Tórt memlekettiń júıelik operatorlarynyń jetekshilerin jınaǵan otyrys atalmysh salanyń aǵymdaǵy máselelerin kún tártibine shyǵardy. «KEGOC» AQ (Qazaqstan), «Barkı Tochık» AAHK (Tájikstan), «Qyzǵyzstan UET» AAQ (Qyrǵyzstan), «О́zbekenergo» AQ (О́zbekstan) basshylary men «Energııa» úılestirý dıspetcherlik ortalyǵynyń dırektory qosylǵan jıynda energetıka salasynyń jańa baǵyttary talqylandy.
2003 jyly qurylǵan Ortalyq Azııa Elektr energetıkalyq úılestirý keńesi Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń biriktirilgen elektr energetıkalyq júıeleri arasyndaǵy túıtkilderdi tıimdi sheshe alady. Máselen, óńirdegi energetıkalyq kompanııalardyń 2016-2017 jylǵy kúzgi-qysqy maýsymdy esh qıyndyqsyz, apatty óshirýlersiz ótkizýi osynyń aıǵaǵy.
Al «KEGOC» AQ Basqarma tóraǵasy Baqytjan Qajıev BAQ ókilderimen ótkizgen brıfıngte otyrys barysynda jedel máselelermen qatar, bolashaqtaǵy energetıka salasynyń álemdik trendteri de qarastyrylǵanyn atap ótti. О́ıtkeni jańartylǵan energııa salasy úlken ózgeristerdi bastan ótkerýde. Bul qýat kózderin únemdeýge, energetıka salasynyń jahandanýyna da qatysty jaıttar. Jáne munyń ishinde úzdiksiz damyp jatqan júıede energııany tıimdi bólip taratý da bar.
Otyrysqa qatysýshylar birinshi kezekte 2016-2017 jylǵy kúzgi-qysqy maýsymdardaǵy energııa júıeleri jumystarynyń qorytyndylary men aldaǵy 2017-2018 jyldardyń kúzgi-qysqy maýsymdaryna daıyndyq sheńberinde júrgiziletin jóndeý jáne vegetasııa kezeńderin talqylady.
Sonymen qatar, Qazaqstan BEJ men Ortalyq Azııanyń BEJ qatarlas jumysy sheńberinde múshe-memleketterdiń elektrmen jabdyqtaý senimdiligin qamtamasyz etý, jumys merzimderin úılestirý, ádistemelik bazany jetildirýge qatysty birqatar máselelerdi qarastyrdy. Kezdesý nátıjesinde qyzmetteri kelisilgen energııa júıelerdiń qatarlas jumys rejimin qamtamasyz etýge, sonyń ishinde Ortalyq Azııa aımaǵynda otyn-energetıkalyq jáne sý resýrstaryn keshendi paıdalanýǵa baǵyttalǵan birqatar sheshýshi qujattar qabyldandy.
Jıyn arasynda Baqytjan Qajıev jýrnalısterge bergen suhbatynda, atalmysh kezdesýdiń «KEGOC» kompanııasynyń 20 jyldyǵy qarsańynda ótip otyrǵanyn ataı kele, osy aralyqta kompanııa elimizdiń elektr energetıkalyq táýelsizdigin qamtamasyz etý jolynda nysandardy jańǵyrtý, jańa energııa nysandaryn salý syndy aýqymdy jumystar atqarǵanyn málimdedi.
– Kezdesýden buryn kórshi elden kelgen áriptesterimiz Almaty qalasynyń mańaıynda ornalasqan 500kV «Alma» qosalqy stansasyna baryp qaıtqan bolatyn. Bul joba – KEGOC iske asyrǵan jobalardyń ishinde mańyzdy orynǵa ıe. Sebebi, elimizdiń táýelsizdigi jyldarynda nólden bastap salynǵan alǵashqy 500kV-tyq qosalqy stansa. Atalmysh qosalqy stansany ulttyq elektr torabyna jalǵaý Almaty energııa torabyn jáne jalpy alǵanda elimizdiń ońtústik óńirin elektrmen jabdyqtaý senimdiligin qamtamasyz etti. Kelesi jyly osy «Alma» qosalqy stansasyna «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyna engen, birinshi kezeńi jumys kestesinen bir jylǵa erte aıaqtalǵan «Soltústik-Shyǵys-Ońtústik tranzıti» jobasynyń 500kV-tyq jańa elektr jetkizý jelisin jalǵaýdy josparlap otyrmyz, – deıdi «KEGOC» AQ Basqarma tóraǵasy Baqytjan Qajıev.
– Birde-bir eldiń energııa júıesi jalǵyz jumys isteı almaıdy. Sondyqtan iskerlik qarym-qatynas ornatý óte mańyzdy. Qandaı da bir qıyndyq týyndasa kómek qolyn sozýǵa daıynbyz. Kezdesýde aldaǵy kúzgi-qysqy maýsymǵa daıyndyq ta pysyqtalyp, biriktirilgen elektr energetıkalyq júıeleriniń zaman aǵymyna beıimdelgen tujyrymdamasyn jasaý jaıy sóz boldy, – dedi «Energııa» úılestirý dıspetcherlik ortalyǵynyń dırektory Hamıdılla Shamsıev.
Tórt memlekettiń jaryqtandyrý máselesin kótergen kókeıkesti jıynda «KEGOC» AQ Basqarma tóraǵasy Baqytjan Qajıev búgingi álem jańǵyrtylatyn energetıka, ony saqtaý men júıelerdi jahandandyrýǵa kóp kóńil bólip otyrǵanyn aıta kele, árbir energetıkalyq júıe artyq elektr qýatyn eksporttaýy úshin Taıaý Shyǵystyń naryǵyn zertteýdi jáne eýropalyq bólik pen Taıaý Shyǵysty baılanystyratyn kópir qurý ıdeıasyn usyndy.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
