Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń BIRLESKEN BUIRYǴY

Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń 2014 jylǵy 26 qyrkúıek № 399 Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń 2014 jylǵy 22 qyrkúıek № 630 Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń 2014 jylǵy 19 qarasha № 240 Astana qalasy BIRLESKEN BUIRYǴY Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterıılerin bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń «Arnaıy áleýmettik qyzmetter týraly» 2008 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy Zańynyń 6-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes buıyramyz: 1. Qosa berilip otyrǵan Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterııleri bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń Krımınaldyq polısııa departamenti (A.H. Baımýrzın) zańda belgilengen tártippen: 1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kúnniń ishinde ony merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa joldaýdy; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń birinshi orynbasary M.Ǵ. Demeýovke júktelsin. 4. Osy buıryq onyń alǵash resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstri A.SÁRINJIPOV. 2014 jylǵy « » __________ Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri T.DÚISENOVA. 2014 jylǵy 19 qarasha Qazaqstan Respýblıkasynyń Ishki ister mınıstri Q.QASYMOV. 2014 jylǵy 22 qyrkúıek Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2014 jylǵy 26 qyrkúıektegi № 399, Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń 2014 jylǵy 19 qarashadaǵy №240, Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń 2014 jylǵy 22 qyrkúıektegi №630 birlesken buıryǵymen bekitilgen Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterııleri 1. Osy Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterııleri (budan ári – Krıterııler) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Arnaıy áleýmettik qyzmetter týraly» 2008 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy Zańyna sáıkes ázirlengen jáne adamdardy áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdan zardap shegýshilerge jatqyzýdyń negizderin aıqyndaıdy. 2. Osy Krıterıılerde mynadaı túsinikter paıdalanyldy: 1) áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraý – jasalǵan áreketterge katysty qylmystyq is júrgizýdi qozǵaý faktisiniń bar-joǵyna qaramastan, turmystyq zorlyq-zombylyqqa, adam saýdasyna, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandar saýdasyna, olardy paıdalanýdyń ózge de túrlerine baılanysty áreketter, sondaı-aq adam urlaý; 2) zardap shegýshi – oǵan qatysty áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń nysanyna qaramastan, ol jasalǵan jeke adam; 3) áleýmettik beıimsizdik – jeke adamnyń áleýmettik ortamen ózara baılanysynyń buzylýy; 4) áleýmettik deprıvasııa - adamnyń (otbasynyń) negizgi ómirlik qajettilikterin óz betinshe qanaǵattandyrý múmkindigin shekteý jáne (nemese) odan aıyrylý. 3. Turmystyq zorlyq-zombylyq kezinde áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý kezinde adamǵa qatysty jasalǵan áreketter mynadaı bloktar boıynsha toptastyrylady: 1-blok - kúsh kórsetý zorlyq-zombylyǵy; 2-blok - psıhologııalyq zorlyq-zombylyq; 3-blok - ekonomıkalyq zorlyq-zombylyq; 4-blok - seksýaldyq zorlyq-zombylyq. 4. Qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyna baǵalaý júrgizý kezinde áreketterdiń árbir blogy boıynsha osy Krıterıılerge 1-qosymshaǵa sáıkes balldar beriledi, olardyń qosyndysy boıynsha adam qatygez qaraýdan zardap shekkender qataryna jatatyny aıqyndalady. 