Eńseni bıiktetken eńbek jobasy

Eńbek naryǵyndaǵy ahýal­ǵa nazar aýdarsaq, jumys izdep júr­gen jastar az emes, jumys­shyǵa zárý ónerkásipter de barshylyq. Qıyny, jumys izdep júrgen jas­tardyń kóbinde eń­bek ótili bola bermeıdi. Shaǵyn kom­panııa­lardyń usynatyn az ja­laqysyna kópshiliktiń barǵysy joq. Iri kásiporyndar táýir jalaqy tólegen soń, birden bilikti mamanǵa kóz súzedi. Eń­bek na­ryǵynda jumys­tyń aýyr-jeńi­lin talǵamaı­tyn qu­rysh bi­lektiler she? Olar­dyń jumys­qa ynta-jigeri, qabi­leti bol­ǵanymen, resmı túrde ju­mys­qa kirý úshin bilikti­ligin ras­taıtyn qujat tappaı qıpaq­taıdy.

Jumys berýshilerdiń kóbi jumys­shy mamandyǵyn jańa oqyp bitirgen oqyǵan, tájirıbesi bolmasa da dıplomy bar túlek­terden eńbek ótilin talap etedi. Osyndaı qarama-qaıshylyqtyń saldary bilsem, kórsem, úırensem, eńbektensem degen yntaly ­jastardy tuıyqqa tireıdi.

Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maq­­satynda memleket jumysshy men ju­mys berýshiniń ortasynda dáneker bolatyn «Enbek.kz» elektrondy eńbek bırjasyn ázirledi. Búginde platformanyń qate-kem tustary tolyǵyp, el úkimetiniń qoldaýymen eńbek ótili, biliktiligi joq jastarǵa arnalǵan baǵdarlamanyń nebir túri paıda boldy.

Áýeli portalda kásiptik baǵdardan ótip, qaı salaǵa qabilet-qarymyń jetetinin bilý qıyn emes. Odan soń daǵdylardy damytatyn onlaın kýrstardy oqýǵa bolady. Jumyspen qamtý jónindegi qyzmetter de qoljetimdi. Statıstıkaǵa úńilsek, osy múmkindikti tıimdi paıdalanyp jatqan otandastarymyz kóp. Mysaly, byltyr jyl qorytyndysy boıynsha jumys­pen qamtýǵa járdemdesýdiń belsendi sha­ralaryna 683,7 myń adam qatysyp, 546,9 myń adam jumyspen qamtylsa, 358,8 myń adam turaqty jumysqa ornalasqan. Sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryna 188,2 myń adam barǵan. Onyń ishinde áleýmettik jumys oryndaryna 15,5 myń adam, Jastar praktıkasyna 33,3 myń adam, qoǵamdyq jumystarǵa 110 myń adam tartylǵan. «Alǵashqy jumys orny» jobasy arqyly 9,6 myń adam, «Urpaqtar kelisimsharty» jobasymen 420 adam, «Kúmis jas» jobasy aıasynda 19,2 myń adam jumyspen qamtylǵan.

Jumysqa ynta-jigeri bolǵanymen, daǵdysy joq azamattarǵa da múmkindik qarastyrylǵan. Mysaly, byltyr eńbek naryǵynda suranysqa ıe daǵdylarǵa onlaın oqytýmen 57,7 myń jumyssyz qamtylǵan. Onyń ishinde 52,4 myńy oqýdy aıaqtaǵan. Osyǵan qosa, «Bastaý Bıznes» jobasy arqyly kásipkerlik negizderine oqytýmen 60,3 myń adam qamtylǵan. 37,8 myń adam oqýdy aıaqtap, qolyna sertıfıkatyn alǵan. Qyzmet salasyn tańdaý maqsatynda 214,9 myń adam áleýmettik kásiptik baǵdarlaýdan ótti. Sol sekildi jańa bıznes-bastamalardy iske asyrýǵa yqpal etý maqsatynda byltyr halyqtyń áleýmettik osal sanattaryna 400 AEK deıingi mólsherde, ıaǵnı 1 476 800 teńge kóleminde 8 941 grant berilgen.

