Qolbasshy Nurmaǵambetov

Jeńis týyn jelbiretken

Memleket qaıratkeri, Keńes Odaǵynyń batyry, eski odaqtyń áskerı salasynda qazaqtan eń joǵary dárejege jetken qol­basy, táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri, birinshi «Ha­lyq qaharmany» Saǵadat Qo­jah­­met­uly Nurmaǵambetovtiń ómir joly – erlik pen eldiktiń jarqyn aıǵaǵy. О́zara áńgimemiz Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qasiretti jyldary jaıyn­da bas­talyp, egemen eldiń Qarý­ly kúshterin qurýdyń jaı-jap­sa­ryna qaraı oıysa berdi. Ardager­diń esteligi ótken kezeńderdiń qym-qýyt oqıǵalaryn jáne onyń qatysýshylaryn kóz aldymyzǵa ákeledi.

Batyrdy tyńdaı otyryp, alys­­ta qalǵan qatal da surqaı jyl­­dar elesteıdi. Bir ýaq onyń «yzǵa­rynan», tipti boıymyz tońa­zy­ǵandaı bolady. Áne, 6-7 jasar baldyrǵan esiktiń kózinde búrisip, kóktemgi jańbyrdyń jylymyq sýyna alaqandaryn kemerleı tosady. Bul onyń anasynan aıy­rylǵan alǵashqy kóktemi edi. Ákesi Qojahmet osy uly dúnıe esigin ashqanda baqılyq bolypty.

Mektepte jaqsy oqyǵanynyń arqasynda traktor brıgadasyna esepshi bolyp ornalasady. Eńbek joly táp-táýir bastalǵandaı eken. Átteń, soǵys kelip kılikpese... Saǵadat onda Aqmoladaǵy Saıası-aǵartý kýrsynda oqýda edi. Kezek­shi bolǵandyqtan, oqý ornyna ózgelerden erterek kelgen. Sy­nyptyń terezelerin shalqaıta ashyp, taqtany taǵy bir súrtip shyqty. Birtindep ózgeleri de jınala bastady. Jastar emes pe, bári de beıqam qalypta oınap, kúlip, máz-meıram. Oıda-joqta synypqa dırektor kelip kirdi. Túri órt sóndirgendeı bop-boz. Jastardyń ázil-qaljyńy kilt tyıyldy. Ol oń qolyn baıaý joǵary kóterip, erni ǵana jybyr etti: «Balalar tynyshtalyńdarshy». Olar esker­týsiz-aq qybyr etpeı turǵan. Biraq dırektor muny ajyratar halde emes sekildi. Sál kúmiljip baryp, «soǵys bastalypty» dege­nin­de daýsy múlde jat estildi. Tó­be­lerinen jaı túskendeı. Sýyq habar júrekke shanshýdaı qadalǵan. Keıingi ýaqytta kóp alańdap, qyzý tal­qy­lap júrgen úreıli kúdiktiń shynǵa aınalǵan jaıy bar. Bári de eseńgirep qalǵandaı. Barlyq arman-maqsat birden saǵymǵa aınalyp júre berdi. Osy únsizdikti taǵy da dırektordyń daýsy buzdy: Alańda mıtıngi bolǵaly jatyr, soǵan qatysyńdar». Mıtıngide sóılegender kóp boldy. Fashıstik Germanııanyń soǵys jarııalamaı, shekarany buzǵany aıyptaldy. Burynǵy soǵystardyń da jaý úshin abyroısyz aıaqtalǵany sóz boldy. Basqynshylardyń kúıreı jeńiletini, Qyzyl armııanyń je­ńe­tini týraly jalyndy málim­de­meler jasalyp jatty.

Ujymshar basqarmasy saıası-aǵartý kýrsynda oqyp qaıtqan Saǵadatqa esepshilikpen qosa klýb meńgerýshisiniń mindetin júkteıdi. Klýb úıiniń ishki bir jaq qabyrǵasyn Keńes odaǵynyń úlken kartasy kómkerip turatyn. Ol sonyń betine keńes áskeriniń shegingen jolyn, ara-tura ilgeri basqan qadamyn da qyzyl jalaý­shalarmen belgilep otyrady. Maıdannan radıo arqyly jetken sońǵy málimetterdi elden buryn bilip, izin sýytpaı aýyldastaryna jetkizedi.

