Dıplomat Berlın Irıshev symbaty men talǵamy fransýz sán álemin tańqaldyrǵan Alla Elshin týraly kitaby qazaq tilinde basylyp shyqty. Ázirge súıinshi danamen shyqqan kitap, birer aýda oqyrmannyń qolyna jetedi, dep jazady Egemen.kz.
B. Irıshevtyń aıtýynsha, kezinde mádenıet salasyn basqarǵan mınıstrlerdiń bári Alla biraz tirliktiń basyn qaıyrýǵa ýáde bergen, tıisti oryndarǵa tapsyrma da bergen. Biraq onyń ketýimen bári umyt qaldy. Alla jaıly kitaptyń qazaq tilinde shyǵýyna sol áńgime sebep bolǵan. Osy mamyr aıynda Parıj tórinde Allaǵa arnap eskertkish músini ornatyldy. Berlın Irıshev endi Allaǵa qatysty is-sharalar onyń týǵan topyraǵy – Qazaqstanda jalǵasssa eken deıdi.
«Alla Elshindi týǵan tamyrymen tabystyrdyq. Endi bul aıaqsyz qalmasa eken deımin. Alla qazaq ulty ókili retinde sán álemine túren saldy. Endi Iádenıet mınıstrligi Alla jaıly kórkem fılm túsirýdi qolǵa alsa eken. Alla tek kınoǵa emes, opera, lıbrettoǵa suranyp turǵan taǵdyrly tulǵa. Biz onyń beınesi arqyly 1930 jyldardyń basynda qýǵyn-súrginge ushyraǵan alash zııalylarynyń urpaqtarynyń da taǵdyryn kórsetemiz», deıdi B. Irıshev.
B. Irıshevtiń aıtýynsha, sulý áıelder týraly jyr da kóp, syr da kóp. Jıyrmasynshy ǵasyrdyń tańdaýly esimderi: Merılın Monro, Sofı Loren, Odrı Hepbern, Greta Garshbo..
«Bul kitapta jaryǵy esh juldyzdan kem túspeıtin, alaıda kómeski tarta jazdaǵan – Krıstıan Dıor mýzasy Alla Elshin atyn jańǵyrtýǵa talpynys jasaldy» deıdi Berlın Irıshev.
B. Irıshevtiń aıtýynsha, Aleksandr Dıýmanyń (kishi) «Kamelııa ustaǵan hanym» (1848) romany — parıjdik kýrtızanka Margarıta Gote men jas jigit Arman Dıývaldyń arasyndaǵy qaıǵyly mahabbat týraly álemdik klassıka. Fransııa jurty Kamelııaǵa arnap opera, balet, kıno jasady. Dıýmanyń aıtýy boıynsha, Margarıta Gote ómirde bolǵan, biraq qandaı adam bolǵany týraly pikir ártúrli bolsa da ony álemdik deńgeıdegi tulǵa dep tanıdy. Fransııa munaıǵa baı bolmasa da baryn baǵalaǵan el.
«Bizdiń qyz bolsa sulýlyǵymen de, parasatatymen de álemdi ózine qaratty. Kezinde Dıor óziniń mýzasy Allanyń sıqyrly shyǵystyq bet-álpetke, orys anasynan berilgen naǵyz eýropalyq dene-bitimge ıe sulýlyq ekenin aıtqan. Biraq Alla jaıly eldik deńgeıde, úkimet deńgeıinde eshteńe jasalyp jatqan joq. Erim deıtin el bolmasa, erim deıtin el qaıdan shyǵady. Allany kórkemónerdyń juldyzy retinde Qazaqstan atynan tanytsaq, al ataq-dańqymen qazaq ónerine dıvıdent alyp keletin tulǵa», deıdi Berlın Irıshev.
Onyń Krıstıan Dıordyń №1 modeli, keıin Iv Sen Lorandy da moıyndatqan qumyrsqa bel qazaq qyzy Alla Ilchýn, anyǵyraǵy Alla Qýanthanqyzy Elshindi tapqanyn buǵan deıin jazǵanbyz. Alla ómirden ozardan eki jyl buryn reseılik «Modnyı prıgovor» telebaǵdarlamasynyń júrgizýshisi Aleksandr Vasılevke qazaq ekenin aıtyp ketipti.
