Kásipkerlerge kedergi keltirgen kim?

Atyraý oblystyq kásipkerler pala­tasynyń dırektory Nurlan Súıin­baev­tyń deregine súıensek, byltyr kásip­kerlerden quqyǵy men zańdy múddesin qorǵaý úshin 117 ótinish qaralypty. Nátıjesinde, 45 ótinish kásipkerlerdiń paıdasyna sheshilip, kásip ıeleriniń 3,45 mlrd teńgeden asatyn múliktik quqyǵy qalpyna keltirilgen.

«Palata sarapshylary 10 sot pro­sesine qatysty. Segiz sot otyry­sy­nyń sheshimi kásipkerlerdiń paıdasyna sheshildi. Servıstik qoldaý kórsetý aıasynda shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń 678 sýbektisine 693 qyzmet kórsetildi. Qoldaýdyń negizgi túrlerine býhgalterlik jáne salyq­tyq esep júrgizý, statıstıkalyq esep­tilik jasaý, bıznes-jospar ázir­leý qyz­metteri kirdi», deıdi N.Súıinbaev.

Palata kómegine júgi­netin kásip­ker­ler az emes. Sonyń biri – Vera Sher­bakova. Munaıly shaharda 30 jyldan beri kásipkerlikpen aınalysatyn ol jer ýchaskesine qatysty túıtkilge tap bolǵan. О́ıtkeni onyń kásipkerlik qyzmetin júzege asyryp otyrǵan orny «Aq Jaıyq» qonaqúıiniń janynda ornalasqan.

Kásipkerdiń aıtýynsha, oǵan belgisiz adamdar kelip, bıznesin satýdy usynypty. Ol bul usynystan bas tartqan. Al birneshe aptadan keıin oǵan ákimdikten jer ýchaskesiniń memleket qajettiligi úshin májbúrli túrde alynatyny týraly habarlama jiberilgen.

«Barlyǵy ákimdikke silteıdi. Al ákimdikten tek resmı jaýaptar keledi. Májbúrli alyp qoıý týraly zań bar ekenin bile­min. Bul shara qalanyń ıgiligi úshin qanshalyqty qajet? Nelikten jumys istep turǵan eki ǵımaratty buzý kerek?», deıdi V.Sherbakova.

Bul másele palata janyndaǵy ke­ńes otyrysynda qaraldy. Atyraý qala­lyq ákimdigi ókilderiniń aıtýynsha, jer ýchaskesin alyp qoıý qala ákimi qaýly­synyń negizinde júzege asyrylady.

«Abaı kóshesindegi kópir men joldy jóndeý aıasynda avtoturaq salý bastamasy kóterilgen edi. Biz, jumys organy retinde jer ýchaskesin alyp qoıý rásimin oryndaımyz. Ákimniń qaýlysy shyqqannan keıin ýchaske ıesine habarlama jiberiledi. Odan soń 10 jumys kúni ishinde qujattary tapsyrylýǵa tıis. Osy qujattar negizinde táýelsiz baǵalaý júrgiziledi. Alaıda bul jaǵ­daıda menshik ıesinen qujattar áli túspegendikten prosesti jalǵastyrýǵa múmkindik bolmady», deıdi Atyraý qalalyq jer qatynastary, sáýlet jáne qala qurylysy bólimine qarasty «Bas jospar ortalyǵy» KMM bólim basshysy Abzal Nazarov.

О́ńirlik kásipkerler palatasy dı­rek­torynyń orynbasary Sarsen­baı Jol­dybaevtyń pikirinshe, san alýan ke­dergi tap bolǵan kásipkerler az emes. Sol sebepten palata qyzmet­ker­le­ri­niń bas­ty mindeti – kásipkerdiń quqy­ǵyn qor­ǵaý, zań normalarynyń saqta­lýy­na yqpal etý. Sondyqtan túıtkil­di má­seleniń týyndaý sebebi tereń zerdelenedi.