Kelesi jyly Saǵadat ózi sekil­di jastarmen birge Túrikmen­stanǵa jol tartty. О́zi oılaǵandaı, birden maıdanǵa barmaǵanmen, aýdannyń áskerı komıssary aıtpaqshy, jaýdyń «sybaǵasyn» jaqsylap berý úshin daıarlyqtan ótetin boldy. Bul – 1942 jyldyń shildesi. Alaıda mejeli jer – Baıram-alı kentine jetkenderimen, qaı­ta­dan «kóshýge» týra keledi. Sóı­tip, Kýshka qalasyndaǵy pýle­metshiler kýrsynda oqýǵa kirisedi. Komandırleriniń deni – oq pen ottyń ortasynan oralǵandar. Olar órimdeı jastardyń ońaı nysanaǵa aınalmaýy úshin bil­genin úıretip, qatań talap qoıady. Kóp uzamaı, maıdanǵa attanatyn kún de kelip jetken. Alǵashqy vzvodtarǵa daıarlyqtary jaqsy degen kýrsanttar tańdap alynýda. Saǵadat pen jerlesteri Gennadıı Nıkıtın, Máken Bekmaǵambetov te – osy qatarda. Sonymen, 1943 jyldyń 26 sáýirinde «birin­shi­vzvodshylar» áskerı ázirlikti tolyq aıaqtap, maıdanǵa attanady.

Mahachkaladaǵy áskerı portta olar kemeden poıyzǵa aýysyp, áýeli Krasnodarǵa, odan ári ózderi bekitilgen Qyzyl týly 9-atqyshtar korpýsynyń shtabyna da jetti. Bular ásker sapyna qosylǵanda jaý Qyrym stanı­sasy aýmaǵynda qarsy shabýyldap jatyr eken. Saǵadat stanokty pýlemet vzvodyna komandır bolyp taǵaıyndalady. «Maksım» pýlemeti – aýyr bol­ǵanymen qaharly qarý. Koman­dır retinde qaraýyndaǵy úsh bólimsheni basqaryp, oq-dárimen qamtamasyz etýge tıis. Sondaı-aq ol qarýlasynyń biri oqqa usha qalsa, onyń ornyn basýǵa ázir turyp, eń mergen atqyshtan olqy túspeýge tıis. Áıteýir, ty­nym joq: jaýyngerler ýaqty­ly tamaqtandy ma, jaýdy baqylaý­dyń barysy qalaı, pýlemet da­ıyn ba, kezekshi qalǵyp ketken joq pa – bári de alańdatady. Qa­raýyndaǵylardan kesh jatyp, erte turady. Qyzyl armııa 43-tiń jazynda iri jeńisterge jetti. Stalıngrad pen Kavkazda, Orlov-Kýrsk doǵasynda «qorqaýlardyń» asa iri ásker toptary oısyrata tal­qandaldy.

Leıtenant Nurmaǵambetov qyzmet etetin 8-dıvızııa 1943 jylǵy 20 tamyzda qorǵanys aıma­ǵyn basqa bólimshelerge tapsyryp, Donbasqa taban tireıdi. Bul – Keńes odaǵyndaǵy asa iri óner­kásiptik ortalyq. Oǵan gıtlershilder óz qujattarynda «Shyǵys Rýr» degen at berip, basy bútin «menshiktep» alypty. Adam men tabıǵı resýrstary kóp strategııalyq mańyzdy aımaqtan jaý ońaılyqpen aı­ryl­maq emes-ti. Mıýs ózeniniń jaǵalaýynan «Mıýs-maıdan» beton bekinisi sustana ses kórsetedi. Ásirese Dnepr men Dnestr ózende­rinen ótýdiń mashaqaty men qaı­ǵysy kóp bolypty. Birqatar qarý­­las joldasy máńgige kóz ju­ma­­dy. 1944 jyldyń tamyz aıyn­­da 8-gvardııalyq dıvızııa Vısla ózeniniń jaǵalaýyna jetken. Atalǵan ózenniń bir salasy – Pılısa ózeninen Nur­ma­ǵam­betovtiń batalony birinshi bolyp ótedi. Fashıster qaıta-qaıta óńmeńdep, maza tappaı, «qyrandardyń» qanattaryn qaıy­ryp, qaıtadan sýǵa toǵyt­qansha jantalasady.

