Dombyra – halqymyzdyń tól murasy, ǵasyrlar boıy qazaqtyń muńy men sherin tarqatyp, kóńilin jeńisine sharyqtatyp, jeńilisinde demegen, armanyn asqaqtatyp, óristetken aspaby. Mysaly, qara óleńde «Dombyram eki ishekti, betiń qaqpaq, О́zińe perne baılap ishek taqpaq, Basyńa úki qadap jelpildetip, Qyzyǵy – kúmbirletip qolmen qaqpaq», dep sıpattaıdy.
Osy oraıda aıtpaǵymyz halqymyzdyń buryn-sońdy ómirden ótken tarıhı tulǵalaryna tán dombyra aspaptary da barshylyq. Deni elimizdiń ár deńgeıli mýzeılerinde saqtaýly tur. Sonyń biri – Almaty qalasyndaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıde «KP 15294» retimen saqtaýly turǵan Abaı Qunanbaıulynyń jary Dilda Alshynbaıqyzynyń dombyrasy.
Aspap týraly anyqtamalyqta: «Bul aspap – 1882 jyly jasalǵan, qos ishekti, toǵyz perneli qalaq dombyra. Moınynyń uzyndyǵy – 47,5 sm, shanaǵy pishindetip oıylǵan, uzyndyǵy – 29 sm, eni – 11 sm. Shanaǵynyń poshymy almurt tárizdi. Bet qaqpaǵy jalpaq, juqa aǵashtan jasalǵan. Dombyranyń syrty jáne moıynǵaq pen qaqpaq túıisken saǵaq tusy men qos qaptaly súıekten jonyp jasalǵan qazaqy órnektermen kórkemdestirilgen. Shanaqtyń syrt jaǵyna úsh jerden torkózdi súıek órnek salynǵan. Shanaǵy, óndirshek jáne pernesi alaqanymen qosyla qazaqy órnektermen bezendirilip, oımyshtalǵan súıek tilimderimen qaptalǵan. Shanaqtyń artqy jaǵyna úsh torkóz órnek salynǵan. Dombyranyń qos qaptaly súıek oıýmen kórkemdelip, qyzyl tústi barqytpen qaptalyp, bet qaqpaǵyna súıekten oıylǵan syńarmúıiz órnek bastyrylǵan. Qaqpaǵynda dóńgelek oıyq bar» delinipti.
Mekemeniń bas qor saqtaýshysy Úmit Áshimovanyń aıtýynsha, bul dombyrany mýzeı qoryna Abaıdyń inisi Ysqaqtyń nemeresi Saıda Árhamqyzy 1978 jyly tapsyrǵan. Bul jádiger qazir Memlekettik ortalyq mýzeıdiń Tarıh jáne etnografııa zalynda ornalasqan qundy eksponattardyń biri kórinedi.
«Mýzeı qorynda uly aqyn Abaı atamyzǵa qatysty budan basqa da jádigerler barshylyq. Atap aıtar bolsaq, ol kisiniń ańshylyqta ustaǵan baldaǵy, toǵyzqumalaǵy, birqansha qoljazbalary bar», deıdi Úmit Álıaqparqyzy.