Rýhanı jańǵyrýǵa tikeleı sebepshi faktor pragmatızm arqyly ata-babamyzdyń qasıetti amanaty – Jer-anamyzdyń qazynasyn ysyrapshyldyq pen astamshylyqqa aınaldyrmaı, tabıǵı baılyǵymyzdy durys josparlap, saýatty paıdalana bilý degen sóz. Dańǵoılyqqa, kózsiz jomarttyqqa salynbaı, ár nárseniń shegin bilgen durys. Ulan-baıtaq jerimizdi, onyń asty-ústindegi baılyqty aqylmen salmaqtap, tıimdi paıdalana bilý kerek.
Ulttyq jańǵyrý – ulttyq biregeılikti saqtaýdan bastalady. Ulttyq salt-dástúrimiz, tilimiz ben dinimiz, mádenıetimiz ben órkenıetimiz, ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgilikke saqtalý kerek, biraq órkendeýge, ósip-ónýge tosqaýyl bolatyn eskilik qursaýynan jáne jahandyq damýmen qabyspaıtyn kereǵar ádetter men daǵdylardan tolyqtaı arylý kerek.
Tabysqa jetýdiń negizgi bir joly – bilimniń saltanat qurýy. Adamdy da, qoǵamdy da alǵa jeteleıtin qudiretti kúsh – bilim. Ahmet Igúnekıdiń «Baqyt joly – bilimde» degen qanatty sózi kún saıyn emes, sát saıyn dálelin taýyp keledi. Bilimdi birinshi orynǵa qoıatyn ult qana kóshtiń basynan kórine alady.
Elbasy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda Qazaqstannyń revolıýsııalyq emes, evolıýsııalyq damýynyń áldeqaıda tıimdirek ekenin aıtty. Elimiz nebir qıyn-qystaý zamandy basynan ótkerdi. Soǵysty da, ashtyqty da, túrli tóńkeristerdi de kórdi. Tóńkerister dáýiri bitken joq, tek qana onyń formasy men mazmuny túbegeıli ózgerdi. «Bilekke sengen zamanda eshkimge ese bermedik, bilimge sengen zamanda qapy qalyp júrmelik» dep ata-babamyz aıtqandaı, aqparattandyrý zamanynda bilik pen bilimdi qarý qylyp, el ıgiligi úshin jumsaı bileıik.
Sananyń ashyqtyǵy – rýhanı jańǵyrýdyń negizgi baǵyttarynyń biri. «Ulttyń tili – ulttyń dili» demekshi, qandaı ult pen ulys bolsyn, elimizdiń eń basty baılyǵy – memlekettik tili. Tilin joǵaltqan halyqtyń jeke memleket bolyp basqa eldermen terezesi teń dárejede tura almaıtynyna kózimiz anyq jetedi. Memlekettik til mártebesi qashanda birinshi orynda bolary anyq, biraq kásibı baılanys quraly retinde aǵylshyn tilin meńgerý artyqtyq etpeıdi. Shet tilin meńgerý kóptegen múmkindikterge jol ashady. Birinshiden, jahandyq jańalyqtardan habardar bolasyń. Ekinshiden, jańa tehnologııalardyń ekpinimen keletin túbegeıli ózgeristerge daıyn bolasyń. Qatardan qalmaı ómir súrý úshin zaman aǵymyna beıim bolasyń. Úshinshiden, ózgelerdiń ozyq tájirıbesimen almasyp, jeke basyń men qalyń buqaranyń qajettiligine qoldanýǵa mol múmkindik alasyń.
Qazaqstandyq patrıottyq tárbıe búgingi ómirden oqshaýlanbaıdy, qaıta jańa ómirmen qaýyshyp, ulttyq tárbıege jańasha mán beredi. Ulttyq tárbıe degenimiz ol oqshaýlaný emes, kerisinshe ulttyq tárbıe úlgilerimen álemdik ıdeıalardy qabyldap, neniń tozyq, neniń ozyq ekenin tanı bilý, órisi, dúnıetanymy keń azamattardy tárbıeleýge múmkindik bolady dep túsiný qajet.
Zamanǵa saı jańǵyrý úshin osy baǵyttardy jetik túsinip, eń aldymen sanamyzdy ózgertýden bastaýymyz kerek. Úırenshikti jaman ádetterden arylyp, ýaqyttyń talabyna saı beıimdelýimiz kerek.
Asqar SMAILOV,
Joǵarǵy sottyń sýdıasy