Osy alapat aıqas kúnderi dı­vı­zııa­lyq gazet kombat Nur­ma­ǵambetov basqaratyn bólim­sheniń erligi týraly jazyp, úlgi etedi. Ol erligi úshin óziniń Batyr ataǵyna usynylǵanyn, árıne, keıin bile­di. Saǵadat Qojahmetuly Sol­tús­tik Kavkaz ben Ýkraınany, Mol­davııa men Polshany azat etýge qatysady. Asaý Dnepr, Ońtústik Býg, Dnestr, Pılısa, Vısla, Oder, Shpree jáne basqa da ózenderdi keship ótip, Berlındegi úkimettik ǵıma­rattardy shabýyl­daǵan­dar­dyń qatarynda da batyl­dyǵymen kózge túsedi.

Berlınmen eki aradaǵy Alt-Landsberg qalasynda 27 aqpanda Saǵadat Nurmaǵambetovke KSRO Joǵarǵy keńesi tóralqasynyń jarlyǵymen Keńes Odaǵynyń batyry ataǵy berilgeni jarııalanady. Qarýlastar jerlenip, qyzyl sarbazdyń eskertkishi qoıylǵan Treptov saıabaǵy qazir kópshilikke tanymal. Munda 1945 jyldyń sáýir aıynda jantúr­shigerlik shaıqastar ótedi. Aına­lany solqyldatqan tankiler jap-jasyl aımaqty soqasha jyrtady.

Jeńis kúni taıap kele jatty. Berlınniń kóshelerinde jan alyp, jan berisken shaıqastar jalyn atady. Avıasııa mınıstrligi men gestaponyń ǵımarattary da keńestik «qyrandardyń» qolyna ótti. Imperııalyq kanselıarııamen eki ortany tóbe-tóbe qırandylar ǵana bólip turdy. Esesshilerdiń eń bir azǵyndary ajal izdep, 1 ma­myrda túni boıy arpalysyp baqqan. Aqyry, zeńbirekter týra kózdep atyp, ımperııalyq saraı men jerasty oryndaryn otqa oraıdy.

Imperııalyq kanselıarııaǵa 1050-polktiń S.Nurmaǵambetov jáne V.Emelıanov, M.Boısov bastaǵan batalondary alǵashqy­lardyń qatarynda basyp kiredi. Kelesi kúni 2 mamyrda, eleń-alań­­da shtabtan Reıhstagtiń alyn­­ǵany habarlanǵan. Maıdan­dyq gazetterdiń tilshileri Musa Dini­shev pen Qalmaqan Ábdi­qadyrov Saǵadatty arnaıy iz­dep kelip, ocherkter jarııalaıdy. Jerlestermen mundaı kezdesýler asa qýanyshty. Bul týǵan jerge degen saǵynyshyn basa al­maǵanymen, el-jurtpen qaýyshar kúnniń jaqsy habarshysyndaı edi.

Táýelsiz eldiń qorǵanys mınıstri

Áýe kemesi aspan tósimen ýa­qyttan oza júzedi. 1995 jyly, Jeńistiń 50 jyldyǵynda sáti tús­pegen saparǵa sol kóktemde, araǵa on jyl salyp qana jol ashylǵandaı. Otty jyldarynyń ózekti órter ókinishi de, sala­ýat aıtar raqymy da – Saǵadat Qojahmetulynyń árqashan jadynda. BUU-nyń Bas Assambleıasy Jeńistiń 60 jyldyǵyna baılanysty Dostastyq memleketteri basshylarynyń usynysyn qabyl alyp, 9 mamyr – «Kelisim men zerde kúni» dep jarııalanǵan edi. Soǵan oraı Halyqaralyq uıym adamzatty násilshildiktiń murageri – terrorızm men eks­tre­­mızmdi jáne ksenofobııa­ny dáriptegen ıdeologııalyq doktrınalarǵa qarsy kúreste kúsh biriktirýge shaqyrýdy kózdeıdi. BUU-nyń Bas Assambleıasynyń 2005 jylǵy 9 mamyrda Ekinshi jahandyq soǵystyń qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan sessııasynda S.Nurmaǵambetov te sóıleıtin bolyp uıǵarylypty. Mundaı qur­met eski odaqtyń burynǵy respýb­lıkalarynan jal­ǵyz S.Nur­maǵambetovke kór­setilgen.

Batyr forýmǵa jınalǵandar aldynda surapyl soǵys qasiretin jaıyp salyp, mártebeli uıymǵa múshe elderdiń basshylaryn beı­bit­shilikti nyǵaıtýǵa shaqyrǵan. Qazaq eliniń, ózi bastaýynda tur­ǵan, tól Qarýly kúshteri sol beıbit ómirdiń «qalqany» ekeni túsinikti. Prezıdenttiń «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Qarýly kúshterin qurý týraly» Jarlyǵy shyqqan 1992 jyldyń 7 mamyry – Otan qorǵaýshylar kúni retinde atalyp ótedi.

Kezinde qalyptasqan qaýipsiz­dik júıesin saqtaı otyryp ulttyq armııany qaıta qurý asa qıynǵa soǵady. Onyń taýqymetin elimizdiń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri Saǵadat Nurmaǵambetov óz basynan keshti. Aıtalyq, úsh aıdyń ishinde Dostastyqtyń Birikken qarýly kúshteriniń áskerı qury­lymdaryn qabyldap alyp, olardy tikeleı basqarý júıesin qurý qajet edi. Al qaı istiń bolsa da kadr máselesine kelip tireleri málim. Biraq qazaq komandırleri joqqa tán. Sol tusta respýblıka aýmaǵynda 250 myń ásker ornalassa da, sonyń ishinde qazaqtan birde-bir polk komandıri bolmapty. Komandırlerdiń bári – negizinen orystar men ýkraındar. Olar ózderin aıdalada qal­ǵandaı sezinip, tarıhı Ota­ny­na jetkenshe asyqty jáne kóp­shiligi solaı jasady. Keıbir bólimderde ofıserlerdiń jartysyna jeter-jetpesi ǵana qalǵan. Ásirese polkqa deıingi komandırler jetispeıdi. Mınıstr shtat kestesi boıynsha basqarý apparatyn qurýdy shapshań qolǵa alady.

Asa jaýapty laýazymdyq mindetin oıdaǵydaı atqarý úshin qus uıqyly jumys jasaıtyn kún týǵan. Sol bir qysyltaıań shaqta, eń aldymen, óte qymbat turatyn jáne sansyz kóp áskerı tehnıka men qarý-jaraqtardy, áskerı qalashyqtardy saqtap qalý asa kerek boldy. Kúrmeýin kútken qısapsyz másele qozdap shyqqan kezeńdegi Saǵadat Qojah­­metulynyń isker ári sabyr­ly sheshimderin áriptesteri laıyq­ty baǵalaı bildi. Ol ás­kerı bólim­derdi aralap, ult­tyq ala­­laýdyń bolmaıtynyn túsindi­rýden aıanbady.

Bir atap aıtarlyǵy, áskerı qyz­metshilerdi áleýmettik qol­daý jónindegi zań shapshań qabyl­dandy. Sonyń arqasynda ofıserler elderine baramyz dese, basqa memleket ekenine de qaramastan, olardyń tegin sapar­lap qaıtýy­na múmkindik berildi. Burynǵy odaqtas respýb­lı­kalardyń basqa eshbirinde mundaı zań joq edi. Sonyń arqasynda áskerılerdiń kóńil kúıi sabasyna túsedi. Budan keıin basshy quramǵa qatań talap qoıylyp, Otan qaýipsizdiginiń sharalary naqty júzege asyryla bas­tady.

Táýelsiz eldiń tuńǵysh Qor­ǵanys mınıstri laýazy­myna laıyqty adamdy izde­gende tań­daýdyń Saǵadat Qojahmetuly­na túsýi de zańdy edi. Ol – Qarýly kúshterdiń óz adamy. Onyń ústine keıbireý qansha moıyndaǵysy kelmegeni­men jas respýblıkanyń salıqaly ás­ke­rı saıasatymen kelispeý qı­synsyz bolatyn. Sóıtip, sol 1992 jyldyń 8 jeltoqsanynda «ásker yqsham da shapshań ári saqadaı-saı daıarlyqta bolýǵa tıis» dep qorǵanys qabiletin nyǵaıtýdyń baǵyttary aıqyndalady.

