Kelissózder jalǵasýymen utymdy

Keshe Astanada eki kúnge sozylǵan Kaspıı jaǵalaýy elderiniń Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııany ázirleý jónindegi Arnaıy jumys tobynyń 30-shy otyrysy aıaqtaldy. Arnaıy jumys tobynyń ókilettiligin Kaspıı jaǵalaýy elderi basshylary belgilegen bolatyn. Otyrys aıaqtalǵannan keıin jýrnalısterge arnalyp, baspasóz máslıhaty uıymdastyryldy. Alǵashqy bolyp sóz alǵan Qa­zaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qaırat Sarybaı Kas­pııdiń quqyqtyq mártebesi týraly konvensııa jobasy jónindegi Ar­naıy jumys toby otyrysynyń ná­tı­jeleri kóńil kónshiterlikteı ekenine toqtala kele, «taraptardyń osy kúnge deıin kelispegen keıbir jáıtterdi, keıbir usynystardy ke­ńi­nen talqylaǵanyn» aıtty. Oty­rysty tabysty ótti dep baǵalaýǵa bolady. Kaspııdiń quqyqtyq már­tebesi týraly konvensııany daı­yn­daý aýqymdy jumysty talap etedi. Osy rette búkil jáıtterdi tez arada kelisý de ońaıǵa soqpaıdy. Alaıda, múddeli elder Kaspıı teńiziniń aýmaǵyndaǵy áriptestikti odan ári nyǵaıtýǵa nıetti ekendikterine osy otyrys barysynda taǵy da kóz jetkizdik, dedi Q.Sarybaı. Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Ar­naıy jumys toby Kaspııdiń qu­qyq­tyq mártebesin aıqyndaý ar­qy­ly elderdiń ózara ynty­maqtas­ty­ǵyn nyǵaıtýdy kózdeıtinin jetkizdi. Biz kóp jáıtter boıynsha ilgerileı aldyq, dedi Qazaqstan syrt­qy saıasat vedomstvosynyń ókili. Ázerbaıjan Syrtqy ister mı­nıstriniń orynbasary Halaf Halafov ózi tarapynan Arnaıy ju­mys tobynyń 30-shy otyrysyn oń baǵalady. Biz konvensııa jo­basyn­da­ǵy buryn talqylanbaǵan máse­leler boıynsha ózara pikir almasa aldyq. Árbir otyrystyń bizdi ja­qyndastyra túsetini sózsiz. Ár otyrys aıasynda konven­sııanyń  qandaı da bir erejesi jó­ninde má­mi­lege kelýge umtylamyz. Osy jolǵy otyrys barysynda da óz múmkindikterimizdi ushtastyryp, sáıkestendirýge barymyzdy sal­dyq. Men mynany aıryqsha atap ótkim keledi: kelissóz máselesinde ósý bar. Bul quqyqtyq mártebeni belgileýge sep bolary anyq, dedi H.Halafov. Ol Kaspııdiń soltústik bóligindegi teńiz túbin shekaraǵa bólý, Kaspııdiń ekologııasy jónin­degi konvensııanyń, Kaspııdi lastamaý jónindegi arnaıy hattamanyń, Qaýipsizdik jónindegi kelisim-shart­tyń qabyldanýy – Kaspıı jaǵa­laýy elderiniń ortaq jetistigi ekendigin de atap kórsetti. Iran Islam Respýblıkasynyń Kaspıı teńizi máseleleri boıynsha arnaıy ókili Mohammad Mehdı Ahýnd­zade Astana otyrysy kóp má­sele boıynsha ilgerileýge jol ash­qanyn jetkizdi. Búgingi kúnge deıin Arnaıy jumys tobynyń 30 oty­rysy ótti. Kaspıı jaǵalaýyn­daǵy elder búgingi kúnge deıin teńizdiń quqyqtyq márbesi jóninde ortaq kelisimge nege kele almaı otyr degen saýal árkimdi tolǵan­dyratyny belgili. Eń bastysy, biz konvensııa jo­basynyń sońǵy núk­tesin qoıýǵa ba­­tyl bet aldyq. Másele túıinin sheshýdiń taǵy bir kezeńin artqa tastaýymyz – osynyń dáleli, dedi M.Ahýndzade. Reseı Federasııasy prezıden­tiniń TMD elderimen memlekettik shekarany delımıtasııalaý jáne demarkasııalaý jónindegi arnaıy ókili, SIM-niń erekshe tapsyrmalar jónindegi elshisi Aleksandr Golovın Reseı delegasııasynyń otyrys nátıjesine kóńili tolǵanyn málim­dedi. Ortaq kelissóz aıasynda birqa­tar túıtkilderdiń tarqatylýyna qol jetkizdik. Bul – qorytyndy nátıjege kelgendigimizdiń belgisi. Byltyr Bakýde ótken 3-shi Kaspıı sammıti kezinde qozǵalǵan Kaspıı teńizindegi ulttyq aımaqtyń eni men rejimi jónindegi máselelerdi de nazardan shyǵarmadyq, dedi ol. Túrkimenstan Prezıdenti ja­nyn­daǵy Kaspıı teńizi másele­leri jónindegi memlekettik kásip­oryn­nyń tóraǵasy Mýrad Atadjanov óz áriptesteriniń aıtqan pikirlerine qosylatynyn aıtty. Osy kúnge deıingi kelisilmegen dúnıelerdiń bir­qatary boıynsha ortaq konsensýsqa keldik. Alda Ashǵabadta ótetin oty­rys barysynda da osy ynty­maqtastyq deńgeıi saqtalady degen senimimiz bar, dedi Túrkimens­tannan kelgen ókil. Jýrnalıster ózderi tarapynan «Kaspıı jaǵalaýy elderiniń ózara kelisimi teńizdiń quqyqtyq már­tebesin belgileýge qanshalyqty yqpal etip otyr?», «Qandaı salalarda ilgerileýshilik bar?», Kaspıı basseıninde qan­daı jańa jobalar júzege asyry­lýda?», «Teńizdiń qu­qyqtyq mártebe­siniń aıqynda­lýynyń uzaqqa sozy­lýynyń syry nede?», Kaspıı jaǵa­laýy elderiniń ara­synda munaıǵa qatysty qandaı da bir básekelestik oryn alyp otyr­ǵan joq pa?» degen sıpattaǵy saýaldaryn qoıdy. Baspasóz máslıhatyna qatysý­shy taraptar Kaspııdiń quqyqtyq mártebesin aıqyndaý máselesinde aıtarlyqtaı ilgerileýshilikke qol jetkizilgenin, oǵan Kaspııge qatys­ty 3 sammıttiń ótkizilgeni, Memleket basshylarynyń basqosýy oń yqpal etkenin aıtty. Máselen, Reseıden kelgen ókil konvensııa jobasynyń sońǵy nusqasy daıyn bolmaǵanymen, mańyzdy degen salalar boıynsha ortaq sheshimge kelgendikterin, muny pikir-múdde­ler­diń kún sanap ja­qyndaýynan kó­rýge bolatynyn jetkizdi. Búginde teńiz túbin bólý jó­nindegi kelis­sózderdiń nátıjesinde Ázerbaıjan men Reseı, Qazaqstan men Reseı, Ázerbaıjan men Qa­zaqstan ara­synda energetıkalyq salalardaǵy quqyqtyq máseleler óz sheshimin taýyp otyr, dedi A.Golovın. Qaırat Sarybaı osy kúnge deıingi kelissózderdiń maqsaty bireý – ol elder múddesine nuqsan keltirmeı, eń al­dymen, Kaspııdiń qu­qyqtyq már­besin belgileý úshin konvensııany tezirek ázirleý bolyp tabylatynyn jetkizdi. Láıla EDILQYZY.