«Biz ákim qaýlysynyń quqyqtyq negiziniń bar ekenin joqqa shyǵar­maı­­myz. Alaıda bir jyl boıy bul máse­le oń sheshimin tappady, tipti ilgeri qoz­ǵalǵan da joq. Bul kásipker úshin kúr­deli saldarǵa ákelip otyr. Onyń ny­sa­nyn jalǵa alýshylar ketip jatyr. Ká­sip­ker shyǵynǵa ushyra­dy. Nysandy baǵa­laý da, ótemaqy da joq. Oǵan bala­ma­ly jer ýchaskesi de usynylmaǵan. Eger zańda barlyq rásim qarastyrylǵan bolsa, onda nege prosess ilgeri júrmeı tur?», deıdi ol.

Al «Alǵys 2030» JShS basshysy Nurlan Otarbaev 20 jyldan beri kásippen aınalysady. Qazir 100-ge jýyq adamdy jumyspen qamtyp otyr. Jergilikti ákimdikke jer ýchaskesin keńeıtý týraly ótinish bergenimen, máselesi oń sheshimin tappaǵan.

«Maǵan ártúrli sebepti aıtyp, je­rimdi keńeıtýden bas tartty. Birde bul jerge avtoturaq salynady dedi. Endi birde stadıon salynady deıdi. Al is jú­zinde jer telimi bos jatyr. Ákim­dik ádeıi kedergiler jasap otyrǵan sııaq­ty», dep shaǵymdandy kásipker Nurlan Otarbaev.

Kásipkerler palatasynyń sarapshylary jaýapty organdar tarapynan memlekettik qyzmet kórsetý tárti­biniń buzylǵanyn, kásipkerdiń quqyǵy shektelgenin anyqtady. Bul derekti Memlekettik qyzmet isteri agenttigi departamentiniń ókilderi de rastapty.

«Bir ótinishke nege eki túrli jaýap berildi? Osy mysal negi­zinde ákimdik pen jaýapty organdar birlesip, budan bylaı mundaı jaǵdaı qaıtalanbaýy úshin naqty sharalar qabyldaýy kerek. О́ıtkeni bul – jalǵyz jaıt emes», deıdi S.Joldybaev.

Ákimdik tarapynan kedergige jeke kásipker Azamat Tilepqalıev te tap boldy. Onyń aıtýynsha, bıylǵy

3 sáýirde qalalyq ákimdik pen polı­sııa ókilderi oǵan tıesili bala­lar attraksıony – jyljymaly karý­seldi alyp qoıǵan. Biraq eshqan­daı prosessýaldyq qujattar rásim­delmegen.

«Aınalmaly attraksıondy óz qarajatyma satyp aldym. Qazir múlkimdi ákimdik ókilderi eshqandaı ákimshilik hattama toltyrmaı alyp qoıdy, elektrondyq úkimettegi e-ótinish arqyly barlyq organǵa jazdym. Biraq esh nátıje bolmady. О́tinishimdi bir organnan ekinshisine jibere beredi. Eger tártip buzsam, aıyppul salyp, múlkimdi qaıtarsyn. Karýsel – jyljymaly, eshkimge kedergi keltirmeıdi. Qandaı qujattar kerek ekenin aıtsyn, bárin tapsyramyn. Meni sendeltip qoıǵanyna 20 kúnnen asty», dedi kásipker.

Onyń aıtýynsha, ákim­shilik qu­qyq buzýshylyq týraly hattama tol­tyrylmaǵan, ákimshilik is te qozǵal­maǵan. Tipti sottyń sheshimi joq.

Kásipkerler palatasy dırek­to­ry­nyń orynbasary Sársenbaı Joldy­baevtyń aıtýynsha, múlikti alyp qoıý quqyqtyq negizsiz, erkin nysanda jasalǵan aktimen rásimdelgen. Qujat­ty qalalyq kásipkerlik jáne aýyl sharýa­shylyǵy bóliminiń basshysy jasap, oǵan polısııa qyzmetkerleri qol qoıǵan.

