Daryndy urpaq – qarymdy urpaq

Úıge nur, uıaǵa kórik, tur­mys­qa ajar, kóńilge bazar syı­laıtyn ol árıne – bala. Al eger bala daryndy bolsa ol tipti, nur ústine nur bolary aqıqat. Ǵu­la­malar: «Adam balasynyń boı­yn­daǵy daryndylyq tek bir ǵa­na paıyzdy quraıdy. Al qalǵa­ny onyń tárbıesi men óziniń ósip-jetilgenine baılanysty» deıdi. Buǵan qaraǵanda, adam boıyndaǵy daryndylyq qasıet barlyq adamda bolsa kerek. Kóp jaǵdaıda ol adamnyń óz qo­lyn­da sekildi. Jastaıynan ómirge degen qyzyǵýshylyǵy, tylsym dúnıelerdi bilýge degen qushtar­lyǵy, qıyndyqtardy jeńýge de­gen talpynysy túptiń-túbin­de adamdy durys jolǵa salmaı qoımaıdy. Qazaq tekti halyq deımiz. Sol tekti halyqtan ósip óngen jas­tar barshylyq. Sol da­ryn­dy urpaq­tyń jaqsy jumys tájirıbelerin jınaqtap taratý, bilimderin te­reńdetý qandaı dá­rejede degen másele qozǵalǵan halyqaralyq ǵylymı-praktı­ka­lyq konferensııa 15-16 tamyz kúnderi Astana qalasynda, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bastamasymen res­pýblıkalyq «Da­ryn» orta­ly­ǵy ótkizgen bo­latyn. «Daryndylyq máselesine ja­ńasha kózqaras» dep atalatyn atalmysh halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııaǵa otan­dyq jáne sheteldik joǵary oqý oryndarynyń ǵalymdary men tájirıbeli pedagogtar, jalpy bilim beretin pánder boıynsha halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı joba jumystarynyń jeńimpazdary, júldegerleri, olar­dyń ata-analary men mu­ǵalimderi, daryndy balalarmen jumys jónindegi ortalyqtar­dyń ustazdary, pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin artty­ra­tyn ınstıtýt ókilderi qatysty. Daryndy balalar – elimizdiń ıntellektýaldyq elıtasyn qa­lyp­tastyratyn ulttyq qundy­lyq bolyp sanalady. Shyǵar­m­a­shyl, ushqyr oıly jáne eń bas­tysy óz bilimin iske asyratyn tulǵa da – daryndy balalar. Táýelsizdik alǵaly 20 jyl ishinde respýblıkamyzdyń daryndy balalary Qazaqstannyń bedelin álemdik deńgeıge kóterip, bu­ryn-sońdy bolmaǵan tabystarǵa qol jetkizdi. Osy ýaqyt ara­ly­ǵynda bizdiń oqýshylar túrli deń­geıli ıntellektýaldy saıys­tarda, atap aıtqanda, matematıka, fızıka, hımııa, bıologııa, ınformatıka pánderinen ótken halyqaralyq olımpıadalarda, dúnıejúzilik ǵylymı jáne teh­nıkalyq jobalar jarysynda, kórmelerde 3430 medalǵa ıe boldy. Bul úlken jetistik edi. Konferensııada Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Ju­maǵulov sóz alyp, daryndy ba­la­lardyń búgingi jetken jetis­tikteriniń negizinde Táýelsiz Qazaq eliniń turaqty damýy men básekege qabiletti eldiń qaýqary jatqandyǵyna arnaıy toq­tal­dy. El Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń memleket tara­py­nan únemi kórsetken qoldaýy men qamqorlyǵynyń arqasynda daryndy balalarǵa arnalǵan mektepter jumysy jańa qarq­yn alǵandyǵyn da tilge tıek etti. «Qazaqstanda daryndy bala­lar­dy oqytatyn 115 mektep bar. Sonda daıyndalyp jatqan ul-qyzdarymyz álemdik deńgeıdegi olımpıadalar men saıystarda óte jaqsy kórsetkishter kórse­tip keledi. Búgingi myna kezdesýge sol jeńimpaz balalardyń ata-analary da arnaıy shaqyrylyp otyr. Solardyń tájirıbelerin ortaǵa salyp, ózgelermen bólisý úshin, keleshekte osyndaı da­ryn­dy balalardyń olımpıa­da­lar­ǵa qatysýlaryn, olardyń daı­yndyqtaryn, ádistemelik tá­silderin jetildirý úshin osyn­daı konferensııa uıymdasty­rýdy jón kórip otyrmyz dep konferensııanyń uıymdas­tyry­lý maqsatyna qysqasha toqta­lyp ótti mınıstr. Ol sonymen qatar, kelesi jyly elimizdegi 44 mektepke elektrondy bilim berý júıesi engiziletinin, talaptanǵan jas­tar­ǵa onlaın júıesimen bilim alýǵa múmkindik jasaıtynyn da jetkizdi. Árıne, ol júıemen shákirtterdiń barlyǵy emes, oqý­da úzdik, daryndy balalar ǵana oqıdy. Shákirtpen qatar, bilikti ustaz daıyndaýǵa da mınıstrlik qatań talap qoıady. Al­daǵy jyldan bastap muǵalimder daıyndaıtyn pedagogıkalyq jo­­ǵary oqý oryndary qosymsha synaqtan ótetinin B.Jumaǵulov qadap turyp aıtty. Bul maman­dy saýatty daıyndaý úshin asa qajet ekenin de nazarǵa saldy. Halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııanyń ekinshi kúninde plenarlyq otyrys uıymdastyrylyp, onda ár elden kelgen tájirıbeli pedagog mamandar daryndy balalardyń bilim deńgeılerin ári qaraı jetildirý jónindegi usynys-pi­kir­lerin bildirdi. Pikir túıini – pedagog kadrlardyń bilim deń­geı­leri men ádistemelik biliktilikterine kelip toǵysty. Demek, ın­tellektýaldy elıtanyń sapa­lyq jáne sandyq kórsetkishine tikeleı ustazdar qaýymy zor yqpal etedi degen sóz. Muǵalim biliktiligin arttyrý máselele­ri­men qatar olardyń áleýmettik jaǵdaılaryn jaqsartý jónin­de­gi usynystar da jan-jaqty talqylandy. Alqaly jıynǵa qatysqandar daryndy urpaq – qarymdy urpaq degen ortaq oı­ǵa bekip, olardy oqytý men tár­bıeleý isi aldyńǵy tolqynnyń basty mindeti dep tarasty. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.