Investısııalardyń ıgiligin kóretin kez

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen Úkimettiń selektorlyq rejimdegi otyrysy bolyp ótti. Onda eko­nomıkany jańǵyrtý máseleleri, sondaı-aq Qazaqstan eko­nomıkasynyń shıkizattyq emes sektoryna tikeleı sheteldik ın­vestısııalar tartý jónindegi ulttyq jospar talqylandy. Aldymen Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov sóz alyp, jastar saıasaty má­se­leleri boıynsha elimizdiń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy týraly baıandama ja­sady. «Usynylǵan jańa zań jo­basynyń maqsaty jastardyń áleýmettik-ekonomıkalyq da­mýy­na kómektesý, olardyń memleket pen qoǵam ómirine belsene qat­y­sýyna jaǵdaı jasaý bolyp ta­by­lady. Jastar saıasaty týraly zań­namaǵa túzetý engizý máselesi arnaıy saıtta (www.zan.zhastar.kz) talqylanyp, oǵan 1000-nan astam usynystar kelip tústi. Zań jo­ba­syna birqatar jańalyqtar engizý usynyldy. Mysaly, olar­dyń ishinde stýdentterdi baspanamen qamtamasyz etý, bilim alýshylar úshin kólikte jeńildikpen júrý, «Daryn» memlekettik syılyǵyn zańnamalyq turǵyda bekitý jáne basqa da usynystar bar, dedi B.Jumaǵulov. Budan soń kún tártibine engizilgen «Qazaqstan ekonomıka­sy­nyń shıkizattyq emes sektoryna tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartý jónindegi ulttyq jos­p­a­ry» týraly baıandamany Pre­mer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehno­lo­gııa­lar mınıstri Áset Isekeshev ja­sady. Ol el aldynda ekono­mı­kany jedel ındýstrııalandyrý boıynsha úlken maqsattar tur­ǵa­nyn taǵy bir márte qaıtalap ótip, ónimdilik máselesi men jańa tehnologııalardyń búgingi tańda aldyńǵy kezekke shyǵyp otyr­ǵandyǵyn jetkizdi. «Bunyń bar­lyǵy elimiz júrgizip otyrǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartý saıasatynda kórinis tabady. Údemeli ındýstrııalyq-ınnov­a­sııa­lyq damý baǵdarlamasyn jú­zege asyrǵan 1,5 jyldyń ishinde TShI baǵytynda naqty jaǵymdy nátıjelerge qol jetkize basta­dyq. 2010-2014 jyldarǵa arnal­ǵan eksportty yntalandyrý jáne arnaıy ekonomıkalyq aımaq­tar­dy damytý, ınvestısııalar tartý boıynsha salalyq baǵdarlama ja­sap shyǵaryldy. Ony júzege asyrý barysynda sheteldik ın­vestor-elderdiń iri kompanııa­la­ry­men 200 ınvestısııalyq bastama boıynsha jumystar bastaldy. Sheteldik ınvestorlardyń qaty­sýy­men 20-dan astam halyq­ara­lyq túrli bıznes-forýmdar uı­ym­dastyryldy. Biz Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen Fransııa, Ońtústik Koreıa, Qytaı elderi kompanııalarymen jumys júr­gi­zip, baılanys ornattyq. Son­daı-aq Germanııa, Japonııa jáne Taıaý Shyǵys elderimen jumysty belsendire túsýdemiz», dep atap ótti Áset Isekeshev. Onyń aıtýynsha, 2010 jyly 12 tilde qyzmet kórsetetin ult­tyq ınvestısııalyq veb-saıt qol­danysqa engizilgen kórinedi. Mun­daı 12 tildi ınterfeıs úzdik sheteldik 10 saıttyń biri bolyp tabylatyn fransýzdyq saıtta ǵana bar eken. Veb-saıtta Qazaq­standa bıznes júrgizýdiń qyr-syry, barlyq qajetti málimet, tipti kommýnaldyq tólemaqy tý­ra­ly da aqparat tabylady. Veb-saıt ashylǵannan keıingi 8 aı ishinde oǵan elimizge ınvestısııa salýǵa baılanysty 100-den astam ótinish kelip túsip, 48 myńnan astam kelýshiler tirkelipti. «Investısııalyq zańnamany jetildirý maqsatynda bıyl ar­naıy ekonomıkalyq aımaq tý­ra­ly jańa zań qabyldandy.  Zańda ınvestısııa salýshyǵa usynyla­tyn jeńildikter paketin keńeıtý men AEA qatysýshylaryna ruq­sat beriletin sharalar sanyn qys­qartý qarastyrylǵan. Jaǵymdy tendensııalardy statıstıkalyq málimetter de rastap otyr. 2007-2009 jyly jahandyq qarjy daǵdarysy jaǵdaıynda álemde tikeleı sheteldik ınvestısııalar aǵysy eki esege azaıǵan kezde, Qazaqstanǵa tartylǵan sheteldik ınvestısııalar sany re­kordtyq kórsetkishke jetken. Mamandardyń aıtýynsha, 2012 jyly álemdik ekonomıkanyń jaǵdaıy na­shar­lamaq. Bıylǵy jyldyń ózinde Qasha­ǵan­daǵy jumystardyń belsendi faza­sy­na baılanysty elge keletin TShI kóleminiń azaıǵany baıqalady, son­dyq­tan bizge kúshimizdi tııanaqtap, qarqy­ny­myzdy tómendetip almaýymyz qajet. Sonymen qatar, elimizde birinshi ret óńdeýshi ónerkásipke tartylǵan ınvestısııa kóleminiń ósýi baıqaldy. My­sa­ly, metallýrgııaǵa tartylǵan TShI 12%-ǵa artyp, al qara metallýrgııaǵa eki ese TShI tartyldy. Elektr óndirisi men elektrondy jabdyqtar óndirýge sa­lyn­ǵan sheteldik salymdar 16%-ǵa artqan. Jalpy, Qazaqstanǵa TShI úshin báse­ke­les elder negizinen TMD elderi bolyp ta­bylady. Elimiz tartylǵan ınvestı­sııa­nyń IJО́-ge jáne jan basyna shaq­qandaǵy kólemi boıynsha Reseıden keıingi tolassyz kóshbasshy bolyp tabylady. Qazirgi tańda qalyptasyp otyrǵan ekonomıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty TShI-ǵa degen tartys kenetten kú­sheı­di. TMD elderin qospaǵanda agressııaly ınvestısııalyq saıasatty Eýropa da júrgize bastady. Sondyqtan dál qazir Qazaqstan aldynda eki mańyzdy mindet tur. Birinshisi, sheteldik ınvestısııa­lar­dy belsendi tartý bolsa, ekinshisi, olar úshin ózge eldermen básekelestikti tabysty júrgizý. Júrgizilgen zertteýler Qazaqstannyń ınvestısııalyq syıym­dy­lyǵynyń ósý áleýeti joǵary ekendigin kórsetedi. Sáıkesinshe, ekonomıka­nyń básekege qabilettiligin arttyrý jáne el áleýetin tıimdi qoldaný arqy­ly TShI-dy jylyna 10 mlrd. AQSh dol­laryna deıin ósirýge múmkindik bar. Qazaqstan ekonomıkasynyń básekege qabilettiligin arttyrý – barlyq memlekettik jáne kvazımemlekettik qury­lym­dardyń elimizdiń baǵdarlamalyq qu­jattaryn júzege asyrý arqyly qol jet­kizetin negizgi mindeti. Osy maq­sat­ta Qazaqstan ekonomıkasynyń shıki­zat­tyq emes sektoryna ınvestısııa tartý­dyń ulttyq jospary jasaqtaldy, ol Úkimet qaýlysymen bekitiletin bolady. Jospar 4-ke bólinedi. Alǵashqysy – strategııalyq ınvestısııalyq joba­lar­ǵa arnaıy rejim qoldaný», dedi Pre­mer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri.  