«Máseleni múmkindiginshe sotqa de­ıingi tártippen retteý úshin keńeske shyǵardyq. Áıtpese sot organdaryna júginemiz. Laýazymdy tulǵalar áre­ketiniń zańdylyǵyn qadaǵalaý organdary tekserýge tıis», deıdi S.Joldybaev.

Qalalyq kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bóliminiń sektor meńgerýshisi Zámzágúl Shalabaevanyń málimdeýinshe, qala ákimniń ókimimen qurylǵan arnaıy jumys toby bar. Bul top shahardaǵy qoǵamdyq oryndarda bıznestiń zańdylyǵyn tekseredi.

«Saıabaqtarda, ózen jaǵalaýy men alańdarda kásipkerlik qyzmettiń zań­dy­lyǵy tekserilip, bıznes sýbek­ti­le­­rine túsindirý jumysyn júr­gize­­miz. Bul jaǵdaı jóninde naqty esh­teńe aıta al­maımyn. О́ıtkeni men sol jer­de bol­ǵan joqpyn. Eger onyń bar­lyq qu­ja­ty durys bolsa, múlkin esh qıyn­dyq­syz qaıtaryp alýyna bolady», deıdi ákimdik ókili.

Atyraý qalalyq prokýratýra­sy­nyń ókili Nurbolat Rzabektiń dere­gine súıensek, kásipker Azamat Tilep­qalıevtiń ótinishin qaraýǵa alynypty. «О́tinish bar, qazir qaralyp jatyr. Tekserý júrgiziledi, jaǵdaı jan-jaqty zerdelenip, belgilengen merzimde jaýap beriledi», dedi ol.

Qyzylqoǵa aýdanynda turatyn kásipker Nurbol Jarylǵasınniń qus sharýashylyǵyn júrgizý úshin alǵan jer telimi bar. Jer teliminiń mańynan «Keregen–Saǵyz–Jamansor» toptyq sý qubyry ótedi. Sý qubyryna «Saǵyz Sý Arnasy» JShS ıelik etedi. Jergilikti kásipker sharýashylyq qyzmetin qamta­masyz etý maqsatynda tehnıkalyq shart­­tar alý úshin atalǵan seriktestikke júgingen.

«О́tken jyldyń qyrkúıek aıynda «Saǵyz Sý Arnasy» JShS maǵan tehnıkalyq sharttar berdi. Soǵan sáıkes qosylý núktesi jer teliminen 600 metr qashyqta tómen ornalasqan aýmaqta belgilendi. Al meniń jer telimim bıikteý jerde ornalasqan. Bul sýdyń qozǵalys baǵytyna qarsy qubyr tartýdy, sorǵy jabdyqta­ryn ornatýdy, qosymsha jer qazý jumys­taryn júrgizýdi talap etedi. Saldarynan eleýli qarjy shyǵyndadym. Osyǵan baılanysty Qyzylqoǵa aýdanynyń ákimdigine shaǵymdanyp, kásipkerler palatasyna júginip otyrmyn», dep túsindirdi N.Jarylǵasın.

Qyzylqoǵa aýdandyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi, avtomobıl joldary jáne turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń basshysy Ersaǵyn Qumarovtyń pikirinshe, kásipkerdiń ótinishine baılanysty «Saǵyz Sý Arnasy» JShS-ne hat joldanypty. Alaıda seriktestiktiń jaýabynda qosymsha qosylý núktesin ornatý sý qysymynyń tómendeýine soqtyrý múmkin ekeni aıtylyp otyr. Sol sebepten buryn shyǵarylǵan dıametri 65 mm qubyrdan sý alý usynylypty.

«Kásipker bizge ótken jyly júgindi. Biz sý qubyryn teńgerimine alǵan «Saǵyz Sý Arnasy» JShS-ǵa hat joldadyq. Seriktestik ruqsatyn berdi. Alaıda kásipker usynylǵan qosylý núktesimen kelispedi. Biz seriktestikke qaıta júginip, eń jaqyn núkteden ruqsat berýin suradyq. Seriktestikten bas tartý týraly jaýap keldi. О́z tarapymyzdan arna qazýǵa tehnıkamen kómektesýdi usyndyq. Alaıda kásipker kelispedi», dep túsindirdi E.Qumarov.

