Dárigerler nege ábiger?

Bizdiń aıtaıyn degenimiz, dári­ge­rlerdi attestasııalaý máselesin­de oryn alyp otyrǵan keıbir túsinispeýshilikter men kereǵar­lyqtar. Densaýlyq saqtaý mınıstr­li­gi­niń 6.11.2009 jylǵy №661 «Den­­­saýlyq saqtaý salasynda kva­­lı­fı­kasııalyq emtıhan ótkizý­diń tárti­bin bekitý týraly» buı­ryǵynyń esh negizge súıenbeı qarapaıym dárigerden pálenbaı (mamandyǵyna qaraı 5-10) ǵyly­mı maqalalar jazýdy ta­lap etý, olar sol buıryqtyń talap­ta­ryna saı respýblıkalyq jýrnaldarda jáne onyń 3-5-in jeke avtor retinde jarııalaný kerek degen jol­dary qatardaǵy qara­paıym dári­gerlerge kóptegen qıyndyqtar týǵyzyp otyr. «Qatardaǵy jaı dáriger qa­shan, qalaı osynshama ǵylymı ma­qala jazady? Oǵan barlyq dári­gerdiń qabileti, múmkinshiligi bar ma? Tipti, ǵy­lymı zertteý ortalyq­taryn­da qyz­met etip júrgen ǵalym-dári­ger­lerdiń ózi osynshama qatań talapty oryndaı ala ma? Nege jaı dári­ger­lerdiń attestasııasyn sonshama kúrdelendirip jiberdi? Maq­sat ne? Mınıstrlikte otyr­ǵan­dar álgi buı­ryqty daıyn­da­ǵanda ne oılady eken? Kún demeı, tún demeı, jar qulaǵy jastyqqa tımeı eńbek etip júrgen qarapa­ıym qa­tar­daǵy aýyl­dyń nemese qalanyń dárigerlerin kezekti attestasııa kezinde álgi oryn­dal­maı­tyn qııal-talaptarmen súri­ndirip, olardyń kvalıfıka­sııa­lyq katego­rııa­laryn shegerýdi maq­sat etti me eken? Múm­kin, onsyz da mardym­syz jalaqy alatyn dári­gerlerdiń kategorııa úshin tólenetin qarjy­sy­nan únemdegisi keldi me? Nemese jýrnaldardyń jumysyn jan­dandy­ryp, dárejesin, redaksııa­lar­dyń «qaltasyn» toltyr­maq bol­dy ma? Áıtpese álgindeı buı­ryq shyǵarý qa­jet pe edi? Ja­raıdy, dáriger áýpirimdep júrip (bireýge pulyn berip, jalynyp júrip) birneshe ma­qala daıyndady-aq delik. Endi ony medı­sınalyq jýrnaldar­dyń re­dak­sııa­syna jetkizse, olar áp- sátte kal­kýlıatorda eseptep jiberip, «my­na ma­qalańyzǵa munshama, al my­na­ǵan sonshama teńge» dep dáriger­diń qal­ta­synan ár maqalaǵa 15-30 myń teńge (maqalanyń kólemine qaraı) aqshasyn qaǵyp alady. Jáne ol taıaý arada jarııalana qoımaıdy, óıtkeni onda da uzyn kezek. Búkil respýblıka boıynsha qansha dáriger bar ekenin eseptep kórińiz, solar­dyń bar­ly­ǵy ǵylymı-praktıkalyq maqala jazsa, kezek bolmaı qaıtsin. Taǵy bir tańǵalarlyǵy, buıryq­taǵy tizimge kirmegen jýrnaldarda jarııa­lanǵan maqalańyz esepke alyn­­baı­dy, ol bos áýreshilik. Son­dyqtan dáriger maqa­la­syn jarııa­laıtyn jýr­nal izdep sarsańǵa túsedi. Shyn­dyqqa kelgende, sondaı qıyn­dyq jaı, qa­tardaǵy ár dárigerge qajet pe? Endi álgindeı jolmen jazylǵan maqalalardyń sapasyna qarańyz. Onyń basym kópshiligi burynyraq ja­ryq kórgen basqa jýrnaldardan, ǵylymı toptamalardan, tipti, bazbiri ınternetten kóshirilip alynǵan shala dúnıeler. Ondaı jolmen daıyn­dal­ǵan maqalalar ǵylymǵa, praktı­kaǵa ne jańalyq ákep qosa­dy? Mundaı maqalalar kimge qa­jet? Suraq kóp, jaýap joq. «Súringenge judyryq» degendeı, qazirdiń ózinde men biletin biraz dárigerler atalǵan buıryqtyń maqala jarııalaý jónindegi tala­byn oryndaı almaı, burynǵy kva­lıfıkasııalyq kategorııalaryn qor­­ǵaı almaı, aılyqtan qaǵylyp, sa­na­tyn joǵaltyp, jaı sertıfıkatpen súrinip-qabynyp «ólme ja­nym, ól­me» dep azdaǵan aılyǵyn qanaǵat tutyp, ári qaraı eńbek etip júr. En­di qaıtsin, ne amal bar? Sha­ǵy­nyp kimge barady? Aqylǵa sala­ıyq­shy, dárigerdiń biliktiligin jýrnalda jarııalaǵan maqala­lary­men baǵalaý durys pa ózi? Osyndaı jaı tek bizdiń bir Jambyl oblysynda emes, respýb­lı­kamyzdyń barlyq óńirindegi barsha dárigerlerdiń júıkesin toz­­­dy­ryp otyr. Sondyqtan da respýblıka boıynsha attes­ta­sııa­lyq sanaty bar dárigerler sany jyldan jylǵa tómendep barady. Sondyqtan da dá­ri­gerlerdi attestasııalaý máse­le­sin qaıta qaraǵan jón dep sa­naı­myz. Olardy jergilikti densaýlyq saqtaý organ­da­ry­nyń quzyryna qaı­tar­ǵan du­rys (erte kezde solaı boldy emes pe?). Jergilikti mama­n­dar­dyń qa­b­ile­tin, biliktiligin, múm­kinshi­ligin olar jaq­sy biledi emes pe? Nege alys­taǵy qarapaıym dári­ger at­tes­ta­sııalyq jumysyn ar­qalap, tý sonaý Astanaǵa, Alma­ty­ǵa, aý­maqtyq me­dı­sınalyq ýnı­ver­sı­tetter men akademııa­lar­ǵa barýy kerek? Burynǵy attestasııalaý táji­rı­besi bilim berý salasynda saq­talyp qaldy emes pe? Mektep mu­ǵalimderiniń attestasııasy oblys­tyq bilim berý basqarmalarynda júrgizilip, olarǵa esh qıyndyq týǵyzbaı otyrǵany bárimizge belgili. Endeshe, dárigerlerge nege qoldan qıyndyqtar týǵyzyp, basyn aýyrtyp júrmiz? Murat BERDÁLIEV, Qazaqstan medısına qyzmet­ker­leri qaýymdastyǵynyń Jambyl oblystyq  fılıalynyń tóraǵasy. Saǵyndyq ORDABEKOV, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor.