Aqyly parkomat: kimge paıda, kimge zııan?

Qala ákimdiginiń óz kózdegeni bar bolsa da Almaty kásipkerleri toqtaýǵa, kólik qoıýǵa tyıym salynatyn jańa jol belgileri men velosıpedke arnalǵan jo­laq­tar kádimgideı shyǵynǵa ushyratyp otyrǵanyn alǵa tartýda. Memleketimizdiń basty do­no­ry bolyp sanalatyn megapo­lıs iskerlerin de túsinýge bolady. Orta jáne shaǵyn bıznesti dóń­geletip otyrǵan almatylyq kás­ip­kerler bıýdjetke az salyq tólemeıdi.

Jalpy, qalany abattan­dy­rýǵa jáne kólik kóp jınala­tyn kóshelerdi bosatýǵa qa­tys­ty Almaty qalalyq ákim­di­gi ortalyqtaǵy birqatar kóshe­ler­diń jıegin aqyly turaq orny­na aınaldyrǵan bolatyn. Kólik júr­gizýshileri turaq aqy­syn saǵa­tyna 100 teńgeden jol jı­egin­degi parkomattarǵa tóleýi tı­is. Alaıda qazir parko­mat­tar­ǵa qatysty daý-damaı az emes. Aqyly kóshelerge ju­mys oryndary ornalasqan nemese sol kóshelerde turatyn júr­gi­zý­shiler kólikterin qaıda qań­ta­ra­ryn bilmeı, kvartal jaǵalap júrgenderi. Bol­masa mardymsyz jalaqynyń bir bóli­gin kún­delikti parkomattarǵa quıyp oty­rýǵa týra keledi. Aıyna ne­mese jarty jylǵa tólep, tu­raq abonementterin satyp alýǵa bolady. Kólik ıeleri jańa tártipke kón­dikk­enshe muny júr­g­izýshilerge túsin­diretin adamd­ar joqtyń qasy. Sondyqtan aqyly par­komattar men jol belgilerin ańǵarmaı, mashınalaryn qal­dyr­ǵandar 3 AEK kóleminde aıyp­pul tóleıdi. Basqa da ma­shaq­attary barshylyq.

Qala bıýdjeti úshin tıimdi jaǵy bar ekenin de joqqa shyǵar­maı­myz. Qazir bul júıe qalanyń ár aýmaǵynda 11 myńnan astam tu­raq ornyn qamtıdy. 120 par­ko­matqa ıe «Almaty spestehparkıng servıs» JShS 230 mıllıon teńge kóleminde 2016 jyldyń salyǵyn tólegeni týraly esep bergen.

Desek te, Almaty qalasy ká­sip­kerler palatasyna isker or­ta, ıaǵnı bıznes ókilderi qa­la­­nyń qurylymdyq kórkin jań­ǵyrtýdan zardap shegip otyrmyz dep shaǵymdanýda. Qala tur­ǵy­da­ryna 1969 jyldan beri ta­nys «Voshod» saýda úıiniń dırektory Iýrıı Kovtýn búginde dúken birte-birte shyǵynǵa bata bastaǵanyna shaǵymdandy. Saýda jaǵy óte tómen. Sońǵy 3 aıda jalǵa alýshylardyń 17 paıyzy bas tartqan.

«Máseleniń barlyǵy bizdiń ǵı­marattyń janyna velosıped jolaǵy jasal­ǵannan bas­tal­dy. Kólik qoıa­tyn oryn joq. Klıentterdiń kelýi kúrt tó­men­de­di. Biz ákimdikten jol­­dyń ar­ǵy betinen eń bol­maǵ­a­n­da aqyly avto­turaq jasaýǵa óti­nish bil­dirdik. Biraq kelispedi. Biz qala­nyń abattandyrylýyna qar­sy emes­piz. Biraq bizde qansha adam velosı­ped tebedi?!» dep shaǵymdanady Iý.Kovtýn.

«Koreıa» kafesiniń ıesi Nellı Nıgaı «toqtaýǵa bolmaıdy» belgisiniń kesirinen dám­ha­naǵa kelýshiler sany azaı­ǵa­nyn, tipti ǵımaratty sata da al­maı otyrǵanyn jasyrmady. Tabys 30 paıyzǵa tómendegen. Qyzmetkerlerdiń jartysy jumystan shyǵarylǵan.

«Maqpal» respýblıkalyq sán orta­lyǵynyń jetekshisi Bazılıa Ábil­manovadan birinshi toptaǵy múgedek qyzmetker ju­mys­tan shyqqan, sebebi onyń ju­mysqa qatynaýy qıyndaǵan.

Búginge deıin kásipkerler palatasyna osyndaı máselemen bız­nestiń 95 sýbektisi shaǵym­dan­dy. Endigi jerde bul másele Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý keńesiniń kún tártibine shy­ǵa­rylyp, jýrnalıster qa­tys­­tyrylǵan jıynǵa zardap shek­kender de shaqyrtyldy. Son­daı-aq jergilikti atqarýshy org­annyń ókilderi de keldi. Shaǵymdanǵan kásipkerlerge Almaty qalasy ishki ister departamenti ákimshilik polısııa basqarmasynyń basshysy Jandolla Shaıhıev jaýap berdi.

«Almatyda 530 myń kólik quraly bar. Sonymen qatar syrttan kelýshiler, ásirese oblystan qatynaıtyndar bar. Avtokólikter – eń birinshi aýa las­taýshy. Kásipkerlerdi de túsi­nemiz. Avto­turaq jobasymen biz aınalys-
paımyz. Bizge tek kelisýge alyp keledi. Eger sáı­kes kelmese, kólik qural­da­ry­nyń turaǵyna ruqsat bere almaımyz. Eger qandaı da bir uıym avtoturaqqa qatysty naq­ty usynys alyp kelse, biz baryp kó­remiz. Bastysy, usynylǵan nus­qa jol qozǵalysynyń basqa da qatysýshylaryna kedergi keltirmeýi tıis», dep oı bólisti Jandolla Shaıhıev.

Kásipkerlerdiń quqyǵyn qor­ǵaý keńesiniń músheleri qala tur­ǵyn­d­arynyń abattandyrýdy qoldaı­tyndyǵyn atap ótti. Alaıda Almaty – shaǵyn jáne orta bıznestiń qalasy. Munda iri kásiporyndar joq. Kásip­kerler tóleıtin salyq qala bıýdjetiniń negizgi bóli­gin quraıdy. Sondyqtan abat­tan­dyrýǵa qatysty sharalardy qabyldaýda bıznespen mámilege kelmese, másele shıelenise beretin túri bar.

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY