi ári jaryq boıynsha sýretshi – Jan-Mıshel Dezıre.

Osy tusta eskere ketetin bir jaıt, aıtýly baletti oryndaý kez kelgen ujymǵa senip tapsyryla bermeıtinin basa aıtqymyz keledi. Ony repertýarǵa qosý úshin ártister joǵary kásibılik pen keremet akterlik sheberlikti pash etýge tıis.

Rolan Petıdiń biregeı týyndysy «Astana operaǵa» álemdik balet juldyzy, Reseıdiń halyq ártisi Altynaı Asylmuratova­nyń bastamasymen ákelingen bolatyn. О́z ýaqytynda Altynaı Ábdýahımqyzy maestro Rolan Petıdiń shaqyrýymen 5 jyl boıy onyń trýppasynda eńbek etip, fransýz maıtalmany­nyń kóptegen horeografııalyq jaý­harlaryndaǵy basty partııalarda jarqyn óner kórsetken.

Keıin ózi eńbek etetin «Astana opera» teatry sahnasyna alyp kelýdi maqsat etip qoıǵan bıshi osy baletti qoıý úshin Fransııadan arnaıy maman shaqyrady. Ol – álemdik mýzykalyq qaýymdas­tyq bıyl júz jyldyq mereıtoıyn atap ótip jatqan maestro Rolan Petıdiń dosy, assıstenti ári dástúrlerin saqtaýshy maman Lýıdjı Bonıno. Atalǵan balet horeografııasynyń avtorlyq nusqasynyń minsiz tazalyǵyn saqtaý úshin elimizge at terletip jetken baletmeıster «Parıj Qudaı anasynyń sobory» spek­takline shyn máninde sony serpin syılady.

«Men Qazaqstanǵa, Astanaǵa osynaý keremet spektaklmen qaıta kelgenime, sonymen qa­tar «Astana opera» balet trýp­pasymen jáne onyń kór­kemdik jetekshisi Altynaı Asyl­mu­ra­tovamen taǵy da jumys istep jat­­­qanyma qýanyshtymyn. Ol me­­niń jaqyn dosym, talantty jan. Altynaı hanymmen birlese óner týdyrý – jannyń rahaty. «Astana opera» sahnasyna shyq­qan «Pa­rıj Qudaı anasynyń sobo­ry» ba­le­tiniń qoıylý deńgeıine qoıý­shy balet­meıster retinde kóńi­lim toldy. Rasymen de Rolan Petı­diń stı­lin oryndaý óte qıyn, sebe­bi ol klassıkalyq bıdiń tehnıka­sy­nan aıtarlyqtaı erekshelene­di. Degenmen bul qıyndyqty talantty trýppa á degennen eńsere bildi. Ártister tapsyrmany tamasha oryndap shyqty. Osy oraıda teatrdyń jetekshi solısterin atap ótpeske bolmaıdy. Ǵajap bıshi Baqtııar Adamjan Rolan Petı­diń kóptegen spektaklinde óner kór­setken jáne osy balettegi bas­ty partııany jıi oryndaǵan, so­nyń ishinde Baqtııardyń Italııada ta­­nystyrǵan Kvazımodosyn tal­ǵampaz kórermen zor qoshemetpen qarsy aldy. «Parıj Qudaı ana­synyń sobory» baletiniń Astana halqynyń kóńilinen shyqqanyna óte qýanyshtymyn. Bul – sózsiz eńbegimizdiń aqtalǵany, dedi Lýıd­jı Bonıno.

Atalǵan qoıylym týraly Thoughts on Papyrus. Exploration of Literature, Cultures & Knowledge saıtynda jarııalanǵan syn maqa­lada: «Osynaý avangardtyq spektakl ózine balettiń dástúrli ele­mentterin zamanaýı bı tehnıkasymen biriktire otyryp, úsh túrli jigittiń: qatal din qyzmetshisi Klod Frollo, usqynsyz, biraq aqkóńil qońyraýshy Kvazımodo men kelbetti kapıtan Febtiń ǵashyqtyq yntyzarlyǵynyń nysanyna aınalǵan kedeı syǵan qyzy Esmeraldanyń hıkaıasyn baıandaıdy. Áldebireý emes, Iv Sen-Loran jasap shyǵarǵan jarqyn, sándi kostıýmder, sondaı-aq kompozı­tor Morıs Jarrdyń mýzykasy osy­­naý qoıylymdy naǵyz kóz qýan­tar­lyq merekege aınaldyrýǵa kó­mek­te­se­di. Onyń ústine, balet din­ge berilýshilik, paryz, romantı­ka­lyq mahabbat pen qushtar­lyq syndy taqyryptardy qozǵaı­dy», dep baǵalaı kele: «Parıj Qudaı anasynyń soborynda» Rolan Petı horeografııanyń damýyndaǵy ózi­niń eń úlken darynyn – tarıhı realızm men fantastıkalyq hıkaıamen biriktire alatyn qabiletin pash etedi. Toptyq bılerdiń de, qýatty solonyń da horeografııa­sy shyńyna jetkizilgen, al mýzyka óris alyp jatqan drama­nyń mańyzdylyǵy týraly jıi esker­tip otyrady. Máselen, ol syǵan qyzy týyndatqan qushtarlyq, Esmeralda nemese Kvazımodo kez kelgen sátte tap bolatyn qaýip ­bolýy múmkin», dep tushymdy túıin jasalypty.

Elimizde ǵana emes, álem kórer­menderi ortasynda da joǵary ba­ǵaǵa ıe bolǵan balette «Astana opera» teatrynyń sımfonııalyq orkestri, baleti, hory jáne mımansy «Qurmet» ordeniniń ka­valeri Rýslan Baımýrzınniń je­tekshiligimen óner kórsetti. Al spek­takldiń basty beınelerin elordalyq teatrdyń tanymal ár­tis­teri tanystyrdy. Atap aıtsaq, ná­­zik Esmeraldanyń partııasyn qos quramda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Áıgerim Beketaeva men Mádına О́nerbaeva oryndasa, Kvazımodonyń rólinde sahnaǵa Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Baqtııar Adam­jan, Serik Naqyspekov shyqty. Frol­lo – Arman Orazov, Aıbar Toq­tar, Feb – Dıas Qurmanǵazy (de­bıýt), Erkin Rahmatýllaev sarapta­ýyn­da kórermenimen qaýyshty.