• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
20 Mamyr, 2015

Enshilegeni erlik ister

481 ret
kórsetildi

San ǵasyrlyq shejireniń kýási Syr óńiri – Ánýardyń týǵan jeri. Baldyrǵan balalyq shaǵy, bazarly kúnderi osynda ótken. Syrdarııanyń tolqyn­da­rynda aq sha­baqtaı asyr salyp ósken Ánýardyń qımasy da, syrlasy da osy ózen, sol ózen boıynda ornalasqan týǵan mekeni. Aqqorǵan aýyly – bolashaq batyrdyń kir jýyp, kindik kes­ken ata qonysy. Ábýtálip pen Álımanyń shańyraǵynda 1922 jyly dúnıege kelgen ul óse kele iske tyndyrymdy, jalyndy, minezi birbetkeı, ýádege berik bala bolyp ósti. Kúreskenin alyp uratyndaı qaısar da qaıratty jigit áke-sheshesiniń ǵana emes, búkil aýyldastarynyń da súıenishi edi.

Alaıda, mıllıondaǵan adamnyń taǵdyryn tálkekke salǵan, áke-sheshesin balasynan aıyryp, anany ańyratyp jesir, balany shyryldatyp jetim atandyrǵan qanquıly soǵys bastalǵanda Ánýar túbit murty endi tebindegen 19-ǵa da tolmaǵan jas jigit-tin.

1942 jyly Ánýar ákesi Ábýtálippen birge soǵysqa attanady. Aýdan ortalyǵynda ákeli-balaly qımaı-qımaı qoshtasty. Ábýtálip aqsaqal eńbek batalonyna, Ánýar bolsa qandy maıdan júrip jatqan batysty betke aldy.

Qarýly, tepse temir úzetin Ánýar zeńbirek tutqasyn ustaǵanǵa deıin talaı jaýyngerlik jattyǵýlardan ótti. Ushaqqa minip, parashıýtten sekirdi. Myltyq istigin paıdalanyp, qoıan-qoltyq shaıqasqa daıyndaldy. О́miri kórmegen shańǵy tebýdi emin-erkin meńgerdi. Qysqasy, «segiz qyrly, bir syrly» jaýyngerdiń tap ózi boldy da shyqty.

1943 jyldyń 16 qarashasy kúni marshal Malınovskıı qolbasshylyq etetin II Ýkraına maıdanyndaǵy 53-armııamen Staraıa Rýssa qalasyna bet aldy. Jas jaýynger Ánýar Ábýtálip alǵashqy urysqa osylaı kiristi.

Kóp ýaqyt ótpeı Otandy jaýdan azat etýde Ánýardyń da izi saırap jatty. Ásirese, batyrdyń dańqyn búkil elge jaıǵan Vengrııadaǵy sheshýshi 23 kúndik soǵys boldy.

Keńes áskerleri Vengrııany azat etýde Tıssa ózeni boıyna jetip, jaýdyń shebin keri qaıtara bastaǵan. Sol urysta jaýynger Ánýar Tıssa sý bógetin dushpan udaıy atqylap turǵanyna qaramastan, rotanyń ózenniń oń jaq jaǵalaýyna ótýin uıymdastyrýdy óz qolyna alady. Sóıtip, ózennen jalǵyz ózi júzip, dushpan jaqta turǵan qaıyqty bergi jaǵaǵa alyp keledi. Jalǵyz qaıyqpen oq astynda ol arǵy jaǵaǵa 47 ret qatynap, jaýyngerlerdi, oq-dárilerdi jáne baılanys quraldaryn ózennen ótkizgen. Ánýar uıqysyz, demalyssyz bir táýlik boıy jumys istegenniń arqasynda rotada eshbir shyǵyn bolmaǵan.

Osylaısha, keıipkerimiz qaharmandyq erlik kórsetkender qatarynan kórindi. Soǵysta 18 jaý­dy, 3 ushaqty atyp túsirgen Ánýardyń erligi esh ketpedi. Oǵan áskerı basshylyqtyń tapsyrmasyn oryndaýda erekshe batyrlyq tanytqany úshin 1945 jyldyń 24 naýryzynda KSRO Joǵarǵy Keńesiniń Jarlyǵymen Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berilip, Lenın ordeni men «Altyn Juldyz» medali qosa tapsyryldy. Jáne de I dárejeli Otan soǵysy ordenimen marapattaldy.

Jeńisten soń, 1947 jyly elge oralǵan Ánýar batyr kolhoz jumystaryna belsene aralasty. «О́zgent», «Mádenıet» kolhozdarynda aýyldyq keńestiń tóraǵasy, 1967-1970 jyldary Túgiskenge qarasty Saýsa bólimshesinde egis brıgadıri boldy, 1970-1983 jyldary Túgisken massıvin ıgerýge belsene qatysyp, kúrish orýmen aınalysty. Eńbektegi erligi joǵary baǵalanyp, 1972 jyly Lenın ordenin ekinshi márte keýdesine taqty. Birneshe ret aýdandyq, oblystyq keńesterdiń depýtaty bolyp saılandy. Batyr erligin týǵan halqy da dáripteı bildi. Er esimin ardaqtap, Túgisken aýylyndaǵy №209 mektepti batyr esimimen atady.

Almas MANAP, «Egemen Qazaqstan».

Qyzylorda oblysy.