Sondyqtan qarjy máselesi óz aldyna, kadr jetimsizdiginiń ornyn toltyrý kókeıkesti edi. Ofıserler qataryn kóbeıtý maqsatynda kishi leıtenanttar daıarlaıtyn 3 aıdan 9 aıǵa deıingi qysqamerzimdi kýrstar uıymdastyrylady. Ekinshi dú­nıe­júzilik soǵys jyldarynda osyndaı kýrstar bolǵanyna jáne olardyń ózin-ózi aqtaǵanyna pýlemetshiler kýrsynyń túlegi Saǵadattyń óz basy kýá. Bastapqy kezeńdegi áskerı saıasattyń negizi baǵyttary 1993 jylǵy Áskerı doktrınada túbegeıli aıqyndalady. Atalǵan doktrına basqa da zań­dyq jáne normatıvtik-quqylyq aktilermen birge egemen eldiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý men áskerı qurylysty damytýdyń berik irgetasyna aınaldy. AQSh, QHR, Túrkııa men Germanııanyń áskerı vedomstvolarymen tyǵyz baılanys ornatylady. Shekara boıymen qaýipsizdik «beldigin» tartý, ujymdyq qaýipsizdiktiń negi­zin qalaý, ıadrolyq qaýipti tó­men­detý sharalary qolǵa alyndy.

Mınıstr damyl tappaıdy: bir­de ushý alańynda júrse, endi birde áskerı bólimge ketip bara jatady. Ol, ásirese, TMD memleketteriniń basshylary qol qoıatyn «О́zara qaýipsizdik pen yntymaqtastyq týraly» shart­ty daıyndaý barysynda da daý-damaı týǵanyn umytpaıdy. Bar­lyq qorǵanys mınıstri sol joly Tashkentte jınalǵan. San alýan pikir talasy ábden demigip, ózara júz shaıysýǵa az qalǵan. Son­da Saǵadat Qojahmetuly sóz alyp, barshasy múddeli usynysyn dáleldep shyǵady.

Saǵadat sardar Orta-Azııa áskerı okrýgi qurylǵan kúnnen bastap qolbasshynyń orynbasary dárejesinde qyzmet etkeniniń arqasynda kadrlar quramyna, olardyń qarym-qabiletin bir­shama biletin. Qolynan is keledi, áskerı isti biledi, el men jerge adal bolady degen azamattardy jan-jaqtan, tipti zapastan da shaqyrýdy qolǵa alǵan. Sóıtip, qalyptasqan shetin jaǵdaıda bólimderdiń ko­mandırlerin batyl túrde jaýapty qyzmetterge taǵaıyndaý júzege asyryldy. Bir qýanyshtysy, olar ózderine kórsetilgen senimdi aqtady. Osyn­daı úmit údesinen kóringen áskerıler qatarynda sol kezdegi polkovnıkter (qazirgi generaldar) Jarbolov, Ertaev, Sıhımov, Shaskov, Áýbákirov, Halıkov, Elamanov, Ibraev, Vasımov, Tasbolatovtardy rızashylyqpen jadynda saqtady. Al áskerı kadrlardyń ulttyq quramyndaǵy kereǵarlyq ortalyqtyń alaqol saıasatynyń saldary edi. Ádilet­sizdik janǵa batqanymen, ony daýystap aıtý ekitalaı bolatyn.

Soǵys ýaqytynda qazaqtan edáýir daryndy komandırlerdiń shyqqany málim. Olar ot-jalynda shyń­dalyp, aıtarlyqtaı tájirı­be jınaqtaǵan jáne armııadaǵy jo­ǵary laýazymdarǵa laıyq aza­­mat­tar edi. Amal ne, kereǵar keńes­­tik saıasattyń kesirinen qa­zaqtyń isker ofıser kadrlary keri ysyrylyp, áskerı komıssarıattarǵa jiberildi nemese ózderi zapasqa shyǵyp ketip jatty. Máselen, soǵystan keıingi kezeńde dıvızııa komandırligine eki-aq qazaq usynylypty.

Shyndyǵynda, áskerı ult kadr­­lary kóp bolmaǵanymen, joq ta emes edi. Taǵy bir qıyndyq Alma­tydaǵy Joǵary áskerı ko­man­da­lyq ýchılıshege kvotanyń orta­lyqtan bekitilýine qatysty edi. Jón-josyqsyz shekteýdiń saldarynan atalǵan oqý ornyndaǵy qazaqtardyń sany 10 paıyzdan aspaýǵa tıis eken. Bizge Reseı men Ýkraınadan, basqa da respýblıkalardan kelip oqydy. Eger jańaǵy kvota 30 paıyzǵa belgilengen kúnde, ult kadrlarynyń qalyp­tasýyna paıdaly bolmaǵy sózsiz.

