• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Jastar 23 Sáýir, 2025

Jastar jáne saılaý tájirıbesi

30 ret
kórsetildi

Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń stýdentteri men elordalyq jastarymen kezdesti.

Tolyqqandy ınteraktıvti formatta ótken kezdesýde 400-den asa stýdent, OSK janyndaǵy Jas saılaýshylar klýbynyń, elordalyq jastar uıymdarynyń ókilderi men jas saılaýshylar arasynan shyqqan belsendiler bas qosty. Is-sharaǵa Ortalyq saılaý komıssııasynyń, atalǵan komıssııa janyndaǵy Saraptamalyq keńestiń músheleri, oblystardyń, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń, sondaı-aq astanalyq aýdandardyń aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalary men músheleri jáne Astana qalasy máslıhatynyń depýtattary qatysty.

OSK tóraǵasy komıssııanyń qyzmeti, elimizdiń saılaý júıesi men saılaý organdarynyń damýy týraly aıtyp, paıymdaý, mıssııa, qundylyqtar, qaǵıdattar, maqsattar, basymdyqtar sekildi komıssııanyń strategııalyq damý baǵyttaryna barynsha mán berdi.

Jastarmen dıalog barysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń aýqymdy konstıtýsııalyq reformasy sheńberinde saılaý júıesiniń transformasııalanýy máselesine erekshe nazar aýdaryldy.

– El azamattarynyń suranysy boıynsha búginde máslıhat depýtattarynyń 90%-dan astamyn halyq tikeleı saılaıdy. Sondaı-aq aýyldyq okrýgter, kentter men aýdandyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń 97%-ǵa jýyǵy tikeleı ári jasyryn daýys berý negizinde saılandy. Bul azamattyq qatysý men bıliktiń esep berýin keńeıtýdiń mańyzdy qadamy, – dep atap ótti.

Interaktıvti suraq-jaýap sessııasy barysynda kezdesýge qatysýshylar saılaý júıesin damytý men saılaý rásimderin jetildirý máselelerine joǵary qyzyǵýshylyq tanytty. Máselen, №15 mektep-lıseıdegi ózin-ózi basqarý uıymynyń prezıdenti Qaırat Qulhojaqymet bilim mekemelerinde ózin-ózi basqarý uıymdary men olardy saılaý týraly, stýdent Ersin Qaldybek ákim saılaýyna túsetin kandıdattarǵa qoıylatyn talaptar, Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń magıstranty Narıman Abaı máslıhat depýtattaryn keri shaqyryp alýdyń tártibi men rásimderi jáne aýyldyq deńgeıdegi saılanatyn ákimderge de qatysty keri shaqyryp alý ınstıtýtyn engizýdiń múmkindigi týraly surady. Osy akademııanyń basqa magıstranty Aısana Rahımova saılaýshylarǵa esepten shyǵarý kýálikterin berý rásimin sıfrlandyrýdy usyndy. Al stýdent Aıaýlym Ábýbákirova saılaýshylardyń elektoraldy belsendiligin arttyrý joldaryna qatysty suraq qoıdy. Kezdesýdiń belsendi qatysýshylaryna OSK-niń 30 jyldyǵyna oraı shyǵarylǵan saılaý taqyrybyndaǵy ǵylymı basylymdardyń kóshirmeleri tabys etildi.

Kezdesý elektoraldy kún tártiptiń negizgi máse­leleri, onyń ishinde saılaý belsendiligi, saılanbaly laýazymdarǵa kandıdattarǵa qoıylatyn talaptar, daýys berýdiń elektrondyq jáne qashyqtan nysandaryn engizý, t.b. máselelerde jastar arasynda dástúrli onlaın-saýalnamamen aıaqtaldy. Saýalnama nátıjeleri kórsetkendeı, respondentterdiń 46,2%-y sotpen áreketke qabiletsiz dep tanylǵan azamattar saılaýda jáne referendýmda daýys bermeýi kerek. Al 45,7%-y sot qylmys jasaǵany úshin kináli dep tanyǵan jáne bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda otyrǵan azamattardyń daýys berýge quqyǵy joq ekenin atap ótti.

Jastardyń basym kópshiligi (86,8%) prezı­denttikke úmitker qazaq tilin bilý úshin lıngvıs­tıka­lyq emtıhan tapsyrýy kerek dep sanaıdy. Saýal­namaǵa qatysqandardyń 67,1%-y prezı­dent­tikke kan­dıdattarǵa elde turý merzimi boıynsha, al Májilis de­pýtattyǵyna – saılaý okrýginde turý merzimi bo­ıyn­sha qoıylatyn talaptardy qoldaıdy. 47%-y dás­túrli bıýlletenmen daýys berýdi jón kóredi eken. Saýalnamaǵa qatysqan suhbat­tasýshylardyń jar­tysynan astamy (55,1%) tol­tyrylǵan bıýlletenmen sýretke túsýge (selfıge) ty­ıym salýdy engizý qajet dep sanaıdy, al 39,7%-y saı­laý men referendýmdarda zań buzýshylyqtar men manıpýlıasııalar sebebinen ınternet arqyly daýys bermeıtinin bildirdi. Respondentterdiń 28,2%-y saılaý men referendýmdarda merziminen buryn (kópkúndik) daýys berýdi engizýdi qoldamaıdy.

Kezdesýdiń sońynda OSK tóraǵasy N.Ábdirov jastarǵa qarata jas saılaýshylar arasynda saılaý mádenıetin arttyrý, aýyldar, kentter, qalalar, aýdandar ákimderin, máslıhattar men Májilis depýtattaryn saılaýǵa jastardyń qatysýynyń mańyzdylyǵyn túsiný qajet dep atap ótti.