Bilim berýdiń jańa fılosofııasy: Fızıka pánin jańǵyrtý

Búgingi zaman – básekelestik pen joǵary tehnologııalar zamany, ǵylym men bilim zamany. Sondyqtan bizge ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq jańarý qajettilikterine saı keletin osy zamanǵy bilim berý júıesi qajet. Bilim berýdi jańartý – bul únemi alǵa qaraı umtylý men damý úrdisi.

Qazirgi tańda úzdiksiz bilim berý júıesinde bilim berýdi damytý, dúnıejúzilik bilim berý keńistigine kirý maqsatynda elimizde bilim berýdiń jańa júıesi qurylýda.

Jańartylǵan bilim mazmuny jaǵdaıyndaǵy mekteptiń ereksheligi – oqýdaǵy jetistikter nátıjeli sı­patqa ıe, al oqý prosesi oqýshy­lar­­dyń árbir sabaqta bilimdi «tabý­da­ǵy» belsendi qyzmetimen sıpattalady. Buǵan qol jetkizýdi árbir muǵalim ózinen bastaıdy, ol jańarý úrdisiniń áleýmettik qyrlaryn kórsetedi. Muǵalim pedagogıkalyq oılaý nemquraılyǵyn jeńýi jáne oqýshymen birge ózi de oqýy tıis. Bilim alýshylardyń qolaıly damýy úshin dostyq qarym-qatynastaǵy ortany qurý mańyzdy.

Jańartylǵan oqý baǵdarlamalarynyń mazmundyq erekshelikteri pán mazmunyn joba­laýdyń kúrdelilik ustanymy, ıaǵnı bilim men bilikti arttyrýda oqý materıalyn tiginen, sondaı-aq kól­deneńinen birtindep keńeıtý (bi­limdi taqyryptar boıynsha jáne synyptar boıynsha kúrdelendirý), bilim berý deńgeıleri jáne tutas oqytý kýrsy boıynsha pedagogıkalyq maqsattardyń pánishilik baılanystaryn barynsha eskerýge múmkindik berý, bólimder men usynylǵan ta­qy­­ryptar mazmunynyń ýaqyt talabyna sáıkes bolýy, áleýmettik daǵ­dy­lardyń qalyptasýyna nazar aý­darý, oqý prosesin uzaq merzimdi, or­ta merzimdi, qysqa merzimdi jos­parlar túrinde tehnologııalandyrý bolýy tıis.

Fızıka salasy boıynsha oqý­shylardyń bilim, bilik daǵdy­la­ryn qa­lyptastyrý negizgi orta jáne jalpy orta bilim beretin mektep baǵ­dar­lamasynda jetekshi oryn alady. Bul álemniń birtutas ǵylymı beınesin qalyptastyrýdaǵy fızıkanyń praktıkalyq mańy­zy­men aıqyndalady.

Fızıka – tabıǵat týraly ǵylym. Onyń maqsaty – zattar men denelerdiń, qubylystar men prosesterdiń fızıkalyq qasıet­terin tanyp-bilý, tabıǵat quby­lys­tarynyń zańdylyqtaryn zert­teý. Fızıka pánin tabysty oqy­tý muǵalimniń tikeleı kásibı tájirıbesi men quzyrettiligine, oqý úderisi nátıjelerine basym kóńil bólýine baılanysty. Qazirgi kezde tabysty bolý úshin oqý­shy­larǵa bilim qandaı qajet bolsa, daǵdy da sondaı qajet degen oı­dyń jaqtastary kóbeıip keledi. Bul oqýshylardyń aqparatty este saqtap, alǵan bilimderin uǵynýyn, túsinýin jáne ártúrli salada qoldana bilýin talap etedi. Bul jańartylǵan bilim baǵdarlamasy oqýshy úshin de, muǵalim úshin de tıimdi.

Muǵalimder oqýshylarynyń ne biletinin jáne neni jasaı alatynyn, sondaı-aq olardyń qyzyǵýshylyqtaryn, ár oqýshynyń neni jaqsy kóretinin boljaı bilýi kerek. Tek óz bilimin jáne shyǵarmashylyǵyn ushtaı bil­gen ustaz ǵana jańasha bilim beredi. Árbir jańashyl muǵalim óziniń shyǵarmashylyq áreketin dástúrli stılden alshaqtap, únemi ja­ńashyl ıdeıalar jeteginde júr­se, bilim sapasy jaqsara túseri sózsiz. Jańartylǵan bilim berý maz­muny ustazdardyń izdenisine, ba­la­larǵa degen súıispenshiligine, ká­siptik deńgeıine baılanysty. Muǵalim oqytý, tárbıeleý, damytý, qalyptastyrý qyzmeti arqyly shákirtin shyǵarmashylyq jolǵa jeteleıdi. Nátıjesinde qoǵam talabyna saı tulǵa qalyptastyrady.

Bilimniń sapasy – eń aldymen maqsattyń jáne nátıjeniń sapasy, odan keıin basqarýdyń, ustazdyń, pedagogıkalyq árekettiń, oqýshynyń sa­pasy, eń sońynda pedagogıkalyq úrdistiń sapasy. Bul – jańa kezeńde adam­dardy ómir súrýge baýlý úshin burynǵydan da joǵary deńgeıde bilim berý degen sóz. Demek, búgingi zaman muǵalimi qazirgi qoǵamdyq-áleýmettik ta­­laptarǵa jaýap beretin, jan-jaqty, bilimdi, jańashyl oılaý daǵdysyn meń­gergen, oqýshynyń jan-jaqty damýyn uıymdastyra alatyn zamanaýı tul­ǵa bolýy kerek. Jańartylǵan bilim berý maz­muny Qazaqstan boıynsha bar­lyq oqýshylardan joǵary nátıjeni qam­tamasyz etýge kómektesedi já­ne muǵalimderdiń bilim berý baǵ­dar­lamasyn tıimdi iske asyrýyna múm­kindik beredi.

Gúlzıra SÁRSENǴALIEVA,

I.Taımanov atyndaǵy orta

 mekteptiń muǵalimi

ATYRAÝ