Saǵadat aǵanyń ózine kelsek, Máskeýdegilerdiń taǵar kinási bolmasa da laýazym boıynsha tıesili general-leıtenant ataǵyn segiz jyl kúttirdi. Sol sııaqty respýblıkadaǵy jedel qımyl brıgadasynyń quramy túgeldeı derlik orys azamattarynan boldy. Olardyń áýelde qurylǵan res­pýblıkalyq Qorǵanys komıtetine baǵyný úsh uıyqtasa da túsine kir­meıdi. Sondyqtan solqyldaq kadr­lar birtindep el muratyna adal azamattarmen almastyryldy.

Qazaq sardarlary men sarbaz­darynyń, álbette barsha qarý­lastardyń basyn qosyp, tól ar­mııamyzdyń altyn qazyǵy bolý perzenttik paryzy ekenin óz kezinde Saǵadat Qojahmetuly aıtýdan jalyqqan emes. Olardyń ıyǵyna túsetin jaýapkershilik júgi de ózgelerden aýyr. El irgesi­niń amandyǵyna naǵyz otan­shyl azamattardyń ǵana jany aýy­rady. Al áskerı qyzmet – asa qııa­met sharýa. Ártúrli otbasy­nan shyqqan, kórgen-bilgeni men oqyp-toqyǵany alaqula jas­ós­­pirimderdi tárbıeleýdiń qıyn­dyǵy kóp.

Batyrdyń týǵan jeri Aqkól selosynda dańqty jerlesteri S.Nurmaǵambetovke arnap ash­qan murajaı bar. Jádigerler batyrdyń ónegeli ómir jolyn jańǵyrtyp, «Stalınskaıa pravda» gazetindegi maqalalar Saǵadat aǵanyń erlikteri jaıynda syr shertedi.

Jeńis súıinshisin estigen sát­tegi tebirenisi Saǵadat aǵanyń máńgi esinde qaldy: «2 mamyr kúni Reıhstag alyndy. Qýanyshta shek bolmady. Bas kıimderimizdi laqtyryp, qarýdyń bárinen as­panǵa oq atyp jatyrmyz. Túske qaraı jaýdyń jeńilgenin týraly habar jetti. Erkimnen tys tolqyp kettim. Qarýlastardy qushaqtap, súıe berippin. Bireýler kúlse, endi bireýler jylap, sosyn báriniń de óz bilgeninshe án men bıge basqany esimde».

Týǵan elińniń táýelsiz ekenin seziný jáne soǵan shamań kelgenshe úles qosý – zor baqyt. Bul ár­qashan janyńdy shýaqqa bóleı­di. Degenmen qaharman ózin alań­datatyn jaılardy da jasyrmaǵan. Ásirese zeınet­kerlerge, múgedekter men je­tim-jesirlerge, kópbalaly otbasy­larǵa áleýmettik kómek pen qol­daý­dy áli de bolsa kúsheıtý kerek-aq. Saǵadat Qojahmetuly sol qamqorlyqtyń altyn arqaýy ádilet dep bildi. Ásirese jastar qaı salada bolsyn ádiletti sezinse, olar týǵan eli men jeri úshin eshteńeden de taıynbaıdy. Sebebi memlekettiń halyqtyń shynaıy janashyry ekenine senimdi azamattardan ǵana naǵyz patrıottar shyǵady. Respýblıkada bul turǵyda aı­tar­lyqtaı jumys atqa­rylyp jatqany quptarlyq.

Beıbitshilik – adamzattyq joǵa­ry qundylyq. Barlyq saıa­sı, ekonomıkalyq, dıploma­tııa­lyq jáne áskerı múmkin­dik­ter agres­sııaǵa qarsy jumy­l­dyry­lady. Saǵadat Qojahmetuly halqy­myzdyń táýelsizdik pen beıbit­shilikti bárinen qymbat sanap, oǵan berik qorǵan bolaryna kámil sendi.

Bolat JÚNISBEKOV,

jazýshy