Á.Ise­keshev 1994-2004 jj. araly­ǵyn­da jumys istegen «Investısııalar tý­raly» Zańnyń zańnamalyq turaq­ty­lyq norma­syn qaıtarýdy usyndy. «Ol sol kezeńde yntalandyrý faktory retinde qolda­nyl­dy, alaıda, ındýstrııa­lan­dyrý boıynsha memlekettik baǵdar­la­malardyń bolma­ǵan­dyǵy sebepti ony shıkizat sekto­rynyń ınvestorlary ıgiligine jaratty. ÚIIDB mindetterin esepke ala otyryp, ony 10 jyl tek qana óńdeýshi sektor ınvestorlaryna qaıtarýdy usynamyz. Ekinshi baǵyt vıza alý tártibin ońtaı­lan­dyrý bolsa, úshinshi baǵyty qazaq­stan­dyq qyzmet kórsetýdi jaqsartý, al tór­tinshisi maqsatty ındıkatorlardy bekitý bolyp tabylady, dedi ol. Bul tórt baǵyt boıynsha Áset О́rentaıuly  tolyq­qandy túsinikteme berip ótti. Selektorlyq rejimdegi otyrys ba­ry­synda Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Albert Raý atalmysh mınıstrlik tıisti organdarmen birlese ındýstrııalandyrý kúnin ót­kizýge arnalǵan daıyndyq jumys­ta­ry júrgizilip jatqandyǵyn habarlady. «Sharany «Saryarqa»  respýblıkalyq velotreginde ótkizý josparlanyp otyr. Elbasynyń qatysýymen ındýstrııalyq jobalardy iske qosýǵa arnalǵan bul telekópir shamamen ústimizdegi jyldyń 9 jeltoqsanyna belgilenýde», – dedi ol. Vıse-mınıstr atalǵan telekópir bary­syn­da «Altyn sapa» jáne bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi salasyndaǵy «Paryz» dástúrli syılyqtary tapsy­ry­­latynyn jetkizdi. «Al ındýs­trııa­landyrý kartasyna kelsek, 2011 jyl­dyń ekinshi jartyjyldyǵynda 600 mlrd. teńgeden astam qarjynyń 129 jobasy iske qosylady. Búginde 6 joba iske qosyldy, al qalǵandary aldaǵy 3 aıdyń ishinde tapsyrylatyn bolady. Budan soń Ekonomıkalyq damý jáne saýda vıse-mınıstri Qýandyq Bıshimbaev sóz aldy. Ol baıandamasyn statıstıka málimetterimen bastady. Vıse-mı­nıstrdiń aıtýynsha, turǵyn úı qu­rylysyna baǵyttalǵan ınvestısııalar 37%-ǵa tómendegen kórinedi. Osyǵan baılanysty turǵyn úı jetispeýshiligi oryn alyp, baǵa ósimi baıqalýda. Bı­yl­ǵy jyldyń alǵashqy jartysynda óńir­ler boıynsha turǵyn úı baǵasy 20-25%-ǵa joǵarylaǵan. Q. Bıshimbaev tur­ǵyn úıdiń bastapqy rynogynda (jańa úıler) usynystar joqtyǵyn, al qaıtalama rynoktaǵy úıler alyp­sa­tarlyq saýdaǵa aınalyp otyrǵandyǵyn aıta ketti. «Osyǵan baılanysty ar­naıy baǵdarlama jobasyn ázirledik. Alaıda, ony Qazaqstan óńirleri aıa­syn­da tekserip kórý úshin 2011-2012 jyl­da­ry ilki joba retinde iske asyrýdy usynamyz», – dedi ol. Baǵdarlama jobasymen tanysqan Úkimet basshysy ony ilki joba rejiminde Astana jáne Shymkent qala­la­ryn­da iske qosý kerektigin quptady. «Menińshe, joba baǵdarlama bolýǵa áli jetkiliksiz. Sondyqtan ony aldymen ilki joba retinde bekiteıik. Jobany As­tanada jáne turǵyndar kóp qonys­tan­ǵan óńirler arasynan Shymkentte iske asyrýdy usynamyn», – dedi Premer-Mınıstr. Úkimet basshysy atal­ǵan aımaqtarda jınaqtalǵan táji­rı­beden keıin el sheńberinde júzege asy­rý úshin onyń naqty baǵdarlama turǵy­syn­da  qarastyrylatyndyǵyn jetkizdi. Venera TÚGELBAI.