Naq osy máseleni Májilis depýtaty Baqytgúl Hamenova da kóterip, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbolat Dosaevqa depýtattyq saýal joldady. Onda depýtat bylaı deıdi: «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti oqý standarttaryndaǵy ózgeristerdi kezeń-kezeńimen ár pánge engizý jóninde № 1080 qaýlysyn shyǵardy. Alaıda BǴM tarapynan berilgen tapsyrma men aıqyn baǵytty burmalaýshylyqtardyń keıde kórinis tabatyny jasyryn emes. Májilis depýtattary óńirlerge issaparmen barǵanda el tarıhynda izi qalǵan ǵalymdar men belgili ustazdardyń, ult janashyrlarynyń úni men nazyn estip qaıttyq. Olar kezeń-kezeńmen engiziletin ózgerister qatarynda elimizdiń elin, jerin, sýlaryn tanytatyn «Qazaqstan geografııasynyń» jeke pán retinde alynyp qalatynyna narazylyq bildirýde.
Dúnıe júzindegi barlyq el ózderiniń táýelsizdigin tanytý úshin geografııasyn jeke pán retinde oqytady. Jer bederi boıynsha eń kishkentaı memleketterdiń ózi bul tizimniń aldynda. Aıtalyq Izraıl memleketi tól geografııasyn eki jyl oqytsa, kórshiles Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan elderi úsh jylǵa josparlaıdy eken.
Bizde Qazaqstan geografııasy 1993 jyldan bastap mektep qabyrǵasynda oqytylyp keldi. Endi aptasyna áýpirimdep oqytatyn eki saǵattyń ózi kózden bulbul ushqaly tur. Elbasy N.Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «Týǵan jerdiń árbir saıy men qyrqasy, taýy men ózeni tarıhtan syr shertedi. Árbir jer ataýynyń tórkini týraly talaı-talaı ańyzdar men áńgimeler bar. Ol úshin «Qazaqstannyń qasıetti rýhanı qundylyqtary» nemese «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasy kerek» degen edi. Sol talapty mınıstrliktiń tárk etip otyrǵany emes pe bul?
«Bilim salasynda aldymen standart bekitiledi, sosyn baǵdarlama jasalady, keıin baryp oqýlyq daıarlanady. Al qazirgi jaǵdaı qandaı?
Standartty attap ótip, tipti baǵdarlamaǵa des bermeı, aldymen oqýlyq daıarlaýǵa nusqaý beriledi. Sózimizge dálel, bıylǵy oqý jylynan bastap «Geografııa» degen ataýmen jańa oqýlyq engizilgen. Al «Qazaqstan geografııasy» joq. Bul oqýlyqtyń elimizdiń tól geografııasyn nasıhattaýǵa qanshalyqty qyzmet etetini kúmán týdyrady» deı kelip, depýtat mınıstr E.Saǵadıevtiń ózi «buqaralyq aqparat quraldary betterine bergen málimdemesinde atalmysh máseleden beıhabarlyǵyn tanytqan» deıdi.
Sóziniń qorytyndysynda B.Hamenova Premer-Mınıstrdiń orynbasaryna: «Bizdiń basty maqsatymyz – bolashaq urpaqqa Atyraý men Altaıdyń, Alataý men Kókshetaýdyń arasyn jalǵap jatqan keń-baıtaq dalanyń qasıetin ulttyq muratta túsindirý. Qazaq eliniń aýmaǵy men shekarasyn «Qazaqstan geografııasynda» oqytý mańyzdy. Sondyqtan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi shyǵarǵan oqý baǵdarlamalaryn qaıta qaraýdy usynamyz. «Qazaqstan geografııasy» páni oqý baǵdarlamasynda saqtalýy tıis. Búginge deıin osy salada izdenip, aıtarlyqtaı zertteý jumystaryn júrgizgen, qajetti oqýlyqtar shyǵarǵan ǵalymdardyń jumysy da eskerilýi qajet. Jáne jańa oqý baǵdarlamasy boıynsha jańa oqýlyqtar shyǵarý qajet degendi jeleý etip, bıýdjet qarajatyn talasqa túsirmeı, bar ádebıetterdi paıdalanýymyz kerek. О́z tarıhy men óz jeriniń qasıetin urpaqqa uǵyndyrý – bizdiń paryzymyz» degen.
Árıne týǵan eliniń geografııasyn bilmegen urpaq geosaıasattan da habarsyz bolary haq. Keı-keıde kezdesip qalatyn Qazaqstannyń 14 oblysynyń ataýyn da aıta almaıtyndar geografııadan ushqary bilim alǵandar. Ondaılar qazaqstandyq jer-sýlardy da aıyra almaı, saıası kartada da baǵdar taba almaı jatady. Al bilimdi urpaq óz eliniń kartasyn, jer bederin, ataýlaryn kózin jumyp aıta bilýi kerek. Muny oqytatyn, árıne, jalpy geografııa emes, Qazaqstannyń fızıkalyq, ekonomıkalyq geografııasy ekeni daýsyz. Sondaı pánderdi joqqa shyǵarýǵa tyrysýshylardyń ne oılaıtyny túsiniksiz.
Daıyndaǵan
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
