El erteńi sanalatyn jastar men jasóspirimderge bılik tarapynan barynsha qoldaý kórsetilip jatyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen qazirgi kezde elimizdiń barlyq qıyrynda «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda zamanaýı úlgidegi ondaǵan bilim berý mekemeleri boı kóterdi. Kámelet jasyna tolmaǵandardyń salamatty ómir saltyn ustanýyna da qoldan kelgenshe múmkindik qarastyrylǵan.
El bıligi men jergilikti atqarýshy bılik tarapynan jasóspirimderdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda túrli is-sharalar qolǵa alynǵanyna qaramastan, júgensiz ketken jastardyń qarasy tyıylmaı tur. Bilim uıymdarymen qatar, bala tárbıesinde ata-ananyń da jaýapkershiligi zor. Biraq keıde janarynda ot oınaǵan jasóspirimderdi ýysymyzdan shyǵaryp alatynymyz belgili. Tún qatyp kóshe kezgen balalar rasynda ne búldirip júr?
Oblystyq polısııa departamentiniń basshysy Baqytjan Malybaevtyń kámeletke tolmaǵandar isi jónindegi ınspektorlarmen jáne ýchaskelik polısııa ınspektorlarymen ótkizgen kezdesýinde biraz derektiń beti ashyldy. Basqasyn bylaı qoıǵanda, balanyń jasyna qatysty derekti teksermeı, olarǵa algogoldik ishimdikti saýdalaıtyn dúken ıeleri de az emes eken.
Bizge jetken derekke júginsek, qara túnde qanatyn erkin qaqqan jasóspirimderge alkogol ónimderin satatyn kásipkerler jetip artylady. Osy jyldyń on aıynda jaóspirimderdiń jasyna qatysty derektiń baıybyna barmaı tabys tapqysy kelgen 196 dúken ıesi tıisti jazasyn arqalapty. Quzyrly organ qyzmetkerleri olarǵa 14 mln-nan asa aıyppul salǵan.
Quzyrly organ qyzmetkerleri kámelet jasyna tolmaǵan balalardyń quqyǵyn qorǵaý boıynsha qoldan kelgenshe qyzmet atqaryp jatqany aqıqat. Qolaısyz otbasylyq jaǵdaıda turatyn otbasylardy anyqtap, olarǵa kómek kórsetý maqsatynda az jumys atqarylyp jatqan joq. Bul turǵydan alǵanda ıývenaldy polısııa ınspektorlary da aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jumys atqaryp jatyr. Áıtse de, kóńilge kirbiń túsiretin derekter jıi kezdesedi.
Máselen, osy jyldyń on aıynda 2 214 túrli reıd jáne qandaı da bir oqys jaǵdaılardyń aldyn alý maqsatynda aýqymdy is-sharalar uıymdastyrylǵan. Nátıjesinde, 12 913 ákimshilik hattama toltyrylǵan. Túrli deńgeıdegi ákimshilik quqyq buzýshylyqqa jol bergeni úshin ishki ister organdaryna 8 537 kámelet jasyna tolmaǵan jasóspirim jetkizilipti. Sondaı-aq ózine júktelgen mindetti tıisti deńgeıde oryndamaǵany úshin 859 ata-ana ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan.
Ata-analar túngi ýaqytta balalarynyń qaıda júrgenine nazar aýdara bermeıtin sekildi. Al túngi oıyn-saýyq oryndarynyń basshylary tutynýshylardyń jasyna qatysty derekterge nazar aýdarmaıdy. Saldarynan ishki ister organdary qyzmetkerleri uıymdastyrǵan is-sharalar kezinde olardyń quqyq buzýshylyqqa jol bergeni anyqtalyp jatady. Polısııa departamentiniń basshysy keltirgen derekke júginsek, osy jyldyń on aıynda túrli meıramhana men barlardyń 202 ákimshisi túngi ýaqytta kámelet jasyna tolmaǵan jasóspirimderdi mekemege kirgizgeni úshin 4 mln teńgeden asa aıyppul arqalaǵan. Sondaı-aq 7 036 ata-ana jaýapkershilik júgin sezinbegeni úshin QR ÁQBtK-niń 442-baby boıynsha jazyqty dep tanylyp, jaýapqa tartylypty. Árıne, az emes.
«Memleket basshysy Joldaýynda kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen túri úshin jazany qatańdatýdy talap etti. Sondyqtan jasóspirimderdiń júris-turysyna aıryqsha nazar aýdarǵan jón. El Prezıdenti jol ınfraqurylymynyń qaýipsizdigi máselelerine de erekshe den qoıǵany málim. Balalar arasynda jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha da júıeli jumys júrgizip jatyrmyz», deıdi departament basshysy.
Kámelet jasyna tolmaǵandarǵa qatysty máselelermen quzyrly organ ókilderi jyl saıyn kúresip keledi. Alaıda túngi ýaqytta kóshe kezip, meıramhanalar men barlarda júrgen jasóspirimderdiń sany tyıylar emes. Bul olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin qoǵam bop kúresken jón. Áıtpese mundaı júgensizdiktiń sońy orny tolmas ókinishke aparýy da múmkin.
Jambyl oblysy