Buǵan deıin Berlın Irıshev bastaǵan shyǵarmashylyq top Alla jaıly 52 mınýttyq lentanyń tusaýkeserin ótkizgen. Almaty men Nur-Sultan qalalarynda kórsetildi.
Irıshev Allany qalaı tapty
Fransııa qazaǵy Berlın Irıshev bastaǵan komandaǵa Alla týraly bul derekti fılmdi dúnıege ákelý ońaıǵa túspegen. Avtorlyq quqyqqa asa qurmetpen qaraıtyn ári asa quntty Eýropa elderindegi arhıvterde ómiri beımálimdeý áıgili model týraly derekter jetkilikti bolǵanymen, ony qolǵa túsirý, izdeý, fılm barysynda paıdalaný arzanǵa da, ońaıǵa da túspepti.
«Bári men Parıjdegi Monso parkindegi antıkvarlyq bazarda kezdeısoq Leon Seıtlınniń Alla kıstiniń portretin kórgennen bastaldy. Portretti satyp alǵannan keıin ómiri men taǵdyry týraly derekterdi jınastyra bastadym. Ashyq derekkózderde Alla týraly aqparat óte az boldy. Basynda biz ol týraly Dıordyń estelikterinen, gazetterden kishkentaı dáıeksózder taptyq. Onyń famılııasynyń birneshe transkrıpsııasy bar ekenin anyqtadyq jáne bul qosymsha aqparat qabatyn ashýǵa kómektesti. Alla jeke ómiri týraly tipti jaqyn dostaryna da aıtqandy unatpady, kúndeligin júrgizbedi. Ol shynymen de kúrdeli, kóp qyrly tulǵa bolatyn. Biz onyń burynǵy áriptesterin, tanystary men dostaryn tabýǵa tyrystyq. Alllanyń kóz kórgenderi áli ortamyzda júr», deıdi Berlın aǵa.
Alla Elshinniń (Ilchýn) ákesi Qýantqan Elshin (keı derekterde Qýanhan nemese Jýanhan), 1897 jyly Vernyı qazirgi Almaty qalasynda týǵan aýqatty otbasynan shyqqan qazaq. Qytaıdyń Harbın qalasynda jumys istegen. Opera ánshisi Tamara esimdi orys áıeline úılenip, keıin qýǵyn-súrginge ushyraǵan. 1935-1940 jyldary otbasyn (áıeli men qyzy Allany) aman saqtap qalý úshin Fransııaǵa ketetin kemege otyrǵyzyp, ózi elden shyǵa almaı qalǵan.
Berlın Irıshev bizben áńgimesinde qazaq dalasy almanyń ǵana emes, Haute Couture (Joǵary sán) eliniń otany ekenin aıtyp berdi. Bizdiń dalamyzda kýtıýralyq modelder» 2500 jyl buryn, «Altyn adam», «Berel patshasy», «Sarmat kósemi» jáne «Úrjar hanshaıymy» zamanynanda paıda bolǵan. Bul bizdiń elimizde sán áleminiń tarıhı otany dep ataýǵa múmkindik beredi.
«О́tken jyly Parıjde Branlı jaǵalaýyndaǵy Mýzeıde «Au Fil D'Or» (Altyn jipter) kórmesinde Azııa elderiniń kıimdi altynmen ádepteýdiń múmkindikteri kórsetildi. Sol kezde saq jaýyngerleriniń altyn mýndırleriniń, «Altyn Adamdardyń» kórsetilmegenine ókindim. Altyn adamdy álemge tanystyrdyq. Biraq altynmen ádiptelgen sán óneriniń de otany bolǵanymyzdy tanystyra almaı jurmiz», deıdi Berlın Irıshev.
Berlın Irıshevtiń aıtýynsha, talǵampaz Eýropa jurty bizdiń Alla Elshindi sol altyn kıimdi hanzadalarmen Hanshaıymnyń kózi dep qabyldaǵan. Onyń bekzat bitimdi bolmysy, kóziniń qıyǵy sán álemine ózgerister engizgen, tipti Allanyń zamandastary kóziniń qıyǵyna deıin Allaǵa elikteýge, soǵan uqsaýǵa tyrysypty. Berlın Irıshev bolsa, bıylǵy jyldy Sán tarıhyndaǵy birinshi azııalyq modeldiń 100 jyldyǵynyń qurmetine Qazaqstannyń sán tarıhy týraly QazaQ Fashion (aǵylshyn tilinde) kitabymen atap ótýge sheshim qabyldady.