Elimizdegi ataýly datanyń tarıhy 1920 jylǵy 8 qarashadan bastalady. Qazaq AKSR úkimeti Qazaqstandaǵy biryńǵaı ortalyqtanǵan statıstıka júıesiniń bastaýy bolǵan «QazAKSR-degi memstatıstıka týraly erejeni» qabyldaǵandyqtan, osy kún elimizdiń statıstıka salasy úshin tarıhı data retinde belgilenip, kásibı merekelerdiń qataryna engen.
Jalpy alǵanda, statıstıka Úkimet úshin ǵana emes, qoǵam úshin de mańyzdy. Sebebi kez kelgen aımaqtyq, ulttyq jáne álemdik deńgeıdegi statıstıka saıası jáne bıznes sheshim qabyldaýda mańyzdy ról atqarady. Sonymen qatar memlekettiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý strategııasyn belgileýde de atalǵan salanyń róli zor. Ásirese memlekettik basqarý organdarynyń, halyqaralyq uıymdardyń, qoǵamdyq jáne ǵylymı uıymdardyń, halyqty eńbekpen qamtý jáne jumyssyzdyq, kedeıshilik, baǵa, halyqtyń ál-aýqaty, ınvestısııa, tólem balansy, syrtqy ekonomıka jáne taǵy basqalar jóninde sapaly jáne jedel statıstıkalyq aqparattardyń memlekettik statıstıka júıesinde ózindik orny bar.
Memleket statıstıkalyq málimetter boıynsha túrli salalar men vedomstvolardyń jumysyn baqylap otyrýǵa múmkindik alady. Sol arqyly bıýdjet bólinisin de retteıdi. Memleketten basqa statıstıkalyq qyzmet jumysyna halyqaralyq uıymdar men bıznes-qurylymdar júginedi. Sondyqtan da statısterdiń jumysy naqtylyqty, taldaýdyń durystyǵyn talap etedi.
Statıstıka qajetti málimettermen qamtamasyz etedi. Degenmen ol belgili bir kórsetkishterdiń aınasy bolyp qana qoımaı, sheshim shyǵarý úshin de mańyzdy ról atqarady. Sondyqtan statıstıka ǵylymy áleýmettik-ekonomıkalyq qubylystardy taldaýdy ózindik ádis-tásilder, erejeler jıyntyǵy arqyly jasaıdy. Tipti ony basqa da ǵylymdar óz zertteýlerinde, tájirıbesinde qoldanatynyn eskersek, statıstıkanyń bizdiń ómirimizde alar orny zor ekenin baıqaımyz.
Júz jylǵa jýyq ýaqyt ishinde Qazaqstannyń statıstıka júıesi halyqaralyq talaptarǵa saı ózgerdi. Búgingi tańda elimizdiń bul salasynda zań júıesi, naryqtyq ekonomıka elderine saı statıstıka salalary, statıstıkalyq ádistemeleri bar. Sonymen qatar statıstıka jasaý úshin qajetti zamanaýı tehnologııalardy engizý jumystary da sátti júzege asyrylyp jatyr.
Memlekettik statıstıka – statıstıkalyq aqparatty jınaý men óńdeýdiń ortalyqtandyrǵan júıesi. Qazaqstannyń qazirgi statıstıka júıesinde Statıstıka jónindegi agenttik osy saladaǵy memlekettik saıasatty qalyptastyryp, iske asyrýshy ókiletti organ sanalady jáne eldegi búkil statıstıkalyq qyzmetti uıymdastyryp, úılestirip, baǵyttap otyrady.
Qazaqstanda memlekettik statıstıka organdarynyń jumysyn «Memlekettik statıstıka týraly» zań retteıdi. Búgingi tańda statıstıkalyq qyzmettiń damýy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń strategııalyq josparyna saı júzege asyrylady. Bul jospardy júzege asyrý úshin jyl saıyn árbir memlekettik organ naqty áreketter belgilep, operasııalyq jospar qurady.
Respýblıkamyzdyń statıstıka organdary ekonomıka, áleýmettik jáne demografııalyq ındıkator, aýyl sharýashylyǵy men halyq turmysy sekildi túrli salalar boıynsha halyqaralyq talaptarǵa saı obektıvti jáne tolyq málimet bere alady.
Bir aıta keterligi, 2003 jyly Eýrostat Qazaqstannyń statıstıkalyq júıesine alǵash ret jan-jaqty taldaý jasap, baǵa berdi. Halyqaralyq uıymnyń usynysy Qazaqstandaǵy statıstıka júıesin damytý jáne jetildirýge arnalǵan baǵdarlamalardy jasaý barysynda da eskerilip otyrdy.
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