5. Eger bloktardyń biri boıynsha balldardyń qosyndysy 5 jáne odan joǵary balldy qurasa, adam turmystyq zorlyq-zombylyqpen baılanysty áreketterdiń nátıjesinde qatygez qaraýdan zardap shekken dep tanylady. 6. Adamdy saýdaǵa salý kezinde áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý kezinde adamǵa qatysty jasalǵan áreketter mynadaı bloktar boıynsha toptastyrylady: 1-blok – adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salý, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleri, sondaı-aq adam urlaý; 2-blok – adamǵa qatysty jasalǵan áreketter; 3-blok – adamǵa qatysty paıdalanylǵan quraldar; 4-blok – adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salýdyń, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleriniń, sondaı-aq adam urlaýdyń maqsattary; 5-blok - adamǵa keltirilgen zııan. 7. Qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyna baǵalaý júrgizý kezinde áreketterdiń árbir blogy boıynsha osy Krıterıılerge 2-qosymshaǵa sáıkes balldar beriledi, olardyń qosyndysy boıynsha adam qatygez qaraýdan zardap shekkender qataryna jatatyny aıqyndalady. 8. Eger árbir blok boıynsha balldardyń qosyndysy 5 jáne odan joǵary balldy qurasa, jalpy nátıjesi 25 jáne odan joǵary ball bolsa, adam adamdy saýdaǵa salýmen, olardy paıdalanýdyń ózge de túrlerimen, sondaı-aq adamdy urlaýmen baılanysty áreketterdiń nátıjesinde qatygez qaraýdan zardap shekken dep tanylady. Eger árbir blok boıynsha balldardyń qosyndysy 5 jáne odan joǵary balldy qurasa, 3-blokty qospaǵanda (sýbektige qatysty paıdalanylǵan quraldar), jalpy nátıjesi 20 jáne odan joǵary ball bolsa, kámeletke tolmaǵan adam kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salýmen, olardy paıdalanýdyń ózge de túrlerimen, sondaı-aq urlaýmen baılanysty áreketterdiń nátıjesinde qatygez qaraýdan zardap shekken dep tanylady. Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterıılerine 1-qosymsha Turmystyq zorlyq-zombylyq kezinde áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý kezinde baldar berý № r/s Turmystyq zorlyq-zombylyq kezinde qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaýǵa arnalǵan krıterıılerdiń tizbesi Turmystyq zorlyq-zombylyq kezinde qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaýǵa arnalǵan shekti kórsetkishter 1 Kúsh kórsetý zorlyq-zombylyǵy 1.1 Tán aýrýyna ushyratatyn uryp-soǵý nemese ózge de kúsh qoldaný áreketterin jasaý 3 ball 1.2 Quqyq buzýshymen otbasy-turmystyq qarym-qatynastaǵy azamattarǵa syılamaýshylyq kórsetilip, bylapyt sóıleý, qorlap tıisý, kemsitý, úı zattaryna zaqym keltirý jáne jeke turǵyn úı nemese páter sheginde jasalǵan olardyń tynyshtyǵyn buzatyn basqa da áreketter 2 ball 1.3 Udaıy uryp-soǵý nemese ózge kúsh qoldaný áreketteri jolymen tán zardabyn keltirý nemese psıhıkalyq zardap shegý 5 ball 1.4 Adamnyń ómirine qaýipti emes jáne zardaptarǵa ákep soqpaǵan, biraq densaýlyqty uzaq ýaqytqa buzylýǵa ákep soqqan densaýlyqqa qasaqana ortasha aýyrlyqtaǵy zııan keltirý 5 ball 1.5 Adamnyń ómirine qaýipti nemese kórýden, tilden, estýden qandaı da bolsyn organnan aırylýǵa nemese organnyń qyzmetin joǵaltýǵa nemese bet-álpetiniń qalpyna keltirgisiz buzylýyna ákep soqqan densaýlyqqa qasaqana aýyr zııan keltirý, sondaı-aq ómirge qaýipti nemese eńbek qabiletiniń keminde úshten birin turaqty túrde joǵaltýǵa ushtasqan nemese kinálige málim kásibı eńbek qabiletin nemese túsik tastaýǵa, psıhıkasyn buzýǵa, esirtkimen nemese