Taıga tórinde – taqta taıtalasy

Reseıdiń Hanty-Mansı avtono­mııalyq oblysynyń ortalyǵy – Iýgrada burnaǵy kúni shahmattan 14, 16 jáne 18 jasqa deıingi jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonatynyń birinshi jarys kúni aıaqtaldy. Áýeli Qazaqstan shahmat federasııasynda atqarylǵan uıymdastyrý sharalary jaıyna toqtalaıyq. Uıym atqarý komıtetiniń Almatyda 21 qyr­kúıekte ótken otyrysy kún tárti­bin­de bir ǵana másele – elimiz shah­mat­shy­larynyń jaqynda Bakýde aıaqtalǵan 42-shi Búkilálemdik olımpıadada óner kór­setýiniń qorytyndylary tal­qy­lan­dy. Atqarý komıtetiniń 15 múshesi qatysqan májiliste áıelder qurama­sy­nyń kórsetkishine kóńil tolmaıtyny birden aıtyldy. Týrnırde erler quramasy 180 komandanyń arasynda 28-orynǵa taban tirese, boıjetkender jasaǵy 140 ujymnyń ishinde 37-orynnan kórindi. Al budan eki jyl buryn ót­ken olımpıadada jigitter 170 koman­da talasynda 42-oryn alsa, qyzdar 136 báse­ke­les ortasynda 6-tu­ǵyr­ǵa turaqtaǵan edi. Talqylaý barysynda «Qazaqstan shahmat federasııasy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń birinshi vıse-prezıdenti Erkin Israıylov federasııa prezıdenti Ǵalymjan Esenovtiń osyǵan baılanysty usynysyn jetkize kelip, áıelder quramasynyń bas jat­­tyq­tyrýshysy Pavel Kosýrdy at­qaryp otyrǵan qyzmetinen bosatý kerek­ti­gine toqtaldy. – Federasııa prezıdenti uıym jumy­syn qazirgiden de góri móldir de ashyq etýdi, sondaı-aq uıymdy konkýrstyq negizde qaıta qurýdy qalap otyr. Osynyń bári federasııa men jattyqtyrýshylar jumystary sapa­syn arttyrý maqsatynda jasal­maqshy, – dedi E.Israıylov. Ol, sonymen birge, 2017 jyldan ba­s­tap barlyq jattyqtyrýshylar keli­sim­­­­shart júıesine kóshirilip, olar­­­dyń kon­­kýrs­tyq jolmen tańdap aly­na­ty­nyn sóz etti. Al bapkerler jumys­tary­­na baǵa berýde árbir eki jylda bir ret ótip tu­ra­tyn Búkilálem­dik olım­­­pıa­­da­­­nyń qo­rytyn­dylary negizgi ólshem bolady. Endi Hanty-Mansıde kerýen kergen álem chempıonatyna keleıik. Al­ǵashq­y raýnd eshqandaı kezdeısoq nátı­jeler ákele qoıǵan joq, eger jaqynda ǵana Reseı shahmat federasııasyna aýysyp ketken qazaqstandyq Bıbisara Asaýbaevanyń týrnırdi óte kúshti bastaǵanyn alǵa tartpasaq. Másele mynada, buǵan deıin 12 jasqa deıingilermen sharshy taqta ústinde shaıqasyp kelgen Bıbisara bul joly 18 jasqa deıingilerdiń úıirine qosylyp, birinshi partııada ózinen kóp úlken vetnamdyq Ngýıen Zang Zýı Tıendi erkin utyp shyqty. Sóıtip, álemniń 12 jasqa deıingiler arasynda eks-chem­pıony bolyp tabylatyn ol týr­nırdegi eń eresek 70 qyzdyń tobynda grek Stavroýla Solakıdoýmen birge týrnır kestesiniń kóshin bastady. Mamandardy tek reıtıng boıynsha birinshi turǵan Eýropa chempıony, grýzın qyzy Nıno Homerı­kıdiń kútpegen jerden teń oı­nap qalǵany tańǵaldyryp jatyr. Al bizdiń osy ortada synǵa tús­ip jat­­qan jalǵyz sportshymyz – Dılıara Albekova reseılik Vıktorııa Iаkımen­ko­men teń oınady. Jastary 18-ge deıingi jigitter arasyndaǵy kezdesý­lerde qazaqstandyq Janat Saıyn latvııa­lyq Oleg Petrovskııdi utsa, Arystanbek Orazaev túrik Oner Ogýzben teń oıynǵa kelisti. Osy pozısııa­daǵy úshinshi óki­li­miz Aırat Sádýbaev armıan Aram Akopıan­nan jeńilip qaldy. 14 jasqa deıingi qyzdar saıysynda biz­diń Ásel Serikbaı norveg Ingrıd Skas­lıenmen teń tússe, Saqypjamal Bar­ma­ǵam­betova belorýs Olga Badel­ko­­dan jeńilgenin moıyndady. Ul­dar sapy­nan Ramazan Shalmahanov bel­gııa­­lyq Lev Akýlovten basym bolsa, Rýs­lan Sálimov reseılik Semen Lobasov­­qa álsizdik kórsetti. Budan ári 16 jas­qa deıingi jasóspirim qyzdary­myz­­dyń biri qarsylasymen teń óner kór­set­se, ekinshisi jeńilistiń ashy dámin tatýǵa májbúr boldy. Atap aıt­qan­da, Arnash Baýyrjan reseılik Polı­na Shývalova ekeýi bir-birin ala alma­sa, Alısa Qozybaeva úndistandyq Prıa­n­kaǵa ese jiberdi. Uldardyń ekeýi birinshi qarsylastarynan basym tússe, ekeýi jeńilistiń ashy dámin tatty. Osylaısha, Jandos Aǵmanov – esto­­nııa­­lyq Alekseı Sýbehındi, Denıs Mah­nev slovakııalyq Igor Lıtnerdi jeńse, Dastan Turar – re­seı­­lik Olek­sandr Trıapıshkodan, Tımýr Nur­janov ırlandııalyq Arash Tobıas­tan utyldy. Keshe keshke ekinshi raýnd kezdesý­leri oınaldy. Chempıonat 3 qazan kúni márege jetedi.  Damır QOJAMQUL