Jýyrda «Career Enbek» saıtynda ju­­myssyz azamattardan kásiptik bilik­ti­ligin taný úshin vaýcherler alýǵa óti­nim qabyldaý bastaldy. Bul bastama aza­mat­tardy jumyspen qamtýǵa járdem­de­sýge, kásibı damýyn qoldaýǵa, olardyń eńbek naryǵyndaǵy básekege qabiletin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Túsken ótinim­derdi óńdeýden bólek, konsýltasııalyq qoldaý jumystaryn eńbek mobıldi­ligi ortalyqtary úıles­tiredi. Munda bir ret­tik vaýcher – kásibı biliktilikti taný rásiminen ótý­ge, azamattyń tıisti daǵ­dylary men táji­rıbesiniń bolýyn ras­taýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı osy ar­qyly jumyssyz azamattar daǵdysyn, biliktiligin qaǵaz júzinde de rastaı ala­dy. Vaýcherlerdi kásiptik biliktilik­ti taný ortalyqtary qabyldaıdy. Ju­mys­syz tulǵalar mundaı rásimderdiń bar­lyǵynan tegin ótedi. Esesine, keıin ju­mysqa ornalasýy jeńildeıdi. Vaýcher alý úshin birinshi kezekte azamattyń resmı «Jumyssyz» mártebesi bolýy shart. Sodan soń «Career Enbek» platforma­syn­da tirkelip, jeke kabınet arqyly onlaın ótinish berse jetkilikti. Qulaqqa­ǵys retinde aıtar bolsaq, osy múmkin­dik­ti paıdalanǵysy keletin el azamattarynan ótinimder bıyl 15 qazanǵa deıin qabyldanady.

Byltyr «Skills Enbek» platformasynda 108 myńǵa jýyq azamat oqypty. Onyń ishinde 52,4 myńǵa jýyq jumyssyz azamat «Skills Enbek» kásiptik oqytý platformasynda kýrstardan ótkeni týraly sertıfıkat alǵan. Munda barlyǵy 498,7 myń adam tirkelse, onyń 135 myńy byltyr tirkelgen. «Skills Enbek» iske qosyl­ǵan sátten bastap kúni búginge deıin avtor­lar túrli baǵytta 849 kýrs jarııala­ǵan. Oqýdan ótken azamattardyń qata­ryn Aqtóbe, Qyzylorda, Túrkistan oblys­tary men Shymkent qalasynyń jas­tary bastap tur. Eń tanymal kýrstar­dyń qatarynda «Qonaq úıde satý bóli­min qurý», «Pishý jáne tigý», «Satýshy», «Áleýmettik jumysqa kirispe», «Kassır» tur. Utymdysy, platforma úsh tilde qoljetimdi. Munda jumyssyzdardyń, isin jańa bastaǵan kásipkerlerdiń, áleýmettik qyzmetkerlerdiń, múgedektigi bar adamdardy alyp júretin jeke kómekshiler­diń biliktiligin arttyrýǵa jaǵdaı jasal­ǵan. Sondaı-aq jýyrda sertıfıkatty júk­teý kezinde oǵan jańa mindetter qosyl­ǵan. Budan bylaı daǵdylar boıynsha oqy­ǵan azamatqa elektrondy eńbek bırjasy arqyly jumys usynylady.

Byltyr «Bastaý Bıznes» jobasy sheń­berinde kásipkerlik negizderi bo­ıynsha 35,3 myń adam oqýdy aıaqtap, biliktiligin rastaıtyn sertıfıkat alsa, onyń ishinde 39,8%-y jastar eken. Jeke kásip ashyp, jumy­syn dóńgeletýdi josparlap júr­gen el azamattaryna osy kýrs qajetti baza­lyq bilim men daǵdylar úırenýge kómek­te­sedi. Sol sekildi byltyr «Kúmis jas» jo­basy aıasynda 50 jastan asqan azamat­tar aýyl sharýashylyǵy, qarjy, bilim berý, áleýmettik qyzmet kórsetý, marke­tıng jáne týrızm, aqparattyq tehnolo­gııa­lar baǵyttary boıynsha tegin kýrstar­­dan ótken. Jobaǵa 27 myńnan astam qatysý­shy tirkelse, onyń 23,4 myńy oqýyn sátti aıaqtaǵan.

Jalpy, eńbek ótili joq azamattardyń jumys tabýyna múmkindik jetkilikti. Bir ǵana elektrondy eńbek bırjasynyń ózinde qaı salaǵa qyzyǵatynyńdy bilip, daǵdyny jetildiretin onlaın oqýdan ótken soń, bos jumys oryndaryn qarastyra alasyń. Shaǵyn kásip ashýdy kózdegen jastarǵa granttar bar. Aıta bersek, jumyssyz júrgen jastarǵa platformadan tys ta jeńildikter qarastyrylǵan. Sondyqtan bir baǵdarlamaǵa ilikpeı qalǵan jas, jasymaı, ekinshi, úshinshi múmkindiktiń birin tıimdi paıdalansa ábden bolady.