ýytty ýmen aýyrýǵa dýshar etken densaýlyqtyń buzylýyn týdyrǵan densaýlyqqa ózge zııan keltirgen qasaqana aýyr zııan keltirý 5 ball 2 Psıhologııalyq zorlyq-zombylyq 2.1 Dórekilik, qorlaý, balaǵattaý, qorqytý, bopsalaý, izine túsý jáne adamnyń teris emosııalyq reaksııasy men jan kúızelisin týdyratyn basqa áreket (áreketsizdik) 3 ball 2.2 Adamdy ózin-ózi óltirýge jetkizý nemese jábirlenýshini qorqytý, oǵan qatygezdikpen qaraý nemese onyń adamdyq qasıetin udaıy qorlaý jolymen ózin-ózi óltirýge barýǵa deıin jetkizý 5 ball 2.3 О́ltiremin dep nemese densaýlyqqa aýyr zııan keltiremin dep, sol sııaqty adamnyń jeke basyna ózge aýyr kúsh kórsetemin ne múlikti órtep qurtamyn dep, jarylys jasap nemese ózge jalpy qaýipti tásilmen qorqytý, bul qorqytýdyń iske asatyndyǵyna qaýiptenýdiń jetkilikti negizderi bar bolǵan kezde 5 ball 3 Ekonomıkalyq zorlyq-zombylyq 3.1 Jeke basty kýálandyratyn, menshikke quqyq belgileıtin, áreketter jasaýǵa quqyq beretin qujattardan aıyrý 3 ball 3.2 Tirshilik qyzmeti úshin qajetti aqshalaı qarajattan aıyrý 2 ball 3.3 Turǵyn úıinen aıyrý 5 ball 3.4 Tirshilik qyzmeti úshin qajetti tamaqtan aıyrý 4 ball 3.5 Tirshilik qyzmeti úshin qajetti kıimnen aıyrý 3 ball 4 Seksýaldyq zorlyq-zombylyq 4.1 Zorlaý, ıaǵnı jábirlenýshige nemese basqa adamdarǵa kúsh qoldanyp nemese ony qoldanbaqshy bolyp qorqytyp ne jábirlenýshiniń dármensiz kúıin paıdalanyp jynystyq qatynas jasaý 5 ball 4.2 Kórineý on tórt jasqa tolmaǵan adamǵa qatysty kúsh qoldanýsyz azǵyndyq is-áreketterdi jasaý 5 ball 4.3 Adamdy jynystyq qatynasqa túsýge, erkek pen erkektiń, áıel men áıeldiń jynystyq qatyna jasaýyna nemese seksýaldyq sıpattaǵy ózge de áreketter jasaýǵa májbúr etý 5 ball Áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý krıterıılerine 2-qosymsha Adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salý, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleri, sondaı-aq adamdardy urlaý kezinde áleýmettik beıimsizdikke jáne áleýmettik deprıvasııaǵa ákep soqqan qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaý kezinde baldar berý № r/s Adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salý, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleri, sondaı-aq adamdardy urlaý kezinde qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaýǵa arnalǵan krıterıılerdiń tizbesi Adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salý, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleri, sondaı-aq adamdardy urlaý kezinde qatygezdikpen qaraýdyń bar-joǵyn baǵalaýǵa arnalǵan shekti kórsetkishter 1. Adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salýdyń, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleriniń, sondaı-aq adamdardy urlaýdyń nysany 1.1 Seksýaldyq paıdalaný maqsatynda adamdy saýdaǵa salý/seksýaldyq paıdalaný 5 ball 1.2 Eńbekte paıdalaný maqsatynda adamdy saýdaǵa salý/eńbekte paıdalaný 5 ball 1.3 Balany/qyzdy zańsyz asyrap alý maqsatynda kámeletke tolmaǵan balalardy saýdaǵa salý 5 ball 1.4 Qaıyrshylyqpen aınalysýǵa májbúrleý maqsatynda adamdy saýdaǵa salý/qaıyrshylyqpen aınalysýǵa májbúrleý 5 ball 1.5 Adamnyń aǵzalaryn jáne tinderin zańsyz alý maqsatynda adamdy saýdaǵa salý 5 ball 2. Adamǵa qatysty jasalǵan áreketter 2.1 Satyp alý-satý, ózge mámileler (syıǵa tartý, aıyrbastaý, jalǵa berý, adamdy mámile boıynsha mindettemeniń oryndalýyn qamtamasyz etý retinde qaldyrý, múliktik emes sıpattaǵy qandaı da bir paıda alý maqsatynda adamdy berý jáne basqalar) 5 ball 2.2 Adamdy paıdalaný: - Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, kináliniń májbúrli eńbekti, ıaǵnı adam ony oryndaý úshin óz qyzmetterin erikti túrde usynbaǵan, osy adamnan kúsh qoldaný nemese kúsh qoldanamyn dep qorqytý arqyly talap etiletin kez kelgen jumysty nemese qyzmetti paıdalanýy; - kináliniń alynǵan tabystardy ıemdenip alý maqsatynda basqa adamnyń jezókshelikpen aınalysýyn nemese ol kórsetetin ózge de qyzmetterdi paıdalanýy, sol sııaqty kináliniń materıaldyq paıda alý maqsatyn kózdemeı, adamdy seksýaldyq sıpattaǵy qyzmetter kórsetýge májbúrleýi; - adamdy qaıyrshylyqpen aınalysýǵa, ıaǵnı basqa adamdardan aqsha jáne (nemese) ózge múlikti suraýǵa baılanysty qoǵamǵa jat áreket jasaýǵa májbúrleý; - kináli jáne (nemese) basqa adam úshin jumystardy jáne (nemese) kórsetiletin qyzmetterdi oryndaýdan ózine baılanysty emes sebepter boıynsha bas tarta almaıtyn adamǵa qatysty menshik ıesi ókilettikterin kináliniń júzege asyrýyna baılanysty ózge is-áreketter. 5 ball 2.3 Azǵyryp-kóndirý – jábirlenýshini qandaı da bir jumystardy nemese qandaı da bir qyzmetti, sonyń ishinde, eger ony paıdalaný maqsatymen baılanysty bolsa, quqyqqa qaıshy qyzmetti atqarýǵa kelisýine qol jetkizý. 5 ball 2.4 Tasý – adamdy paıdalaný maqsatynda bir jerden ekinshi jerge, sonyń ishinde bir eldi mekenniń ishinde onyń ornyn aýystyrýǵa baılanysty qasaqana jasalatyn is-áreket. 5 ball 2.5 Berý – jábirlenýshini ony paıdalanatyn adamǵa tikeleı berý. 5 ball 2.6 Jasyrý – jábirlenýshini quqyq qorǵaý organdarynan, týystary men basqa adamdardan jasyrý (mysaly, arnaıy úı-jaılarǵa jasyrý, qandaı aýmaqqa bolsa da shyǵýyna múmkindik bermeý, jábirlenýshiniń jeke ózine nemese psıhıkalyq belsendiliginiń tómendeýine dári-dármek arqyly yqpal etý). 5 ball 2.7 Alý – adamdy paıdalaný nemese odan ári berý úshin ony tikeleı alý. 5 ball 2.8 Paıdalaný maqsatynda urlaý 5 ball 2.9 Paıdalaný maqsatynda bas bostandyǵynan zańsyz aıyrý 5 ball 3 Adamǵa qatysty paıdalanylǵan quraldar 3.1 О́mir men densaýlyqqa qaýipti kúsh qoldaný nemese ony qoldanamyn dep qorqytý 5 ball 3.2 Qarý nemese qarý retinde paıdalanylatyn zattardy qoldaný 5 ball 3.3 Aldaý nemese senimge qııanat jasaý 5 ball 3.4 О́ziniń qyzmettik jaǵdaıyn paıdalaný 5 ball 3.5 Materıaldyq nemese ózge de táýeldilikti paıdalaný 5 ball 3.6 Psıhıkasynyń buzylýyn nemese dármensiz kúıin paıdalaný 5 ball 3.7 Jeke basyn kýálandyratyn qujattardy alyp qoıý, jasyrý ne joıý 5 ball 4 Adamdy, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandardy saýdaǵa salýdyń, olardy paıdalanýdyń ózge de túrleriniń, sondaı-aq adamdardy urlaýdyń maqsaty 4.1 Múliktik sıpattaǵy paıda alý 5 ball 4.2 Múliktik emes sıpattaǵy paıda alý 5 ball 5 Adamǵa keltirilgen zııan 5.1 Tán aýrýyna ushyratatyn, biraq zardaptarǵa ákep soqpaǵan uryp-soǵý nemese ózge de kúsh qoldaný áreketterin jasaý 5 ball 5.2 Udaıy uryp-soǵý nemese ózge kúsh qoldaný áreketteri jolymen tán zardabyn keltirý nemese psıhıkalyq zardap shegý 5 ball 5.3 Adamnyń ómirine qaýipti emes, densaýlyqtyń uzaq ýaqytqa buzylýyna ákep soqqan densaýlyqqa zııan keltirý 5 ball 5.4 Adamnyń ómirine qaýipti, kórýden, tilden, estýden qandaı da bolsyn organnan aıyrylýǵa nemese organnyń qyzmetin joǵaltýǵa nemese bet-álpetiniń qalpyna keltirgisiz buzylýyna ákep soqqan densaýlyqqa zııan keltirý, sondaı-aq densaýlyqtyń buzylýyn týdyrǵan ne túsik tastaýǵa, psıhıkasyn buzýǵa, esirtkimen nemese ýytty ýmen aýyrýǵa dýshar etken densaýlyqqa ózge zııan keltirý 5 ball Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 10013 bolyp engizildi.