Turandot hanshaıymnyń jumbaǵyn sheshýge asyq kórermen úshin Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Alan Bóribaev pen ıtalııalyq rejısser Davıde Lıvermor tandemindegi klassıkalyq týyndy tamasha tartý bolǵany sózsiz.
Djakomo Pýchchınıdiń «Turandoty» jaı ǵana opera emes, bul – búkilálemdik mýzyka mádenıetiniń naǵyz jaýhary. Ol ózine sıýjettiń dramalyq tereńdigin, jarqyn ári este qalarlyq mýzykalyq taqyryptar men qýatty vokaldyq partııalardy biriktiredi.
Áıgili opera HII ǵasyrdaǵy shyǵys poezııasynyń klassıgi Nızamıdiń HVIII ǵasyrdaǵy parsy ertegileriniń eýropalyq jınaǵyna engen poemasy negizinde sahnaǵa shyqty. Ony bul toptamadan ıtalııalyq dramatýrg Karlo Gossı óziniń «teatrǵa arnalǵan ertegilerine» alǵan edi. Al lıbretto avtorlary – Djýzeppe Adamı men Renato Sımonı. Sýyq ta sarabdal, biraq óte sulý Turandot týraly ańyzǵa aınalǵan hıkaıa kórermenderdi hanshaıymnyń ǵana emes, sondaı-aq rejısserdiń de jumbaqtaryna jaýap izdeýge shaqyrady. Qupııaǵa toly qyzyqty epızodtar kórýshisin álbette beıjaı qaldyrmady.
Ásirese qurǵaq dala men qýraǵan aǵashtardy sýaryp turatyn shynaıy jańbyr kórermen kóńiline erekshe áser syılady. Bul óli tabıǵat kórinisi Turandottyń patshalyǵynda mahabbat pen jylýlyqtyń joqtyǵyn bildiredi. Degenmen tatýlyq pen jaqsylyqtyń jarshysy bolǵan balalar kelgende aǵashtar jańa teatrlyq tehnologııalardyń arqasynda gúldeıdi, osylaısha sulý hanshaıymnyń júregin jibitýge úmit bar ekenin kórsetedi.
Turandottyń jeńil aq kóılekte jerdiń astynan kóterilýi de qoıylymdaǵy eń áserli sátterdiń biri boldy. Onyń beınesi kórermenderdiń boıynda tańdanyspen qatar, Turandottyń janynda ólimniń ózi júrgendeı qorqynysh týǵyzdy. Spektakl aq-qara gammada oryndalǵan, ıaǵnı ómir fılosofııasyn oqıǵanyń negizgi ózegi etken. Osy syndy sımvoldyq sóıletýler men allegorııalyq astarlar qoıylymnyń kórkemdik deńgeıin daralaıdy. Al ómirdiń alma-kezek ekenin bildiretin medýzalar men oqıǵany baqylaýshy aıdahar beınesi spektaklge qııal-ǵajaıyp jarqyndyq pen tereńdik ústeıdi.
Qoıylymǵa halyqaralyq deńgeıdegi shaqyrylǵan solıster qatysty. Kalaf hanzadanyń partııasynda grýzııalyq tenor Georgıı Onıanı opera sahnasynyń prımasy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jupar Ǵabdýllınamen birge óner kórsetti. Ekinshi quramdy muńly hanshaıym Turandottyń rólin ýkraınalyq soprano Oksana Kramareva oryndady, Lıýdiń partııasynda chehııalyq Lıbýshe Santorısova shyqty. Sonymen qatar teatrdyń turaqty kórermenderi úshin «Astana operanyń» jetekshi solısi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Medet Shotabaevtyń Kalaftyń partııasyndaǵy debıýti erekshe oqıǵa bolǵany anyq. Onyń qatysýy «Operalııa» óner dýmanynyń jaqyn sátine aınaldy desek, qatelespeımiz.
«Qazaqstan – qurmet erekshe tutatyn elderimniń biri. Sondyqtan munda óner kórsetý – men úshin árdaıym úlken baqyt. Astanadaǵy debıýtim 2005 jyly bolǵan edi, «Madam Batterflıaı» operasynda óner kórsettim. Sol spektakl janymda keremet estelikterimen jattaldy. Bul joly men Pýchchınıdiń repertýaryndaǵy súıikti partııalarymnyń biri – Kalaf rólin jetkizdim. Shynyn aıtqanda, talǵampaz kórermen negizinen Kalaftyń áıgili arııasyn tyńdaýǵa keledi. Solıst retinde ony oryndaýdan men de lázzat alamyn jáne adamdarǵa sondaı baqyt syılaı alǵanyma qýanamyn, – dedi grýzııalyq Georgıı Onıanı.
Ártistiń aıtýynsha, ol «Turandotty» álemniń kóptegen sahnasynda oryndap júrgenimen, erekshe este qalarlyq óner kórsetý 2005 jyly Mılandaǵy La Skala teatrynda bolǵan: «Men konsertti Kalaftyń arııasymen aıaqtadym, sol kezde zalda otyrǵandardyń barlyǵy «taǵy da, taǵy da» dep aıqaılap, osy arııany ekinshi ret aıtyp berýimdi ótindi. Sonda ıtalııalyq dırıjer: «Taǵy án shyrqaı alasyń ba?» dep suraǵanda, men óle-ólgenshe án salatynymdy aıttym. Zalda otyrǵan grýzııalyqtar konsertten keıin janyma kelip, qýanyshtan kózderine jas aldy. Bul – men úshin ómirimdegi eń qymbat sátterdiń biri», dep esteligimen bólisti ánshi.
Týyndyny tereń maǵynaǵa toltyrǵan tapqyr rejısserlik sheshimder, jarqyn ssenografııa men sándi kostıýmder hám ártisterdiń sheber oıyny Pýchchını keıipkerleriniń emosııalyq jaı-kúıin, olardyń qushtarlyqtary men ýaıymyn shynaıy jetkize bildi. Al Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, esimi álemge máshhúr dırıjer Alan Bóribaevtyń talǵampaz tanymy kompozıtordyń osynaý tanymal hıkaıaǵa salǵan barlyq oı tereńdigi men syrly sezimin mýzyka arqyly túsinýge tamasha septesti.
Oraıy kelgende aıta keteıik, qazaq atyn jahanǵa tanytyp júrgen daryndy dırıjer jaqynda Vengrııada Modest Mýsorgskııdiń «Borıs Godýnov» operasynyń premerasyn, sondaı-aq Sergeı Prokofevtiń «Soǵys jáne beıbitshilik» spektaklderiniń toptamasyn sahnaǵa shyǵardy. Onyń sheberligi men mýzykalyq materıaldy ınterpretasııalaýy kez kelgen qoıylymnyń joǵary deńgeıde oryndalýymen erekshelenedi.
Operanyń fınaly da tyń sheshimderimen tańǵaldyrdy. Altyn tústes reńkterge boıalǵan ǵajaıyp álem kórermenine beınebir ertegiler elinde júrgendeı áser syılady. Al Turandot Kalafqa óziniń júregin ashqanda sahnaǵa sáýle shashylyp, bir sátte aınala jarqyrap ketti. Osylaısha, ssenograftar – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Sofıa Tasmaǵambetova men Pavel Dragýnov spektakldi shyn máninde qyzyqty ári qaıtalanbastaı etip, «Turandotty» ótkizip alýǵa bolmaıtyn biregeı teatrlyq oqıǵaǵa aınaldyrdy.