Al «Saǵyz Sý Arnasy» JShS dırektory Samat Muhıtov magıstraldyq sý qubyry byltyr teńgerimge alynǵan. Onyń negizgi maqsaty – nysandarǵa sý jetkizý.

«Mundaı qubyrǵa tutynýshylar úshin qosymsha tesik jasaýǵa bolmaıdy. Alaıda bul buryn, biz teńgerimge almaǵanǵa deıin jasalǵan. Sol sebepti bar núkteden kásipkerge ruqsat berip, teh­nıkalyq sharttar usyndyq. Biraq ká­sipker óz jerine jaqyn tustan qosylý núktesin talap etip otyr. Bizde buzýǵa bol­maıtyn normalar men erejeler bar. Eger ol berilgen qosylý núktesimen ke­lis­se, biz kómektesýge da­ıynbyz», deıdi ol.

Qyzylqoǵa aýdandyq prokýratý­ra­synyń ókili Ádil Sısenovtiń aıtýynsha, atalǵan máselege aýdan ákimindigine suraý salynypty. Aýdandyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaý­shylar kóligi, avtomobıl joldary jáne turǵyn úı ınspeksııasy bólimi joldaǵan jaýapqa taldaý jasalǵan.

«Keıin nysan «Saǵyz Sý Arnasy» JShS-nyń teńgerimine ótkendikten materıaldardy qaıtadan ákimdikke joldadyq. Barlyq qujat qaıta qara­lady. Al zań buzýshylyqtar anyq­talsa, prokýrorlyq den qoıý sharalary qabyldanady», dedi ol.

О́ńirlik palata qyzmetkerleri de kásipkerdiń ótinishine zerdeleý júrgizdi. Qubyrdan sý alý núktesine taldaý jasaldy.

«Magıstraldyq qubyrdyń qol­jetimdi qýaty júıege qosylǵan tuty­nýshylar sany men olardyń sý tutyný kólemine baılanysty dep sanaımyz. Al sý júıesine qosylý orny sýdyń qysymyna áser etpeıdi. Sonymen qatar sý qubyryna qol jetkizý núktesi jer teliminiń shekarasynda bolýǵa tıis. Berilgen tehnıkalyq shart kásip­kerge qosymsha talaptar júkteıdi dep esep­teımiz», dep málimdedi S.Joldybaev.

Bul máselege baılanysty óńirlik palata Qyzylqoǵa aýdanynyń prokýratýrasyna arnaıy hat joldady. Hatta «Saǵyz Sý Arnasy» JShS bergen tehnıkalyq sharttardyń zańdylyǵyn tekserý jáne kásipkerdiń jer teliminiń shekarasynda qosylý núktesin aıqyndaý máselesin qaraý týraly usynys bar.

Munaıly óńirde shaǵyn jáne orta bıznestiń ıelerin tuıyqqa tireıtin osyn­daı kedergiler azaımaı otyr. О́ńir­lik kásipkerler palatasynyń ókil­deri kásip ıeleriniń ótinishine baı­la­nysty materıaldardy aldyn ala taldaý kezinde birneshe túıt­kil­di  jaıttyń baryn joqqa shyǵar­maıdy.

«Materıaldardy aldyn ala tal­daý laýazymdy tulǵalardyń ókilet­tikterin asyra paıdalaný jáne teris paıdalaný, óz betinshe áreket etý belgileriniń bolýy múmkin ekenin kórsetti. Olardyń áreketteri kásip­kerlik qyzmetke zańsyz aralasý retinde baǵalanýy múmkin. Bul faktilerdi qadaǵalaý organy tek­serip, zań buzýshylyqtar rastalǵan jaǵ­daıda palata ár kásipkerdiń quqyn sotta qorǵaýǵa qoldaý kórsetedi», dep habarlady kásipkerler palatasynyń baspasóz qyzmeti.

Atyraý oblysy